77. rocznica Powstania Warszawskiego w Programie 1 Polskiego Radia

Ostatnia aktualizacja: 01.08.2021 18:35
Radiowa Jedynka włącza się w obchody 77. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, największej akcji zbrojnej podziemia w okupowanej przez Niemców Europie. Zapraszamy na audycje specjalne.
Replika radiostacji powstańczej Błyskawica. Oryginalna radiostacja została skonstruowana na rozkaz Komendy Głównej Armii Krajowej. Nadawała dla walczącej stolicy od 8 sierpnia do 4 października 1944 roku
Replika radiostacji powstańczej "Błyskawica". Oryginalna radiostacja została skonstruowana na rozkaz Komendy Głównej Armii Krajowej. Nadawała dla walczącej stolicy od 8 sierpnia do 4 października 1944 rokuFoto: PAP/Przemek Wierzchowski

powstańcy warszawscy663_364.jpg
Pamięć o powstańcach ciągle żywa - inauguracja projektu "Korzenie pamięci"

31 LIPCA

W audycji "Kultura na weekend" (godz. 14.45; prowadził Michał Montowski) powiedzieliśmy o wystawie organizowanej przez Fundację PGE na Skwerze Kahla nad Wisłą w Warszawie: to sześć tablic, poświęconych głównie Stanisławowi Skibniewskiemu, który odbił Elektrownię Powiśle z rąk Niemców i bronił jej w czasie Powstania Warszawskiego.

1 SIERPNIA

Zapraszaliśmy do słuchania rocznicowej tzw. nitki, cyklu wspomnień powstańców (autor: Dorota Truszczak; sponsoring PGE/PZU).

Posłuchaj
03:09 Powstanie Warszawskie we wspomnieniach, odc. 1 Tadeusz Bór-Komorowski - dowódca Armii Krajowej, Danuta Kaczyńska "Rena" - sanitariuszka batalionu "Parasol", Władysław Bartoszewski "Teofil" - członek placówki radiowo-informacyjnej "Anna"

Posłuchaj
03:11 Powstanie Warszawskie we wspomnieniach, odc. 2 Jerzy Stefan Stawiński "Łącki" - dowódca kompanii w pułku "Baszta" i Danuta Gałkowa de domo Ślązak "Blondynka" - starszy strzelec batalionu "Chrobry I"

Posłuchaj
03:13 Powstanie Warszawskie we wspomnieniach, odc. 3 Sylwester Braun "Kris" - autor zdjęć dokumentujących Powstanie Warszawskie i Anna Baran "Maria" - łączniczka Kompanii Ochrony Sztabu Obszaru "Koszta"

Posłuchaj
03:38 Powstanie Warszawskie we wspomnieniach, odc. 4 Jan Józef Lipski "Grabie" - żołnierz pułku "Baszta" i Zofia Łazor "Zojda" - łączniczka batalionu "Parasol"

Posłuchaj
03:09 Powstanie Warszawskie we wspomnieniach, odc. 5 Mieczysław Fogg - piosenkarz i Jeremi Przybora - spiker radiostacji "Błyskawica"

Posłuchaj
03:36 Powstanie Warszawskie we wspomnieniach, odc. 6 Stanisław Jankowski "Agaton" - dowódca plutonu w batalionie "Pięść" i Stanisław Likiernik "Stach" - zgrupowanie "Radosław", później batalion "Zośka"

Posłuchaj
03:12 Powstanie Warszawskie we wspomnieniach, odc. 7 Mieczysław Kurzyna "Miecz" - dowódca plutonu w zgrupowaniu "Radosław" i Jan Zachwatowicz - architekt

Posłuchaj
03:34 Danuta Kaczyńska "Rena" - sanitariuszka batalionu "Parasol" i Leon Manteuffel - lekarz Danuta Kaczyńska "Rena" - sanitariuszka batalionu "Parasol" i Leon Manteuffel - lekarz

 

       

Wyemitujemy w sumie osiem odcinków - o godz. 6.50 (gen.Tadeusz Bór-Komorowski - dowódca Armii Krajowej, Danuta Kaczyńska "Rena" - sanitariuszka batalionu "Parasol", Władysław Bartoszewski "Teofil" - członek placówki radiowo-informacyjnej "Anna"), 7.50 (Jerzy Stefan Stawiński "Łącki" - dowódca kompanii w pułku "Baszta" i Danuta Gałkowa de domo Ślązak "Blondynka" - starszy strzelec batalionu "Chrobry I"), 8.50 (Sylwester Braun "Kris" - autor zdjęć dokumentujących Powstanie Warszawskie i Anna Baran "Maria" - łączniczka Kompanii Ochrony Sztabu Obszaru "Koszta"), 10.50 (Jan Józef Lipski "Grabie" - żołnierz pułku "Baszta" i Zofia Łazor "Zojda" - łączniczka batalionu "Parasol"), 11.50 (Mieczysław Fogg - piosenkarz i Jeremi Przybora - spiker radiostacji "Błyskawica").

Po południu: godz. 17.55 (Stanisław Jankowski "Agaton" - dowódca plutonu w batalionie "Pięść" i Stanisław Likiernik "Stach" - zgrupowanie "Radosław", później batalion "Zośka"), 18.50 (Mieczysław Kurzyna "Miecz" - dowódca plutonu w zgrupowaniu "Radosław" i Jan Zachwatowicz - architekt) i 19.50 (Danuta Kaczyńska "Rena" - sanitariuszka batalionu "Parasol" i Leon Manteuffel - lekarz). 

powstanie warszawskie 1200.jpg
Powstanie podWarszawskie - mniej znane wątki sierpniowego zrywu

W audycji "Czas pogody" (godz. 10.00-12.00; prowadził Zbigniew Krajewski; autor materiału: Aleksander Ziemiańczyk; sponsoring PGE/PZU) powiedzieliśmy o Powstaniu Warszawskim z perspektywy mieszkańców podwarszawskich miejscowości. Co czuli ludzie, którzy widzieli płonącą Warszawę z odległości kilku kilometrów? Czy chcieli pomóc? Czy czuli bezsilność? A może strach?

W Piasecznie pod Warszawą znajduje się dom rodzinny Krzysztofa Kamila Baczyńskiego - ma tutaj powstać Muzeum K.K. Baczyńskiego, które będzie swoistym dopełnieniem Muzeum Powstania - o tym również mówiliśmy w audycji.

Po godz. 15.00 w audycji "W otwarte karty" Małgorzata Raczyńska-Weinsberg rozmawiała z Alojzym Nowakiem - rektorem UW - o roli inteligencji w Powstaniu Warszawskim, rzucaniu "pereł przed wieprze", roli samego gmachu Uniwersytetu Warszawskiego w powstaniu, kontynuacji tradycji powstańczych w ramach nauczania na UW.

Piosenek związanych z Powstaniem Warszawskim można było posłuchać w audycji "Zapomniane, Przypomniane" po godz. 16.00 (prowadził Dariusz Michalski).

O godz. 17.00, godzinie "W", na antenie usłyszeliśmy syreny alarmowe.

Po godz. 17.00 zapraszaliśmy na audycję specjalną "Opowieść o Andrzeju Morro" (autor: Dariusz Kwiatkowski; sponsoring PGE/PZU). 

Krzysztof Kamil Baczyński napisał:

"Kiedy się w ludziach miłość śmiercią stała
I runął na nas grzmiąc
Ognisty strop
Błogosławieni ci, im za mała
Była ta trwoga
Dla serc i dla rąk"

powstanie warszawskie serwis.jpg
Powstanie Warszawskie - serwis specjalny Polskiego Radia

Gdy wybuchła wojna, do tych niezłomnych, którzy nie opuścili rąk, należał z pewnością Andrzej Romocki pseudonim "Andrzej Morro". W czasie Powstania Warszawskiego dowódca kompanii "Rudy", w harcerskim batalionie Armii Krajowej "Zośka". 21-letni porucznik (pośmiertnie kapitan), którego Jan Mazurkiewicz, dowodzący powstańczym zgrupowaniem "Radosław", nazwał najlepszym dowódcą kompanii walczących w Powstaniu Warszawskim.

Mówiono o nim, że był służbistą, a zarazem wrażliwcem dbającym o zdrowie i życie podkomendnych, oficerem nadmiernie przywiązanym do dyscypliny i jednocześnie potrafiącym przyznać się do błędnych metod wychowawczych. Jednego mu tylko nie odmawiali ci przychylni i krytykujący - wojskowego profesjonalizmu i tego, że nadrzędnym celem jego działania było wywalczenie wolności dla Polski.

Działał w mokotowskim środowisku organizacji samokształceniowej "PET" (w języku greckim - przyszłość). Wraz z kolegami przeszedł do konspiracyjnego harcerstwa - Szarych Szeregów, a następnie do Grup Szturmowych. We wrześniu 1943 roku dowodził akcją dywersyjną, podczas której wykolejono pociąg z Niemcami wracającymi z frontu wschodniego. Sprawdził się też jako dowódca udanego ataku na strażnicę graniczną w Sieczychach, w ramach akcji "Taśma". Poległ wówczas Tadeusz Zawadzki "Zośka".

Podczas Powstania Warszawskiego 5 sierpnia uczestniczył w zdobywaniu Gęsiówki - obozu koncentracyjnego przy ulicy Gęsiej, z którego uwolniono ponad 300 żydowskich więźniów. Andrzej Morro był w pierwszej linii, walczył i ratował swych podkomendnych spod ostrzału. Jako dowódca 2 kompanii "Rudy" w batalionie "Zośka", zasłynął z przeprowadzenia tego oddziału do Śródmieścia, podczas przebijania się oddziałów powstańczych ze Starego Miasta, w nocy z 30 na 31 sierpnia.

Andrzej Romocki poległ 15 sierpnia podczas nawiązywania kontaktu z żołnierzami 1 Armii Wojska Polskiego, którzy przybywali z pomocą powstańcom. W powstaniu zginął jego brat Jan Romocki, pseudonim "Bonawentura" .

Po godz. 20.00 zapraszamy na audycję specjalną, podczas której będzie można wysłuchać transmisji koncertu z Muzeum Powstania Warszawskiego "Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki" (prowadzi: Zbigniew Krajewski).

2 SIERPNIA

Z audycji "Eureka" (godz. 19.30; prowadzi: Krzysztof Michalski) będzie można się dowiedzieć, jaką rolę odegrało Polskie Radio podczas Powstania Warszawskiego. Radiowcy rozpoczęli nadawanie swoich programów, emitowanych na falach krótkich radia "Błyskawica", już 9 sierpnia 1944 roku. Będzie też rozmowa z prof. Marianem Markiem Drozdowskim z Instytutu Historii PAN, autorem wielu książek poświęconych Powstaniu Warszawskiemu.