Stanisław Lem – najpoczytniejszy na świecie polski pisarz

Ostatnia aktualizacja: 12.09.2021 23:10
Stanisław Lem ciągle jest najczęściej tłumaczonym na świecie polskim pisarzem. Jego dzieła przetłumaczono na 52 języki i wydano łącznie w ponad 41 milionach egzemplarzy. Pisał nie tylko utwory fantastyczne, choć to z nich właśnie jest najbardziej znany szerokiej publiczności, parał się także filozofią i futurologią. Był też znakomitym felietonistą, aktywnym do ostatnich dni swojego życia.
Stanisław Lem przy pracy (1971 r.)
Stanisław Lem przy pracy (1971 r.)Foto: PAP/Jakub Grelowski

Lem Stanisław Forum 1200.jpg
Które z idei Stanisława Lema urzeczywistniły się po latach?

Stanisław Lem urodził się 13 września 1921 roku, ale w metrykę wpisano datę 12 września, ponoć dlatego, żeby "nie kusić losu". Chciał być inżynierem, ale w okupowanym w ówczesnym czasie przez Sowietów Lwowie droga na politechnikę była dla niego niedostępna, bo ojciec Stanisława był znanym w mieście lekarzem, więc syn miał niewłaściwe, burżuazyjne pochodzenie. Udało mu się dostać na medycynę, ale - jak sam przypominał - nie wykonywał tego zawodu. - Przyjąłem raptem 28 porodów podczas jednego z dyżurów - mówił w wywiadzie dla Polskiego Radia.


Posłuchaj
24:06 Jedynka-12-09-2021-kulturalna-jedynka.mp3 Światy Stanisława Lema (Kulturalna Jedynka)

solaris teatr hp 1200x660.jpg
Stanisław Lem "Solaris". Słuchowisko w radiowej Jedynce [POSŁUCHAJ]

Pierwszą rzeczą, jaką napisał jeszcze jako student medycyny, był artykuł o etiologii raka. Potem spod jego pióra wychodziły wiersze. Kariera literacka Stanisława Lema zaczęła się od współpracy z czasopismami "Kuźnica", "Tygodnik Powszechny" i "Nowy Świat Przygód". Kamieniem milowym w jego karierze pisarskiej byli z pewnością "Astronauci", jego pierwsza powieść fantastyczna. Od tamtej pory Lem całkowicie poświęcił się temu gatunkowi.

Polskie Radio/Youtube

Powstaniu tej książki towarzyszył przypadek. Podczas wycieczki nad Czarny Staw Stanisław Lem poznał turystę, któremu w trakcie wyprawy użalał się, że w polskiej literaturze nie ma powieści fantastyczno-naukowych. Towarzysz spytał, czy Lem byłby w stanie taką powieść napisać. Jakież było jego zdziwienie, kiedy niedługo potem z wydawnictwa Czytelnik przesłano mi umowę na napisanie powieści, musiał tylko podać jej tytuł. Wpisał więc: "Astronauci", choć nie miał napisanej nawet jednej strony. Okazało się, że towarzyszem wyprawy w Tatry był Jerzy Pański, prezes Czytelnika.

Kliknij w planszę i zobacz serwis specjalny Polskiego Radia poświęcony Stanisławowi Lemowi.

. .

Dr Krzysztof M. Maj z AGH w Krakowie zauważa, że świat literacki Stanisław Lema był bardzo różnorodny. Jeden, jak określiłby go sam Lem, to świat fantomatyczny, znany z "Astronautów" czy powieści "Solaris", który wytwarza wizje obcej rzeczywistości. - Mamy też drugi biegun, ten bardziej satyryczny, z Trurlem i Klapaucjuszem z "Bajek robotów" - mówi. Jego zdaniem, ten Lem mniej poważny jest trudniejszy w odbiorze i wymaga większego wyrafinowania czytelniczego i erudycyjnego.

Gość Programu 1 Polskiego Radia uważa, że wizja, w której ludzkość spotyka się z obcą inteligencją, dogaduje się z nią i razem tworzą imperium, spowodowałaby u Lema wybuch śmiechu. Zwraca uwagę, że u Lema fantastyka jest bardzo realistyczna. - Być może dlatego lubił on mówić o sobie bardziej jako o futurologu i filozofie, niż jako o fantaście - wspomina.

Dr Krzysztof M. Maj podkreśla, że Stanisław Lem przewidział powstanie wielu urządzeń dla nas obecnie powszechnych, ale nieistniejących w czasie pisania przez niego książek. - Myślę, że każdy dobrze oczytany we współczesnej literaturze naukowej pisarz jest w stanie zrobić coś podobnego, tylko trzeba to jeszcze połączyć z tym talentem, który miał Lem, czyli z talentem światotwórczym - mówi.

W audycji przedstawiamy również teatralne adaptacje utworów autora "Dzienników gwiazdowych".

Czytaj także:

***

Tytuł audycji: Kulturalna Jedynka

Prowadzi: Anna Stempniak

Gość: dr Krzysztof M. Maj (Wydział Humanistyczny Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie)

Data emisji: 12.09.2021 

Godzina emisji: 23.10

ag

Czytaj także

Lem - człowiek wszechstronny

Ostatnia aktualizacja: 12.09.2011 09:53
Przewidział powstanie internetu, inżynierii genetycznej czy rzeczywistości wirtualnej. Nakład jego książek to ponad 30 milionów egzemplarzy na całym świecie. Dziś mija 90. rocznica urodzin Stanisława Lema.
rozwiń zwiń

Czytaj także

(Nie) wszystkie dziwactwa Stanisława Lema

Ostatnia aktualizacja: 13.09.2021 05:56
Geniusze nierzadko bywają ekscentrykami. Autor "Solaris" nie był wyjątkiem. Uzależnienie od słodyczy, niecodzienne godziny pracy i uwielbienie dla wszelkiego rodzaju mechanicznych zabawek dopełniają wizerunku jednego z najwybitniejszych umysłów XX wieku. 
rozwiń zwiń