Aleksander Żabczyński - od uwielbienia do inwigilacji

Ostatnia aktualizacja: 11.12.2014 16:17
Do jego piosenek: "Już nie zapomnisz mnie", "Powróćmy jak za dawnych lat" czy "Całuję Twoją dłoń, madame" tańczyła cała Polska. Powojenne losy aktora odkrywamy dopiero teraz.
Audio
  • Ryszard Wolański: po wojnie już w żadnym filmie nie zagrał. Proponowano mu nie te role, które odpowiadały przedwojennemu amantowi (Muzyczna Jedynka)
Aktor Aleksander Żabczyński
Aktor Aleksander ŻabczyńskiFoto: Narodowe Archiwum Cyfrowe/audiovis.nac.gov.pl

Filmografia jednego z najpopularniejszych polskich aktorów dwudziestolecia międzywojennego urywa się nagle w 1941 r. Aktor walczył już wówczas na frontach II wojny światowej. Przedwojenna twórczość Aleksandra Żabczyńskiego jest dobrze znana, także za sprawą piosenek, które wykonywał w filmach "Manewry miłosne" czy "Zapomniana melodia". Natomiast jego wojenne, a szczególnie powojenne losy, dokładnie prześledził dopiero Ryszard Wolański, dziennikarz muzyczny, który pracuje nad biografią aktora.

/

- Udało mi się "przejść" cały szlak wojenny Żabczyńskiego. Powołany w 1939 r. dostał się ze swoim dywizjonem do obozu jenieckiego na Węgrzech, skąd zorganizował prawie wszystkim Polakom ucieczkę - opowiada dziennikarz.

Żabczyński został ranny pod Monte Cassino, po wojnie wrócił do Polski. Bezpieka podejrzewała go o szpiegostwo na rzecz amerykańskiego Counter Intelligence Corps, dlatego niemal od momentu postawienia nogi w gdyńskim porcie 6 grudnia 1946 r. towarzyszył mu agent, "anioł stróż". - Śledził go aż do 1955 r., kontrolował korespondencję państwa Żabczyńskich, inwigilował teatry. Istnieją dowody, że nawet w garderobach była osoba, która "uprzejmie donosiła" - zdradza gość Jedynki.

Choć fakty te smucą, to Ryszard Wolański podkreśla, że gdyby nie dokumenty UB, nie można byłoby odtworzyć powojennych losów Żabczyńskiego.

Na książkę "Jak drogie są wspomnienia" musimy jeszcze trochę poczekać - ukaże się w przyszłym roku na 115. rocznicę urodzin Aleksandra Żabczyńskiego - ale już teraz gość Jedynki poleca płytę pod tym samym tytułem. - To pierwsza płyta długogrająca w jego karierze. Utwory, które nagrywał przed wojną na płyty szelakowe, poginęły w zawierusze wojennej. W Polskim Radiu zachowały się tylko 3 utwory, mi udało się zebrać prawie 20 - podkreśla dziennikarz.

Aleksander Żabczyński zmarł w 1958 roku.

***

Tytuł audycji: Muzyczna Jedynka
Prowadził: Paweł Sztompke
Gość: Ryszard Wolański (dziennikarz, który pracuje nad biografią Aleksandra Żabczyńskiego)
Data emisji: 11.12.2014
Godzina emisji:13.00 - 15.00

(asz, pg)

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Tola Mankiewiczówna. Jak za dawnych lat

Ostatnia aktualizacja: 03.09.2014 09:50
Tola Mankiewiczówna była jedną z najpopularniejszych aktorek i piosenkarek dwudziestolecia międzywojennego. Autentyczną gwiazdą II Rzeczpospolitej. To ona wyśpiewała takie hity jak "Odrobinę szczęścia w miłości" czy "Powróćmy jak za dawnych lat".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Magiczne dwudziestolecie w klimacie Archiwum X

Ostatnia aktualizacja: 26.11.2014 19:00
Przemysław Semczuk, autor książki "Magiczne dwudziestolecie", w radiowej Jedynce zabrał słuchaczy w podróż do zapomnianego świata duchów, proroctw i seansów spirytystycznych.
rozwiń zwiń