Z wizytą u polskich Tatarów. "Lato z Radiem" w Kruszynianach

Ostatnia aktualizacja: 10.08.2021 13:17
Aktor Charles Bronson, poeta Jan Lechoń, rzeźbiarka Magdalena Abakanowicz i przodkowie Henryka Sienkiewicza. Wszyscy oni mieli korzenie tatarskie. A skąd Tatarzy wzięli się na Podlasiu? Reporterka "Lata z Radiem" szukała odpowiedzi w Kruszynianach.
Mirosław Bogdanowicz (właściciel tatarskiego gospodarstwa w Kruszynianach), Małgorzata Raducha i Dżenetta Bogdanowicz (właścicielka tatarskiego gospodarstwa w Kruszynianach)
Mirosław Bogdanowicz (właściciel tatarskiego gospodarstwa w Kruszynianach), Małgorzata Raducha i Dżenetta Bogdanowicz (właścicielka tatarskiego gospodarstwa w Kruszynianach)Foto: Polskie Radio/Fb

Czytaj też:
Maciej Walecki.jpg
Wakacyjna podróż na biegun zimna. "Lato z Radiem" w gminie Jabłonka

Kruszyniany to miejsce, w którym kultura, historia i kulinaria współistnieją. To wieś, która urzeka i magnetyzuje, a jej sława dociera poza granice Polski. Jedenaście lat temu książę Karol odwiedził tutejszy meczet i delektując się tatarskim jedzeniem, obejrzał występ zespołu Buńczuk. 


Posłuchaj
01:49 PR1_AAC 2021_08_10-09-23-56.mp3 Małgorzata Raducha odwiedziła Kruszyniany ("Lato z Radiem"/Jedynka)

Posłuchaj
05:03 PR1_AAC 2021_08_10-09-36-27.mp3 Małgorzata Raducha odwiedziła Kruszyniany cz. 2 ("Lato z Radiem"/Jedynka)

  

Kruszyniany - królewski podarek

Reporterka "Lata z Radiem" odwiedziła dziś jedną z najstarszych - bo datowaną na XVI wiek - wsi na Podlasiu. Wieś, którą sto lat później król Jan III Sobieski ofiarował Tatarom w zastępstwie żołdu, na który nie było go stać. Podarunek uzależnił jednak od spełnienia jednego warunku. Każda rodzina tatarska miała wystawić jednego żołnierza na koniu. Ślady tych czasów widać na mizarze, czyli usytuowanym za meczetem cmentarzu. - Najstarszy nagrobek to jest rok 1699, odcyfrował go profesor z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu - mówi Bronisław Talkowski.

Fb/Jedynka - Program 1 Polskiego Radia

Przewodniczący muzułmańskiej gminy wyznaniowej w Kruszynianach dodaje, że król Jan III Sobieski ofiarował nie tylko ziemię. Obdarzył Tatarów licznymi przywilejami i łaskami. - Między innymi nadano tytuły szlacheckie, możliwość organizowania miejsc pochówku, postawienia meczetu czy ożenku z Polkami. Przyznano również prawo zachowania swojej religii i wychowania dzieci w religii islamu - mówi. Meczet, który wybudowano w Kruszynianach, tonie w zieleni. To najstarsza drewniana, zachowana w Polsce tego typu sakralna budowla. - Tutaj bije tatarskie serce - nie ma wątpliwości Małgorzata Raducha.

Zobacz też:

Czytaj też:
Peleton.png
Na motocyklu Szlakiem Orlich Gniazd. Peleton "Lata z Radiem" mknie dalej

Jak wygląda muzułmanin?

Po godzinie 10.00 reporterka "Lata z Radiem" odwiedziła Centrum Edukacji i Kultury Muzułmańskiej. Tam w części muzealnej zainteresowała się zgromadzonymi strojami. O ich przeznaczeniu i specyfice opowiedział Bronisław Talkowski. - To jest strój męski, zakładany przeważnie przez dowódców w danym okręgu wśród najwyższych rangą Tatarów. To jest strój galowy, na moment uroczysty - tłumaczy w rozmowie z Małgorzatą Raduchą. Kolejne eksponaty mają ilustrować właściwy wygląd muzułmanki. - W Koranie jest zapisane, że muzułmanka musi wyglądać skromnie. To znaczy, że nogi muszą być zakryte do stóp, ręce do dłoni, ma też mieć zakryte włosy - wylicza gość audycji.


Posłuchaj
03:45 PR1_AAC 2021_08_10-10-11-24.mp3 Małgorzata Raducha odwiedziła Kruszyniany cz. 3 ("Lato z Radiem"/Jedynka)

Posłuchaj
05:03 PR1_AAC 2021_08_10-11-17-03.mp3 Małgorzata Raducha odwiedziła Kruszyniany cz. 4 ("Lato z Radiem"/Jedynka)

  

Przy tatarskim stole

Kuchnia tatarska, choć wydaje się prosta, jest pracochłonna. - Dziś dużo jest u nas pierogów. Kiedyś, jeszcze za czasów koczowniczych, to było przede wszystkim mięso - mówi Dżenneta Bogdanowicz. Wówczas mięso suszono na wietrze, a gotowano, smażono i pieczono je na otwartym ogniu. - Nasza kuchnia przez sześćset lat naszego pobytu tutaj zmieniała się. Jest w niej tak naprawdę cała Azja. Pierogi generalnie przyszły z Chin. Naszą potrawą narodową są za to kołduny - dodaje gość "Lata z Radiem". Okazuje się, że w kuchniach europejskich rozpropagowali je właśnie Tatarzy.

Fb/Jedynka - Program 1 Polskiego Radia

- Nasi przodkowie sprowadzili je na dwory szlacheckie: polskie i litewskie. Litwini przyswoili sobie kołduny, dodali majeranek, czosnek i podają w rosole. My natomiast podajemy je "na sucho". Gotujemy na rosole, wyjmujemy, a rosół jest do popicia - wyjaśnia Dżenneta Bogdanowicz. Odkryciem Małgorzaty Raduchy stał się jednak... rokitnik, występujący w licznych postaciach: herbacianego suszu, naparu, konfitury czy kompotu. - To jest multiwitamina naturalna. Ona była w naszych domach zawsze. Na Syberii był rokitnik i te witaminy naturalne były spożywane w różnych odmianach - podsumowuje gość audycji.

Fb/Jedynka - Program 1 Polskiego Radia

***

"Lato z Radiem" na antenie Programu 1 Polskiego Radia codziennie, od poniedziałku do soboty, w godzinach 9.00-12.00. Słuchaj też na stronie www.latozradiem.pl oraz w aplikacji mobilnej "Lata z Radiem".

***

Tytuł audycji: Lato z Radiem

Prowadzący: Roman Czejarek

Materiał: Małgorzata Raducha

Data emisji: 10.08.2021

Godzina emisji: 9.00 - 12.00

mg

Czytaj także

Kulinarna (i nie tylko) wyprawa na Podlasie. "Lato z Radiem" w Studziwodach

Ostatnia aktualizacja: 22.06.2021 12:45
Drugiego dnia "Lata z Radiem" wybraliśmy się - wraz z Małgorzatą Raduchą - do miejscowości Studziwody koło Bielska Podlaskiego. Na miejscu oglądaliśmy pięknie przyozdobione domy i zajadaliśmy się przepysznym chłodnikiem z botwinką.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Smaki Podlasia. "Lato z Radiem" w Orzeszkowie

Ostatnia aktualizacja: 19.07.2021 12:50
O poranku Małgorzatę Raduchę powitał zapach świeżych drożdżówek z jagodami. Reporterka "Lata z Radiem" w poszukiwaniu kulinarnych inspiracji dotarła na Podlasie.
rozwiń zwiń