110. rocznica urodzin Akiry Kurosawy. "Jego filmy zachwyciły Zachód"

Akira Kurosawa jest uznawany za jednego z największych twórców w historii kina. Jest laureatem wielu nagród, w tym Honorowego Oscara za całokształt twórczości. Jego twórczość wywarła wielki wpływ na kilka pokoleń filmowców na całym świecie.
Akira Kurosawa
Akira KurosawaFoto: PAP/EPA
O Audycji

Akira Kurosawa urodził się 23 marca 1910 roku w Ōmori w Tokio, jako najmłodszy z siedmiorga dzieci. W młodości interesował się malarstwem, w szczególności sztuką europejską. Jako reżyser zadebiutował w 1943 roku filmem "Saga o judo". Jego kariera trwała równo pół wieku - ostatni film, "Madadayo", miał premierę w 1993 roku. Reżyser zmarł w 1998 roku.

Akcja jego najbardziej znanych filmów - m.in. "Siedmiu samurajów" - toczy się w feudalnej Japonii. Fabuła kilku z nich stanowi adaptacje dzieł Szekspira ("Ran" - "Król Lear", "Tron we krwi" - "Makbet", "Zły śpi spokojnie" - "Hamlet"). Kurosawa wyreżyserował także filmowe adaptacje rosyjskich powieści, m.in. "Idioty" Dostojewskiego i "Na dnie" Gorkiego.

Jego twórczość wywarła wpływ na kilka pokoleń filmowców - "Ukryta forteca" stała się dla George'a Lucasa jedną z inspiracji przy tworzeniu "Gwiezdnych wojen", na podstawie "Siedmiu samurajów" nakręcono western "Siedmiu wspaniałych", film natchnął także Stephena Kinga (V część cyklu "Mroczna Wieża") a "Straż przyboczna" to pierwowzór westernu Sergia Leone "Za garść dolarów".

Jest laureatem wielu nagród, m.in. Złotego Lwa na 12. MFF w Wenecji za film "Rashōmon" (1950), Srebrnego Lwa na 15. MFF w Wenecji za "Siedmiu samurajów" (1954), Złotej Palmy na 33. MFF w Cannes za film "Sobowtór" (1980), Honorowego Oscara za całokształt twórczości (1989). Ma na koncie dwa Oscary dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego - za "Rashōmon" (1950) i "Dersu Uzała" (1975).

"Cesarz japońskiego kina"

Taki przydomek miał - jak przypomniał w audycji "Magazyn bardzo filmowy" historyk kina i krytyk filmowy, dr Andrzej Kołodyński - Akira Kurosawa. Rozmówca Michała Montowskiego zwrócił uwagę, że to dzięki Kurosawie kinomaniacy z Europy i Ameryki Północnej odkryli kino japońskie, które dotąd nie było znane poza krajami azjatyckimi.

- Był rok 1950. Na festiwal filmowy w Wenecji został zaproszony film Kurosawy "Rashōmon". Dzieło wybitne, dojrzałe, filozoficzne, ze świetnymi aktorami. Zdumiało cały zachodni świat - wskazał dr Andrzej Kołodyński

Ekspert wyjaśnił, że Kurosawa kręcił filmy - zgodnie z podziałem gatunków obowiązującym w Japonii - jidai-geki (dosł. dramat kostiumowy z epoki), których akcja rozgrywa się w Japonii w dawnych czasach a fabuła przedstawia przygody samurajów, chłopów, rzemieślników i kupców oraz gendai-geki (utwory o tematyce współczesnej).

- Kurosawa wywodził się z rodziny z tradycjami samurajskimi. Kręcił przede wszystkim filmy samurajskie. To, go pociągało. Szczytowe osiągnięcie w tym gatunku to "Siedmiu samurajów" ze wspaniałymi walkami na miecze, sfilmowanymi po raz pierwszy w historii w deszczu. To było coś zupełnie nowego. Żywioł pochłaniał ekran - podkreślił.

Dr Kołodyński zauważył, że fakt, iż reżyser sięgał po książki Szekspira, Dostojewskiego czy Gorkiego sprawił, że w Japonii miał opinię "zanadto zachodniego". - To wpłynęło na moment krytyczny w jego twórczości. Nie wszystko w niej jest znakomite. Z jednej strony zwolniono go z reżyserii filmu "Tora! Tora! Tora!" 20th Century Studios, z drugiej - jego pierwszy film w kolorze, "Dō desu ka den", nie spodobał się w Japonii. Kurosawa przeżył to ogromnie - powiedział.

- Jego ostatnie filmy są nasycone refleksją o życiu, o ludziach, o losie ludzkim - wskazał gość radiowej Jedynki. - Bez Kurosawy kino nie byłoby takie, jakie jest dzisiaj. Nie byłoby w nim tchnienia wielkości - ocenił. 

W audycji "Magazyn bardzo filmowy" kontynuowaliśmy także tworzenie wspólnie ze Słuchaczami listy filmów do oglądania w domu. Propozycjami można się podzielić pod numerem (22) 645 22 05 (automatyczna sekretarka, czynna całą dobę).

***

Tytuł audycji: Magazyn bardzo filmowy

Prowadzi: Michał Montowski

Data emisji: 2.04.2020 r.

Godzina emisji: 21.09

kk

Playlista