Zmarł Stanisław Barańczak. Odszedł poeta, tłumacz i krytyk literacki

Ostatnia aktualizacja: 26.12.2014 12:39
Poeta, tłumacz i krytyk literacki zmarł w wieku 68 lat w Bostonie. Wielokrotnie był wymieniany jako kandydat do literackiej Nagrody Nobla.
Audio
  • Stanisława Barańczaka wspomina jego przyjaciel Tadeusz Nyczek (Aktualności/Jedynka)
  • Stanisława Barańczaka wspomina Ernest Bryll (Aktualności/Jedynka)
  • Stanisława Barańczaka wspomina profesor Włodzimierz Bolecki - literaturoznawca z Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk (Aktualności/Jedynka)
  • Prof. Michał Komar o Stanisławie Barańczaku (Jedynka)
  • Tadeusz Lewandowski o Stanisławie Barańczaku: jego tłumaczenia były lepsze niż oryginały (Jedynka)
Stanisław Barańczak
Stanisław BarańczakFoto: PAP/Andrzej Rybczyński

Stanisław Barańczak był współtwórcą Nowej Fali, teoretykiem i tłumaczem literatury, współzałożycielem i działaczem KOR-u, za działalność opozycyjną objętym zakazem druku i usuniętym z pracy na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Przywrócony dopiero po interwencji "Solidarności" w 1980 roku.
Wielokrotnie był wymieniany jako kandydat do literackiej Nagrody Nobla, od początku lat 80-tych, po wyjeździe z Polski, wykładał na najbardziej prestiżowej uczelni na świecie - na amerykańskim Harvardzie.

Stanisław Barańczak w Radiach Wolnośći >>>
W 1968 roku ukazał się jego pierwszy tomik wierszy "Korekta twarzy". Jako jeden z liderów "Pokolenia ‘68" w swojej twórczości dał świadectwo nie tylko przeżyciom Marca '68 i Grudnia ‘70, ale też codziennego życia w PRL-u. Od początku kreował nową poetykę, nazwaną "nowo-falową", którą cechowała demaskatorska postawa wobec języka propagandy. I tak, niechcący, wkroczył swoją poezją w sferę polityki.
Poezja Barańczaka łączy w sobie wiele tradycji literackich: barokową stylistykę i typową dla romantyzmu postawę bohatera lirycznego, a także awangardowe podejście do pracy nad wierszem. Jako poeta-lingwista był kontynuatorem doświadczeń poetyckich Mirona Białoszewskiego, którego jest wielbicielem. Publikował pod wieloma pseudonimami, z których najbardziej znane to Barbara Stawiczak, Feliks Trzymałko i Szczęsny Dzierżankiewicz.
W grudniu 1981 roku z konieczności Barańczak stał się poetą emigracyjnym, poetą-wygnańcem. Temat wygnania, jako problem uniwersalny, dotykający każdego człowieka, pojawiał się potem w jego głośnych tomikach "Atlantyda" czy "Widokówka z tego świata". Szczególne miejsce w jego twórczości zajmuje tomik "Dziennik  poranny " pochodzący z okresu "nowo-falowego".
Sporą część dorobku Barańczaka stanowi praca przekładowa z języka angielskiego, rosyjskiego i  litewskiego. Barańczak jest między innymi autorem tłumaczeń na język polski dramatów Szekspira, uznanych za wybitne i najlepsze z dotychczasowych.
Stanisław Barańczak rodził się 13 listopada 1946 roku w Poznaniu, w rodzinie inteligenckiej. Ukończył Uniwersytet Adama Mickiewicza na wydziale filologii polskiej, gdzie potem pracował naukowo. Jako poeta debiutował już podczas studiów. Jest jednym z głównych przedstawicieli Nowej Fali - obok Ryszarda Krynickiego i Adama Zagajewskiego. Jego ówczesna poezja odkrywającą możliwości tkwiące w samym języku, podnosiła język potoczny do rangi języka poetyckiego. Bardzo często odsłaniała absurdy komunizmu.
W 1976 był jednym z założycieli Komitetu Obrony Robotników, a wcześniej złożył również podpis pod słynnym "Listem 59", będącym protestem intelektualistów przeciwko poprawkom do Konstytucji PRL, ograniczającym suwerenność Polski. Poza tym podpisał się pod listem do intelektualistów zachodnich w  sprawie  represji wobec strajkujących robotników. Wszystko to sprawiło, że został objęty zakazem druku, a jego utwory ukazywały się przez lata jedynie w II obiegu. Współredagował wiele podziemnych  czasopism  - miedzy innymi "Zapis" - pierwsze inteligenckie podziemne pismo.
Prywatnie Barańczak był bratem popularnej pisarki Małgorzaty Musierowicz, autorki kultowych powieści dla młodych czytelników.

(IAR/ag)

Czytaj także

Stanisław Barańczak: poeta musi mówić prawdę

Ostatnia aktualizacja: 26.12.2020 06:00
- Nie odrzucam polityki czy spraw społecznych jako tematu wiersza, raczej staram się zawsze widzieć je jako fragment wszystkich tych uwikłań, w których się człowiek znajduje - mówił poeta Stanisław Barańczak.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Marek Kondrat: tłumaczenia Barańczaka to mistrzostwo świata!

Ostatnia aktualizacja: 06.05.2013 14:05
- Najwyższym taktem i ukłonem wobec poety jest nie interpretować jego poezji - mówi Marek Kondrat. Podczas Targów Książki w Warszawie, 16 maja, ukaże się płyta z wybranymi przez aktora 46 spośród 154 "Sonetów" Szekspira w przekładzie Stanisława Barańczaka.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Antoni Marianowicz: nonsensista spod portretu Brzechwy

Ostatnia aktualizacja: 04.06.2013 12:00
Takich twórców jak on Stanisław Barańczak nazywał najśmieszniejszymi poetami metafizycznymi. 3 czerwca minęła 10. rocznica śmierci Antoniego Marianowicza.
rozwiń zwiń