"Razem po Ich śladach". To w Chełmie zaczął się niemiecki terror wobec Żydów? [POSŁUCHAJ REPORTAŻU]

Ostatnia aktualizacja: 26.01.2022 17:34
Niemcy, 1 grudnia 1939 roku, zebrali około 2 tysięcy Żydów z Chełma, mężczyzn w wieku od 16. do 60. roku życia. Z centrum miasta popędzili ich w kierunku Hrubieszowa. Tam dołączyli podobną grupę Żydów z hrubieszowskiej społeczności i skierowali marsz na południowy wschód - do Sokala na dzisiejszej Ukrainie. Zapraszamy do wysłuchania reportażu Dominika Gila pt. "Razem po Ich śladach".
Chełm do dzisiaj pamięta tragiczne wydarzenia z 1939 roku
Chełm do dzisiaj pamięta tragiczne wydarzenia z 1939 rokuFoto: shutterstock.com/DyziO
  • W Chełmie Niemcy dokonali prawdopodobnie pierwszej na terenie Polski masowej zbrodni na Żydach w czasie II wojny światowej
  • W 2019 roku na rogu pl. dra E. Łuczkowskiego i ul. Kopernika Organizacja Chełmian z Izraela odsłoniła pamiątkową tablicę i razem z przedstawicielami miasta Chełm przeszła w symbolicznym marszu upamiętniającym tę zbrodnię
  • Potomkowie ofiar chcą w ten sposób złożyć hołd bestialsko zamordowanym przodkom i przypomnieć mieszkańcom Chełma o ich sąsiadach, którzy zginęli w czasie II wojny światowej

1 grudnia 1939 roku, na głównym placu Chełma, zebrano mężczyzn i chłopców pochodzenia żydowskiego. Pod okiem Niemców uformowano kolumnę, którą następnie pod eskortą żołnierzy popędzono do Hrubieszowa. Okupanci nie mieli litości. Każdy, kto upadał, kto okazał się zbyt słaby, był zabijany i rzucany obok drogi. Szacuje się, że do Hrubieszowa dotarło około 10 proc. z prawie 1800 osób. W Hrubieszowie dołączono jednak kolejnych: tym razem 2000 osób. Popędzono ich ku miejscowości Sokal.

Ofiary "marszu śmierci" upamiętnia m.in. tablica, która znajduje się na placu Łuczkowskiego w Chełmie. - To było bardzo ważne, wzruszające i potrzebne wydarzenie. A także emocjonalne, że w tym 2019 roku udało się również dzięki przychylności władz miasta umieścić na budynku tablicę upamiętniającą ofiary "marszu śmierci". Wówczas przyjechała bardzo liczna grupa potomków chełmskich Żydów oraz autentycznych nielicznych Żydów chełmskich, którzy przeżyli i żyją do dzisiaj. Zorganizowali oni symboliczny "marsz śmierci". Wszyscy razem przeszli ul. Lubelską pod górę. To był symboliczny fragment, kiedy ci żyjący złożyli hołd tym, którzy odeszli w tym okrutnym "marszu śmierci" - mówi Mariusz Matera, lider zespołu Szalom Chełm.

Przerażająca część historii i życia

Wielokilometrowa wędrówka w mrozie i śniegu, bez jedzenia i picia, za to z lufą karabinu nad głową, dla większości okazała się marszem śmierci. Ginęli z wycieńczenia, wskutek pobicia lub od kul niemieckiej eskorty. Był to prawdopodobnie pierwszy akt terroru wobec mniejszości żydowskiej na terenie okupowanej Polski na tak dużą skalę.

Potomkowie ofiar przywołują pamięć o tym wydarzeniu. Chcą w ten sposób złożyć hołd bestialsko zamordowanym przodkom i przypomnieć mieszkańcom Chełma o ich sąsiadach, którzy zginęli w czasie II wojny światowej. - Przyjechałam z mamą, ciotkami, kuzynem i moimi dziećmi. Wszyscy chcieli być częścią tego wydarzenia i uczcić pamięć o tym, co się stało z rodziną z Chełma. To było bardzo emocjonalne przeżycie, podążać śladami przodków, którzy zostali zamordowani, i czuć, że ocaleliśmy mimo tych masowych mordów będących przerażającą częścią historii i życia - wspomina Shlomit Beck z Izraela, prawnuczka jednej z ofiar "marszu śmierci".

Posłuchaj
26:24 Jedynka/Reportaż w Jedynce - 25.01.2022 chełm Chełm. To tu zaczął się niemiecki terror wobec Żydów? (Reportaż w Jedynce)

To oni opowiedzieli o historii Chełma

W audycji wypowiadali się Mariusz Matera - lider zespołu Szalom Chełm, Shlomit Beck z Izraela - prawnuczka jednej z ofiar "marszu śmierci", świadek niemieckiej zbrodni - Edward Gałek z miejscowości Górka-Zabłocie w gm. Mircze i Zbigniew Lubaszewski - chełmski historyk i regionalista.

W reportażu wykorzystano fragment piosenki "Same moon", autorstwa uczniów Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia w Chełmie i młodzieży z klasy muzycznej w Kalay High School w Givatayim w Izraelu.

Zapraszamy do wysłuchania całego reportaż Dominika Gila pt. "Razem po Ich śladach".

Zobacz też:

***

Tytuł reportażu: "Razem po Ich śladach"

Autor: Dominik Gil

Data emisji: 25.01.2022 

Godzina emisji: 23.22

DS

Czytaj także

"Czy to koniec dubieńskiej mundurówki?" - reportaż Dominika Gila [POSŁUCHAJ]

Ostatnia aktualizacja: 14.01.2022 00:35
Miniony rok był trudny dla społeczności Liceum Ogólnokształcącego w Dubience i mimo protestów zakończył się wszczęciem procedury wygaszenia placówki - jednej z pierwszych szkół mundurowych na Lubelszczyźnie, pioniera profilu straż graniczna.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Po śledztwie historyków żydowski notariusz podejrzany o zdradzenie kryjówki Anny Frank

Ostatnia aktualizacja: 18.01.2022 05:30
Stosunkowo mało znanego żydowskiego notariusza wskazano jako osobę podejrzaną o zdradzenie kryjówki Anny Frank, zmarłej w 1945 roku w niemieckim obozie koncentracyjnym autorki słynnego dziennika. To wynik sześcioletniego śledztwa w sprawie śmierci nastolatki.
rozwiń zwiń