Historia Wojskowych Powązek. Reportaż "Las krzyży" [POSŁUCHAJ]

Ostatnia aktualizacja: 29.10.2021 10:46
Ci, którzy wybierają się na Powązki Wojskowe, wiedzą, że oprócz kwiatów i zniczy obowiązkowo trzeba mieć ze sobą siatkę orzechów. Na tym niezwykle ważnym dla Polaków cmentarzu rezydują bowiem wiewiórki. Historia Powązek Wojskowych rozpoczęła się na początku XX wieku, kiedy zaczęto chować tam żołnierzy armii carskiej. To miejsce, gdzie pochowani są najwybitniejsi, najdzielniejsi synowie ojczyzny, ale też ludzie, którzy źle zapisali się w polskich dziejach.
Powązki Wojskowe w Warszawie
Powązki Wojskowe w WarszawieFoto: marekusz / Shutterstock.com

cmentarz Puławy Forum 1200.jpg
Akcja "Zapal Pamięć". Uczniowie i społecznicy dbają o zapomniane groby

Historia cmentarza 

Cmentarz został założony w 1912 roku przez władze Warszawskiego Okręgu Wojskowego jako cmentarz prawosławny przeznaczony dla żołnierzy rosyjskich. Po wybuchu I wojny światowej miejsce spoczynku znaleźli tu nie tylko Rosjanie, ale również jeńcy - żołnierze niemieccy, węgierscy, chorwaccy, czescy, słowaccy oraz polscy, którzy zmarli w warszawskich szpitalach. 

- Grzebano najpierw żołnierzy, którzy zginęli w czasie manewrów. Początkowo był to cmentarz rosyjski, kiedy Rosjanie tutaj stacjonowali. Później nadeszły czasy niemieckie. W 1915 roku Rosjanie wycofali się i wtedy wydzielono część cmentarza, żeby mogli być chowani żołnierze niemieccy, którzy zginęli w czasie walk albo umierali w warszawskich szpitalach - opowiada Grażyna Orłowska. - Ten cmentarz to jest historia początków XX wieku - słyszymy w reportażu.  


Posłuchaj
20:08 "Las krzyży" - reportaż Urszuli Żółtowskiej-Tomaszewskiej.mp3 "Las krzyży" - reportaż Urszuli Żółtowskiej-Tomaszewskiej (Jedynka)

 

Kwatera na Łączce

Pochowani tam zostali pomordowani przez UB w latach 1945–1956. Miejsce to znajduje się w pobliżu murów pomiędzy cmentarzem wojskowym i bezwyznaniowym (komunalnym), przy którym UB potajemnie chowało pomordowanych. 27 września 2015 odsłonięto tam Panteon - Mauzoleum Wyklętych-Niezłomnych.

Na Łączce znajdziemy bezimienne zbiorowe mogiły, groby więźniów straconych strzałem w tył głowy. Nie wiadomo, gdzie wywożono zamordowanych, a ofiary nie miały prawa do pochówku. Tożsamość niektórych ofiar udało się zidentyfikować dzięki ekshumacjom i badaniom prowadzonym na zlecenie IPN.

Zasłużeni Polacy 

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach leżą żołnierze Armii Krajowej, żołnierze 1 Armii, którzy szli na ratunek powstańcom, żołnierze 20. roku, ale też Bierut i Marchlewski. Wybitni sportowcy, m.in. Kazimierz Deyna, i ludzie kultury, wybitni profesorowie i pisarze. To miejsce to prawdziwa historia dla każdego z nas, ale też okazja, żeby o pochowanych tu dowiedzieć się czegoś więcej.

Przy bramie głównej powstała część, gdzie znajdują się groby znanych osób, m.in. polityków z ostatnich lat. - Najbliżej jest grób Jana Olszewskiego, Kornela Morawieckiego i taki w fioletach grób autorki wielu książek popularyzujących historie młodych ludzi walczących, Barbary Wachowicz. Znana była z tego, że ubierała się w stroje w kolorze fioletowym - mówi bohaterka reportażu. 

***

W reportażu wykorzystano materiały archiwalne, a o cmentarzu opowiadali Grażyna Orłowska i prof. Marek Cieciura. 

Czytaj również: 


***

Tytuł reportażu: "Las krzyży"

Autorka: Urszula Żółtowska-Tomaszewska

Data emisji: 29.10.2021 r.

Godzina emisji: 0.35

ans