Section05

Słowoteka

Następny odcinek audycji dnia 30.01.2022 o godzinie 12:30 Zobacz w ramówce
Section06
05'25 Kaletki, torebki, woreczki, kowadełka, młoteczki, łopatki. Ekspresowy kurs anatomii. Mówimy o nazwach części ciała. Tych, które wydają się interesujące, ponieważ stoi za nimi metafora.Gość: Prof. Ewa Rudnicka, językoznawczyni z Uniwersytetu Warszawskiego.
05'57 Słownictwo związane z jedzeniem Tym razem zajęliśmy się słowami, które opisują człowieka poprzez jedzenie (chlebożerca, czekoladoholik, gastroturysta), ale także tymi, które pokazują, że jedzenie to styl życia (freeganizm, ichwegetarianim, frutarianizm). Gościem był dr Jarosław Łachnik z UW i Obserwatorium Językowego UW. 
06'43 Wyniki Plebiscytu na Słowo Roku 2021 W "Słowotece" wyniki głosowania internetowego i wybór kapituły skomentował jej członek - prof. Marek Łaziński z UW. Spojrzeliśmy też na wybory Słowa Roku w innych krajach.
05'39 Nazwy diet, potraw i kulinarnych rytuałów Jedzenie to temat ważny w naszej kulturze, co ma swoje odzwierciedlenie w języku. Gościem audycji był językoznawca z Obserwatorium UW dr Jarosław Łachnik.
06'42 O poezji Adama Mickiewicza i błędach jakie wytykano wieszczowi
05'25 "Śpiulkolot", "naura" i "twoja stara". Młodzieżowe Słowo Roku 2021
06'49 Po co nam ortograficzne zasady, reguły, wyjątki? Współczesna ortografia. Jaki mamy do niej stosunek? Po co nam ortograficzne zasady, reguły, wyjątki? Nie lepiej byłoby się ich pozbyć, ograniczyć lub uprościć? Z czym by się to wiązało i czy na pewno byłoby wówczas łatwiej? O tym w rozmowie z językoznawcą Jarosławem Łachnikiem z UW.
05'33 Pułapki ortograficzne Już po raz drugi odbyło się Dyktando Uniwersytetu Warszawskiego. Jakie pułapki  ortograficzne czyhały na uczestników, jakie błędy najczęściej popełniali i jak wiele osób wzięło udział w dyktandzie? O tym w rozmowie z językoznawcą dr Jarosławem Łachnikiem z UW i Obserwatorium Językowego UW. 
06'38 Język młodzieżowy Język młodzieżowy. Jakie są jego cechy charakterystyczne? Jak wpływa i czy wpływa na język ogólny? Czy można upatrywać w nim  zagrożenia dla starannej polszczyzny? Naszym gościem był prof. Marek Łaziński z UW.
06'26 O Plebiscycie na Młodzieżowe Słowo Roku
06'28 Kalka językowa
05'17 Fałszywi przyjaciele Słowa - pułapki, które mamią nas podobieństwem brzmienia do słów występujących w języku polskim, ale mają zupełnie inne znaczenie. Jak np. przymiotnik "sympathetic", który wcale nie znaczy "sympatyczny". Gościem jest lingwista, tłumacz i lektor, Rafał Tondera.
05'43 Czym jest słowo dla językoznawcy?
06'25 Dlaczego częściej mówimy tabloid, a nie brukowiec?
06'29 Słowoteka 17 października godz. 12:30
05'58 C.K.Nowid - o fenomenie twórczości i jego zamiłowaniu słowem W Słowotece wróciliśmy do rozmowy o twórczości C.K.Norwida. Opowiedzieliśmy o jego zamiłowaniu do zabawy słowem, badania etymologii wyrazów i tworzenia neologizmów. Gościem był językoznawca, norwidolog z UKSW - prof. Tomasz Korpysz.
06'03 C.K. Norwid - o fenomenie twórczości poety i jego podejściu do języka Gość: językoznawca prof. Tomasz Korpysz, norwidolog, współautor uchwały Senatu RP powołującej Rok Norwida.
06'20 Jak inaczej nazwać „smog”, „szlafrok” czy „fast-food”?
05'01 Zapożyczenia i zastępowanie ich polskimi odpowiednikami
05'13 Język nauki
05'19 Jak uprościć język urzędowy? Jakże często czytając urzędowe pisma mamy wrażenie, że nie rozumiemy ich treści! Długie, wielokrotnie złożone zdania, obco brzmiące terminy...Co jeszcze sprawia, że język urzędowy jest niezbyt przejrzysty? Co należałoby w nim zmienić by lektura takich dokumentów nie była uciążliwa? Gościem audycji był Mateusz Adamczyk - polonista z UW, vloger, autor cyklu "Przejrzysty Ojczysty".
05'17 Pieniądz, moneta i płacić W trzeciej części cyklu prześledziliśmy pochodzenie słowa "pieniądz". Dowiedzieliśmy się, co wspólnego ze słowem "moneta" ma bogini Junona i czy czasownik "płacić" można powiązać z rzeczownikiem "płótno". Gościem audycji był dr Jarosław Łachnik, językoznawca z UW i Obserwatorium Językowego.
05'39 Mamona, szmal, siano. Synonimy słowa pieniądz - kontynuacja tematu Kasa, kaska, kasiora, forsa, hajs. Potocznych odpowiedników słowa "pieniądze" jest znacznie więcej. Na przykład "mamona", nazywana kiedyś także "mamonem". Skąd się wzięła? Dlaczego na pieniądze mówimy "szmalec"? Gościem "Słowoteki" był dr Jarosław Łachnik, językoznawca z UW.
05'31 Pieniądze i ich potoczne odpowiedniki Mówi się, że szczęścia nie dają ale żyć bez nich trudno. Pieniądze. To o nich porozmawialiśmy, oczywiście w kontekście języka. To słowo nie tylko występuje w licznych frazeologizmach, przysłowiach, powiedzeniach ale ma też wiele potocznych odpowiedników. KASA, FORSA, SZMAL to tylko niektóre z nich. Gościem "Słowoteki" był dr Jarosław Łachnik, językoznawca z UW.
04'34 Co to znaczy być na stendbaju? Kiedy mamy ochotę się "wylogować", co mamy na myśli mówiąc, że "mamy zawieszkę"? We współczesnym świecie zdominowanym przez technologię odniesienia do techniki, komputerów są bardzo silne. Widać to w języku potocznym. O nawiązujących do techniki metaforach, frazeologizmach i zwrotach porozmawialiśmy z dr Barbarą Pędzich, językoznawcą z UW.
05'35 Poznajemy "maj" Nazwy miesięcy w kalendarzu najczęściej nawiązują do przyrody i specyfiki kolejnych pór roku. "Maj" jest w tym gronie wyjątkiem, a nawiązuje do bogini przyrody Mai. "Maj" występuje w nazwach roślin i zwierząt, sygnalizując specyfikę danego gatunku. Mamy więc "konwalię majową" czy "chrząszcza majowego". "Maj" występuje jednak również w słowie "majówka", które oznacza m.in. piknik na świeżym powietrzu. Gościem Agnieszki Kunikowskiej była językoznawczyni prof. Ewa Rudnicka z UW.
05'44 Przyglądamy się "matom" Nie chodzi jednak ani o sytuację szachową, ani o stopień w marynarce, tylko o cząstkę "mat" i słowa, które ją zawierają. A jest ich całe mnóstwo.  Od dobrze  znanych "bankomatów", "biletomatów", "paczkomatów" po te najnowsze jak "książkomat", "mlekomat", "ciastkomat" czy… "żonkilomat"! Gościem Agnieszki Kunikowskiej była językoznawczyni dr Barbara Pędzich z Obserwatorium Językowego UW.
04'53 Słów kilka o... słowach Gościem Agnieszki Kunikowskiej był prof. Jerzy Bralczyk.
00'03 Gdzie przebiega granica między językiem oficjalnym a potocznym? Gościem Agnieszki Kunikowskiej był dr Konrad Szamryk, językoznawca z Uniwersytetu w Białymstoku.
05'30 Język polski ich pozbawiony straciłby wiele kolorów - zdrobnienia Gościem Agnieszki Kunikowskiej była dr Agata Hącia z Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego. 
Section07
O audycji

Audycja poświęcona językowi. Jego różnym obliczom i odmianom.

Śledzimy zmiany, jakie się w nim dokonują, przyglądamy się językowym modom. 

Odkurzamy zapomniane słowa i zwroty, szukamy etymologii i tropimy młode słowa. 

Spoglądamy na język nie tylko jak na niezbędne narzędzie komunikacji, ale także jak na zjawisko socjologiczne.

Zapraszamy do rozmowy językoznawców, dziennikarzy, pisarzy, literaturoznawców, blogerów, tłumaczy - wszystkich, którzy na co dzień obcują ze słowem.​

Słowoteka w każdą niedzielę o godz. 12.30.

Autor: Agnieszka Kunikowska


Prowadzący