Dlaczego Pluton nie jest już planetą?

Ostatnia aktualizacja: 17.05.2013 12:40
Definicja planety nie jest oczywista. Kiedyś znanych planet było dziewięć, ale, kiedy okazało się, że w Układzie Słonecznym krążą ciała większe od Plutona, astronomowie musieli zastanowić się nad definicją tego słowa.
Audio
Planety i planety karłowate Układu Słonecznego
Planety i planety karłowate Układu SłonecznegoFoto: Wikipedia/CC

Słowo planeta pochodzi z języka greckiego i oznacza błądząca gwiazdę. Planety w odróżnieniu od gwiazd, które zajmują to same położenie na niebie względem innych gwiazd tworząc gwiazdozbiory, przemieszczają się. Robią to w sposób szczególny wykazując tendencję do ruchu w jednym kierunku. Po pewnym czasie zatrzymują się, zawracają (przynajmniej niektóre z nich) i wędrują dalej.
Od starożytności planet znano kilka. Zaliczano do nich Słońce, Księżyc, Merkurego, Wenus, Marsa, Jowisza i Saturna.  Dopiero po przewrocie kopernikańskim doszliśmy do wniosku, że Ziemia też jest planetą. A w XVIII wieku Angielski astronom William Hershel odkrył pierwszy nowy obiekt w Układzie Słonecznym od czasów starożytnych. To był Uran.  
W tym czasie teoria grawitacji Newtona była już na tyle dobrze ugruntowana, że zastosowana do obliczenia położenia Urana na niebie, okazała się być rozbieżna z wynikami obserwacji. Ponieważ wierzono w nią, to założono, że ruch Urana odbywa się nie tylko pod wpływem pola grawitacyjnego pozostałych planet, ale, że w Układzie Słonecznym musi być jeszcze jedna planeta. Ona również wpływa grawitacyjnie na Urana i powoduje niewielkie odstępstwa w od teorii Newtona. Można było obliczyć, gdzie ta dodatkowa planeta powinna być. Skierowano w to miejsce teleskopy i po kilku nocach obserwacji dostrzeżono kolejną planetę – Neptuna.

To była ostatnia planeta w Układzie Słonecznym, choć przez kilkadziesiąt lat na liście planet mieliśmy jeszcze jedną – Plutona. Jednak niedawno Pluton uchwałą Międzynarodowej Unii Astronomicznej, został pozbawiony tego statusu. To dlatego, że w ostatnich latach zaczęto odkrywać duża liczbę obiektów położonych jeszcze dalej i krążącyh wokół Słońca, które trudno byłoby nazwać planetami. To obiekty należące do tzw. pasa Keplera. To kosmiczny gruz, który powstał po utworzeniu się Układu Słonecznego. Lista planet musiałaby więc być bardzo długa.
Wprowadzono więc nową definicję planety. To ciało, które obiega Słońce, ale nie ma księżyców i o masie równej sobie. Od planety wymaga się też aby w otoczeniu swojej orbity „wyczyściła tor”, aby nie było innego gruzu o podobnej masie.

tj

Zobacz więcej na temat: astronomia