Rok Oskara Kolberga. Kronikarz pieśni, jakiego nie znał świat

Ostatnia aktualizacja: 21.01.2014 20:58
Ołówek, kartka papieru z pięciolinią i żywe wykonanie tradycyjnej pieśni. Z takim arsenałem w XIX wieku polski etnograf, folklorysta i kompozytor Oskar Kolberg realizował projekt badań i zapisywania muzyki tradycyjnej na skalę, o jaką trudno dziś, mimo nieograniczonego dostępu do techniki.
Audio
  • Weronika Grozdew i Jacek Jackowski o życiu, pracy i twórczości Oskara Kolberga (Kultura w radiowej Jedynce)
Kapela ludowa w strojach krakowskich
Kapela ludowa w strojach krakowskichFoto: PAP/Jerzy Ochoński

Oskar Kolberg jako pierwszy w historii polskiej etnografii zebrał i usystematyzował według regionów rodzimą kulturę ludową w monumentalnym dziele zatytułowanym "Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce", które zostały wydane w ponad trzydziestu tomach.

Fot.
Fot. 1 - opis pod tekstem

- Dzieło Kolberga jest ewenementem w skali światowej. Do tej pory chyba nie zdarzyło się w Europie ani na świecie, żeby tak się oddać pracy i zebrać tak ogromną ilość melodii w kontekście kultury. W jego czasach muzyka była czymś autonomicznym, a on już wtedy widział jej związek z obrzędowością, językiem, zwyczajami - powiedziała Weronika Grozdew. W radiowej Jedynce etnomuzykolożka podkreśliła, że folklorysta chciał badaniami objąć muzykę nie tylko Polski i sąsiadujących z nią krain, ale i dużo bardziej oddalonych terenów, jak Łużyce czy Chorwacja.

- Ten zasięg był jego odwołaniem do przedrozbiorowej wielkiej Rzeczypospolitej. Ale w swojej działalności przechodził wyraźną ewolucję - dodał etnomuzykolog Jacek Jackowski. Gość radiowej Jedynki wyjaśnił, że Kolberg - jako muzyk - w pierwszym etapie swojej pracy zbierał i publikował teksty pieśni wraz z opracowaniem muzycznym.

Jackowski dodał, że pod koniec życia Kolberga zaczęto używać fonografu, który pozwalał zapisywać muzykę w wiernej postaci. Dziś łatwość rejestrowania muzyki jest jeszcze większa i jest to ogromna zmiana od czasów wielkiego etnografa. - On miał do dyspozycji przede wszystkim swoją głowę i umiejętności muzyczne. Paradoks polegał na tym, że chciał uchwycić w zapisie to, co do końca uchwytne nie jest, czyli żywotność i magię muzyki tradycyjnej - wyjaśnił gość "Kultury w radiowej Jedynce" . Jego zdaniem Kolberg zrozumiał to, gdy zobaczył pieśń jako składnik szerzej rozumianej kultury.

Fot.
Fot. 2 - opis pod tekstem

Weronika Grozdew uważa, że dziś muzyka tradycyjna w Polsce ma się dobrze, dzięki ruchowi folkowemu, który narodził się w Polsce w latach 80. i 90. - Dziś jest ona właściwie elitarna - powiedziała. Mimo to z przeprowadzonego przez CBOS badania, w którym zapytano Polaków z czego znany jest Oskar Kolberg, tylko 8 proc. badanych znało odpowiedź. Goście radiowej Jedynki mają nadzieję, że Rok Oskara Kolberga pozwoli zaistnieć jego osobie i dziełu w świadomości społecznej.

Czy współczesna muzyka tradycyjna nawiązuje do spuścizny Oskara Kolberga? Zapraszamy do wysłuchania całej audycji, którą przygotowała i prowadziła Magda Mikołajczuk.

O tym, że rok 2014 będzie należał do Oskara Kolberga zadecydował Sejm 6 grudnia 2013 roku.

Fotografie:

1 - Karta z "Pieśni ludu polskiego: serya I", zebrał i wydał Oskar Kolberg. 1857. Źr. Polona.pl/domena publiczna

2 - Fotografia Oskara Kolberga zamieszczona w "Oskara Kolberga Przemyskie: zarys etnograficzny." wyd. 1891przez Izydora Kopernickiego, wykonawcę testamentu Kolberga. Źr. Polona.pl/domena publiczna

(asz, pg)

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Gooral i "Mazowsze" roznieśli 19. Przystanek Woodstock!

Ostatnia aktualizacja: 02.08.2013 09:28
- Wiele stereotypów już łamaliśmy na Przystanku Woodstock: grała orkiestra symfoniczna, wykonywane było "Bolero" Ravela, ale wczorajszy koncert zaskoczył wielu. Wielosettysięczna rockowa publiczność śpiewała "Oj, dana, dana" z Gooralem i Zespołem "Mazowsze" - mówi Krzysztof Dobies (WOŚP).
rozwiń zwiń

Czytaj także

Halina Mlynkova: jestem jedyną kobietą na scenie folkowej

Ostatnia aktualizacja: 23.10.2013 16:01
- Ten styl jest u nas absolutną nowością. Trochę jak zespół The Corrs, który łączył folk z muzyką współczesną - powiedziała w "Muzycznej Jedynce" piosenkarka Halina Mlynkova o swojej nowej płycie pt. "Po drugiej stronie lustra".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Karolina Cicha i Bart Pałyga grają w tyglu kultur

Ostatnia aktualizacja: 10.12.2013 16:33
- Niesamowite jest wielokulturowe bogactwo, które wpływa na człowieka, nawet jeśli on o tym nie wie - powiedziała w radiowej Jedynce Karolina Cicha, która razem z Bartem Pałygą nagrała płytę pt. "Wieloma językami".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Oskar Kolberg wraca pod strzechy

Ostatnia aktualizacja: 24.01.2014 09:30
- Z badań wynika, że tylko 8 procent Polaków rozpoznaje nazwisko tego badacza. Głównym celem Roku Oskara Kolberga jest więc przypomnienie jego sylwetki i wielkiego dorobku - mówił Andrzej Kosowski, dyrektor Instytutu Muzyki i Tańca, zapowiadając obchody rocznicy 200. urodzin wybitnego etnografa.
rozwiń zwiń