"Pogrzeb Kiejstuta" - pierwsze oryginalne słuchowisko Polskiego Radia

Ostatnia aktualizacja: 12.04.2021 11:14
Słuchowisko to jedno z najbardziej lubianych gatunków radiowych. 17 maja 1928 roku rozgłośnia wileńska nadała pierwsze słuchowisko oryginalne, napisane specjalnie dla Polskiego Radia zatytułowane "Pogrzeb Kiejstuta". Autorem i reżyserem przedsięwzięcia był Witold Hulewicz.
Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjneFoto: shutterstock.com/doug_n

Posłuchaj
42:13 2021_04_11 22_12_09_PR1_Kulturalna_Jedynka.mp3 "Pogrzeb Kiejstuta" - pierwsze oryginalne słuchowisko Polskiego Radia (Kulturalna Jedynka)

 

29 listopada 1925 roku, dla uczczenia powstania listopadowego, Próbna Stacja Nadawcza Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego nadała po raz pierwszy w Polsce widowisko słuchowe. Była to "Warszawianka" Stanisława Wyspiańskiego. 

"Warszawiankę opracował i inscenizował w radiofonie p. Alojzy Kaszyn przy współudziale wykonawczym pp. Łaniewskiej, Kosińskiej, Powalskiego i chóru amatorskiego. Bardzo pomysłowo oddano odgłosy przejeżdżającej konnicy za pomocą wybijania rytmu o własne kolana, a przemarsz piechoty przez mocne pocieranie szczotek ryżowych o twarde meble" - można było wyczytać w ówczesnej gazecie.


Czytaj także:


Pionierskie przedsięwzięcie

17 maja 1928 roku to dzień dla historii słuchowiska szczególny. Rozgłośnia wileńska nadała wówczas pierwsze słuchowisko oryginalne, napisane specjalnie dla Polskiego Radia, zatytułowane "Pogrzeb Kiejstuta". Autorem i reżyserem przedsięwzięcia był Witold Hulewicz.

- Pierwsze polskie słuchowisko oryginalne - "Pogrzeb Kiejstuta" - było śmiałym zamierzeniem artystycznym, zwłaszcza jak na tamte warunki, możliwości techniczne i technologiczne radia, radia w Polsce. Ta śmiałość i maksymalne wykorzystanie środków radiowych łączy się z tym, że słuchowisko było transmitowane w plenerach wileńskich - podkreślił dziennikarz, krytyk, poeta, wieloletni kierownik literacki Teatru Polskiego Radia Wacław Tkaczuk.

Hulewicz_663.jpg
"Pogrzeb Kiejstuta" – pionierski wyczyn Polskiego Radia i Witolda Hulewicza

Jak wyjaśnił, akcja słuchowiska, osnutego na legendach litewskich, przekazywała relacje o pogrzebie Wielkiego Księcia Litewskiego. Relacje te składała Ślepemu Lirnikowi jego przewodniczka - Młode Dziewczę. Rzeka, którą mogli usłyszeć słuchacze, to był autentyczny plener wileński.

- Takie przedsięwzięcia były wtedy pionierskie, zwłaszcza że jeszcze radio nie stosowało tak szeroko transmisji jako środka przekazu wydarzeń realnych, a tutaj od razu trzeba było także nadać kształt dziełu literackiemu - wskazał Tkaczuk.

- O tym dziele niestety niewiele nam wiadomo. Nie zachował się ani rękopis, ani tekst autorski Hulewicza. O nagraniach nie ma mowy, aczkolwiek "Pogrzeb Kiejstuta" był wznawiany trzykrotnie - w roku 1929 dwukrotnie w Wilnie i w roku 1935 w Warszawie. Za każdym razem oznaczało to wydarzenie premierowe. Doskonale wiemy, że aktorzy, obsada, ich sposób zachowania, artykulacji, tempo mówienia, mogą wprowadzać różnice - zaznaczył.

Tkaczuk przyznał, że po wielu latach - z korespondencji rodziny Hulewiczów z Emilem Zegadłowiczem - dowiedział się, że "Pogrzeb Kiejstuta" był słuchowiskiem poetyckim. - Dla mnie ta informacja była szokiem, bo w swoich utopijnych zamiarach, a przynajmniej pomysłach, miałem i to, że może by się udało "Pogrzeb Kiejstuta" zrekonstruować, biorąc pod uwagę dostęp do źródeł, z których mógł korzystać Hulewicz. Poematu za Hulewicza napisać nie można - stwierdził.

Zapraszamy do wysłuchania całej audycji, w której można usłyszeć głos Witolda Hulewicza.

Dzień Radia

Jest z nami wszędzie. W domu, w pracy, w samochodzie, na spacerze. Odbierane tradycyjnie albo w internecie, albo w aplikacjach. Radio. Informuje, cieszy, wzrusza, uczy, towarzyszy i pociesza. 11 kwietnia w Polsce obchodzimy Dzień Radia. Święto to ma na celu podkreślenie roli radia w codziennym życiu społeczeństwa. 

11 kwietnia 1923 roku Stowarzyszenie Radiotechników Polskich (SRP) uchwaliło dokument "Opinia zarządu SRP w sprawie wytycznych do ustawy radiotelegraficznej". W czerwcu tego samego roku wpłynął do Sejmu RP projekt ustawy opracowany przez Ministerstwo Poczt i Telegrafów, a 3 czerwca 1924 ustawa została podpisana. Był to ważny krok na drodze rozwoju polskiej radiofonii.

Na pierwszą próbną audycję radiową trzeba było poczekać do 1 lutego 1925 roku. Datę tę uznaje się za początek polskiej radiofonii. Polskie Radio regularne nadanie programów rozpoczęło 18 kwietnia rok później. To święto będziemy obchodzili już za tydzień. 

Poza tym w audycji:

Jądro ciemności
Premiera na kanale "Radiobook" - "Jądro ciemności" Josepha Conrada

- premiera na kanale "Radiobook" - "Jądro ciemności" Josepha Conrada,

- Gdańskie Spotkania Literackie "Odnalezione w tłumaczeniu" (15-17 kwietnia/online),

- przegląd teatralnych przedstawień dostępnych w sieci,

- recenzja Ewy Heine - "Aktorki" Michała Telegi w reż. Magdaleny Łazarkiewicz.

***

Tytuł audycji: Kulturalna Jedynka

Prowadzi: Anna Stempniak

Data emisji: 11.04.2021 

Godzina emisji: 22.10

kk

Zobacz więcej na temat: Anna Stempniak KULTURA

Czytaj także

Premiera słuchowiska "Wszystko w rodzinie" w Programie 1 [POSŁUCHAJ]

Ostatnia aktualizacja: 11.04.2021 22:00
Teatr Polskiego Radia zaprosił do Programu 1 Polskiego Radia na premierowe słuchowisko "Wszystko w rodzinie" autorstwa Pawła Mossakowskiego. To opowieść o rozpadzie rodzinnych relacji i destrukcyjnym wpływie wzajemnych oskarżeń. 
rozwiń zwiń