Czy da się opisać piekło? KL Auschwitz w literaturze

Ostatnia aktualizacja: 30.01.2020 09:46
"Pasażerka" i "Wakacje nad Adriatykiem" Zofii Posmysz, "Dymy nad Birkenau" Seweryny Szmaglewskiej, opowiadania: "U nas, w Auschwitzu...", "Ludzie, którzy szli", "Proszę państwa do gazu" i "Dzień na Hermenzach" Tadeusza Borowskiego, "Z otchłani" Zofii Kossak-Szczuckiej - pozycji, które dotykają tematu Auschwitz jest dużo. Najmocniejsza jest twórczość tych pisarzy, którzy nie tylko opisali piekło, ale także je przeżyli.
Audio
  • Czy da się opisać piekło? KL Auschwitz w literaturze (Moje książki/Jedynka)
KL Auschwitz
KL AuschwitzFoto: Linda_K/shutterstock.com

Pisarz, poeta i publicysta Tadeusz Borowski w wieku 21 lat został aresztowany i uwięziony na Pawiaku skąd trafił do Auschwitz. Otrzymał numer 119198. W obozie kontynuował twórczość literacką, pisząc m.in. wiersze, piosenki i kolędy, a także listy do narzeczonej Marii, która również znajdowała się w Oświęcimiu. W audycji można wysłuchać fragmentu opowiadania "Proszę państwa do gazu" w interpretacji Władysława Kowalskiego.

Człowiek powoli zapomina

Zofia Posmysz - pisarka i scenarzystka - również była więziona w Auschwitz. W obozie dokonywano na niej eksperymentów pseudomedycznych. Akcja jej najbardziej znanej powieści - "Pasażerka" - rozgrywa się na transatlantyku, którym z Hamburga do Rio de Janeiro płyną (była esesmanka) Liza i Walter Kretschmerowie. Atmosfera podróży zmienia się, gdy w jednej z pasażerek Liza rozpozna byłą więźniarkę - Martę.

Powoli się człowiek oswaja, zapomina. Takie jest życie. Dzięki Bogu, że coś takiego istnieje, że w jakiś sposób się można od tego uwolnić. Chociaż niezupełnie. Nigdy do końca - podkreśliła Posmysz w (archiwalnym) wywiadzie. W "Moich książkach" można posłuchać fragmentu książki "Pasażerka" w interpretacji Aleksandry Śląskiej i Jana Świderskiego. 

Nie można tego powiedzieć słowami

auschwitz.jpg
75. rocznica wyzwolenia Auschwitz

Pisarka Seweryna Szmaglewska spędziła w Auschwitz trzy lata. 18 stycznia 1945 roku udało jej się uciec z marszu śmierci. Ukryła się w jednym z gospodarstw. Przeżycia z pobytu w obozie Szmaglewska opisała w "Dymy nad Birkenau" (fragment w audycji). W 1946 roku Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze dołączył książkę do materiału dowodowego w procesie przeciwko głównym zbrodniarzom III Rzeszy. 

To obrazy życia, które ja jedynie, w pośpiechu, spisałam i zaniosłam do wydawnictwa (...) "Dymy..." trafiły do rąk prawników, którzy przygotowywali się do procesu norymberskiego. W niedługim czasie zostałam na proces wezwana jako świadek oskarżenia. Bardzo długo myślałam, że proces była niewypałem, bo nie można słowami powiedzieć tego, co widziało się w Birkenau - powiedziała Szmaglewska w archiwalnym wywiadzie.

Podjęli strasznie trudne wyzwanie

Mikołaj Grynberg - pisarz i fotograf, z wykształcenia psycholog, zajmuje się problematyką i historią polskich Żydów - w książce "Oskarżam Auschwitz. Opowieści rodzinne" (2014) zebrał rozmowy z dziećmi ludzi, którzy ocaleli z Zagłady. Sam autor jest dzieckiem ocalonego z Holokaustu. Jego osobiste doświadczenia połączone z talentem pisarskim dają wstrząsający efekt. 

Rodzice moich bohaterów przeżyli najgorsze rzeczy, jakie były do przeżycia na tym świecie. Po tym wszystkim założyli rodziny, urodziły im się dzieci. Podjęli strasznie trudne wyzwanie. Myślę, że nie dawali sobie na bieżąco, tak psychologicznie, rady z własnym życie a wzięli odpowiedzialność za cudze. Takich rodziców ma większość moich bohaterów - opowiedział Grynberg w rozmowie wyemitowanej w radiowej Dwójce.

W audycji także rekomendacje Tadeusza Lewandowskiego.

***

Tytuł audycji: "Moje Książki"

Prowadzi: Magda Mikołajczuk

Data emisji: 29.01.2020

Godzina emisji: 21.07

kk

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Hanna Kowalewska: Zawrocie jest we mnie od zawsze, ale najbardziej lubię opowiadania i słuchowiska

Ostatnia aktualizacja: 08.01.2020 21:07
W grudniu ukazała się powieść "Okna z widokiem na Weronę", siódma już książka z cyklu powieści o Zawrociu, miejscowości gdzie bohaterka Matylda otrzymała posiadłość w spadku po babci, którą mało znała. Należąca do Zawrocia Werona, pokryta bluszczem posesja wraz z jeziorkiem w kształcie podkowy, przyciąga ją jak magnes.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Andrzej Pilipiuk: wymyślam nowe fabuły i nowe przygody

Ostatnia aktualizacja: 23.01.2020 14:20
"Przyjaciel człowieka" to tom składający się z czterech wciągających opowiadań. Andrzej Pilipiuk zaprasza swoich czytelników m.in. do Wenecji, gdzie znajduje się szpital dla umysłowo chorych, jak również do Warszawy z roku 2104 czy do śledzenia losów pewnej nazistowskiej ekspedycji naukowej. 
rozwiń zwiń