Bohaterowie szarej codzienności. Jak żyło się w stanie wojennym?

Ostatnia aktualizacja: 13.12.2021 13:56
13 grudnia 1981 roku o godzinie 9.00 w telewizji powinna się pojawić animacja z biegnącym kogutem, która rozpoczynała cotygodniową audycję dla najmłodszych "Teleranek". Ale tego dnia animacja się nie pojawiła, zaś z ekranów telewizorów generał Wojciech Jaruzelski ogłaszał co godzinę wprowadzenie stanu wojennego, odczytywano też komunikaty władz. 
Warszawa zima 1982. Tłum ludzi w kolejce przed sklepem. W okresie stanu wojennego występowały ogromne braki w zaopatrzeniu
Warszawa zima 1982. Tłum ludzi w kolejce przed sklepem. W okresie stanu wojennego występowały ogromne braki w zaopatrzeniuFoto: PAP/Maciej Belina Brzozowski
  • Książka opisuje codzienne życie Polaków w stanie wojennym
  • Bohaterowie o różnych sympatiach politycznych, aby pokazać pełen obraz ówczesnej rzeczywistości
  • Książka dedykowana młodym osobom, aby nie zaginęła prawda o tamtych czasach

Życie w stanie wojennym opisała Anna Mieszczanek, autorka książki "Dzień bez teleranka. Jak się żyło w stanie wojennym". W książce pisze o początkującej dziennikarce z młodzieżowej gazety (to ona sama), zaangażowanej w sprawy rolników, gońcu sporego wydawnictwa, młodym filmowcu czy kapitanie z Komendy Stołecznej Milicji Obywatelskiej. To są właśnie zapomniani i pomijani przez historię bohaterowie "Dnia bez teleranka".

Autorka trzy dni przed wprowadzeniem stanu wojennego obchodziła 27 urodziny. Ale bardziej niż z urodzin cieszyła się z etatu w gazecie, bo umożliwiało jej to wstąpienie do Solidarności, gdyż do związku nie przyjmowano osób bez formalnego zatrudnienia. Zamierzała też zgłosić się po akredytację na Kongres Kultury Polskiej, który rozpoczynał się 11 grudnia. - To była taka fajna perspektywa, że mnóstwo ciekawych rzeczy mam do zrobienia - mówi.

Anna Mieszczanek przyznaje, że musiała nabrać dystansu do postaci dziennikarki. - Ja nie jestem główną bohaterką, tam jest wielu bohaterów, ale jestem - przyznaje. Dobór bohaterów też nie jest przypadkowy, bo nie wszyscy sympatyzowali z Solidarnością, jak wspomniany kapitan albo sekretarz partii w dużej firmie czy młody pracownik Komitetu Dzielnicowego PZPR. - Bardzo starałam się, żeby bohaterów pokazać w różnych wymiarach, żeby nie byli bohaterami tylko jednej strony - wyjaśnia.

Opisane osoby nagrywała pod koniec lat 80. To byli jej znajomi albo znajomi znajomych. O różnych przekonaniach, nie tylko zwolennicy Solidarności. Jej zdaniem te tak różne postacie z książki pokazują pewien obraz całości tamtego czasu. Bo mimo stanu wojennego życie toczyło się dalej, rodziły się dzieci, trzeba było utrzymać rodzinę, ludzie tracili pracę. Ona sama została wyrzucona z redakcji i pracowała w warzywniaku.


Posłuchaj
07:29 Jedynka-13-12-2021-cztery-pory-roku-stan-wojenny.mp3 Życie w stanie wojennym (Cztery pory roku/Jedynka)

 


Okładka książki Anny Mieszczanek "Dzień bez teleranka. Jak się żyło w stanie wojennym" Okładka książki Anny Mieszczanek "Dzień bez teleranka. Jak się żyło w stanie wojennym"

Nagranych postaci było więcej, ale nie wszystkie historie zmieściły się w książce. Gość Programu 1 Polskiego Radia zadedykowała książkę wnukowi, który ma obecnie 23 lata. Dlatego pisząc książkę, starała się pewne rzeczy wyjaśniać i tłumaczyć, żeby były zrozumiałe dla młodego pokolenia. - To dla nich pisałam tę książkę i mam nadzieję, że się to udało - zaznacza.

Zobacz serwis specjalny [Stan wojenny]

Na stronie tytułowej jest zdjęcie ludzi stojących w kolejce do sklepu na warszawskim Nowym Świecie. - To są bohaterowie drugiego planu - przyznaje. Nie ma znaczenia, po co ludzie tam stali, bo wtedy stało się po różne rzeczy.

Formalnie stan wojenny trwał półtora roku. W lipcu 1983 został zniesiony, jednak ostatni więźniowie polityczni byli przetrzymywani do połowy 1986 roku.

Czytaj także:

***
Anna Mieszczanek - publicystka, redaktorka, animatorka społeczna, psychoedukatorka w konfliktach i kryzysach rodzinnych. Za pracę w podziemnej "Karcie" i książkę o Marcu 1968 "Krajobraz po szoku" wyróżniona przez Fundację Polcul i nagrodzona odznaką "Zasłużonego Działacza Kultury". Współautorka - z Wojciechem Eichelbergerem - bestsellerowej rozmowy eseju "Jak wychować szczęśliwe dzieci". Autorka książki "Przedwojenni. Zawsze był jakiś dwór. Historie ziemian".

***

Tytuł audycji: Cztery pory roku 

Prowadzi: Daniel Wydrych

Gość: Anna Mieszczanek (autorka książki "Dzień bez teleranka. Jak się żyło w stanie wojennym")

Data emisji: 13.12.2021 r. 

Godzina emisji: 11.20

ag

Czytaj także

40. rocznica wprowadzenia stanu wojennego. Specjalne audycje w Programie 1

Ostatnia aktualizacja: 13.12.2021 22:50
Program 1 - w związku z 40. rocznicą wprowadzenia stanu wojennego - przygotował cykl materiałów, których można było wysłuchać w niedzielę, 12 grudnia, prezentowane i w poniedziałek, 13 grudnia.
rozwiń zwiń