Starzenie się komórek macierzystych krwi. "Mają preferencje różnicowania"

Ostatnia aktualizacja: 23.05.2022 21:00
- Mają swoje preferencje różnicowania - mówi o komórkach macierzystych krwi dr Krzysztof Szade z Zakładu Biotechnologii Medycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dzięki pracom polskiego naukowca uczeni i lekarze poznają lepiej nie tylko mechanizmy wytwarzania krwi, ale i tajemnice starzenia się komórek macierzystych szpiku.
Dzięki pracom polskiego naukowca, uczeni i lekarze poznają lepiej nie tylko mechanizmy wytwarzania krwi, ale i tajemnice starzenia się komórek macierzystych szpiku
Dzięki pracom polskiego naukowca, uczeni i lekarze poznają lepiej nie tylko mechanizmy wytwarzania krwi, ale i tajemnice starzenia się komórek macierzystych szpikuFoto: Terelyuk/shutterstock
  • Na początku roku Europejska Rada ds. Badań Naukowych przyznała granty dla najbardziej obiecujących naukowców z całego świata w ramach konkursu Starting Grants.
  • Jednym z nagrodzonych został dr Krzysztof Szade z Uniwersytetu Jagiellońskiego, laureat programów Fundacji na rzecz Nauki Polskiej Ventures i Homing.
  • Młody naukowiec z Polski zajmuje się badaniami nad komórkami macierzystymi krwi i sprawdza, jak one adaptują się do sytuacji stresowych.

Czym dokładnie są krwiotwórcze komórki macierzyste? - Szacuje się, że w każdej sekundzie w naszym organizmie powstaje milion nowych komórek krwi. Wynika to z tego, że większość dojrzałych komórek krwi żyje stosunkowo krótko i musi powstać tyle nowych, żeby utrzymać tę równowagę - wyjaśnia dr Krzysztof Szade.

- Wszystkie te nowe komórki powstają z krwiotwórczych komórek macierzystych. Są one kluczowe dla podtrzymania homeostazy, czyli stanu równowagi naszej krwi i to one zapewniają cały potencjał regeneracyjny przez cały okres naszego życia - dodaje. 

Komórki macierzyste krwi są wykorzystywane w przeszczepach szpiku.

Na czym polegają badania?

Dr Krzysztof Szade - dzięki prowadzonym badaniom - zamierza "zrozumieć jak najlepiej, co kieruje komórkami macierzystymi i jak możemy je wykorzystać".

- Komórki macierzyste z jednej strony kumulują mutacje, a z drugiej strony, jeśli nawet nie mają tych mutacji, to one się zmieniają. Na polu badań komórek macierzystych funkcjonuje pogląd dotyczący związanej z wiekiem utraty funkcji tych komórek, przez to, że nie potrafią różnicować do wszelkich typów komórek, tylko mają swoje preferencje (…). Trochę podaję w wątpliwość ten pogląd, który dziś istnieje. To nie jest tak, że one są mniej sprawne - uważa dr Krzysztof Szade.

Potrafią produkować inne komórki

Zdaniem eksperta komórki macierzyste "mają swoje preferencje różnicowania". - Te starsze komórki różnicują, czyli dają początek na przykład granulocytom i monocytom kosztem komórek limfoidalnych. One potrafią produkować inne komórki, ale preferencyjnie wolą produkować te, a nie inne. Uważało się, że to jest oznaka starzenia się. Wydaje się nam, że to nie musi być utrata funkcji, natomiast to może być dokładnie fizjologiczna funkcja tych komórek - tłumaczy dr Krzysztof Szade.

- W grancie proponujemy, że preferencyjne różnicowanie tak naprawdę jest związane z pewną pamięcią tych komórek (…). Przez to, że mają preferencje, one produkują przy powtórnym czynniku stresowym bardziej efektywnie - słyszymy.

***

Audycja powstała przy współpracy z Fundacją na rzecz Nauki Polskiej.

Fundacja na rzecz Nauki Polskiej działa od 1991 roku. Jest pozarządową, apolityczną instytucją typu non profit, która realizuje misję wspierania nauki. Jest też największym w Polsce pozabudżetowym źródłem finansowania nauki. Fundacja realizuje swoje cele statutowe poprzez wspieranie wybitnych uczonych i zespołów badawczych we wszystkich dziedzinach nauki, a także wspomaganie innowacyjnych przedsięwzięć i komercjalizacji odkryć oraz wynalazków naukowych. W ubiegłym roku Fundacja ogłosiła m.in. listę 100 najbardziej uzdolnionych naukowców w wieku przed 30. rokiem życia.

Posłuchaj
23:19 2022_05_23 19_30_26_PR1_Eureka.mp3 Starzenie się komórek macierzystych krwi. "Mają swoje preferencje różnicowania" (Jedynka/Eureka)

Czytaj także:

***

Tytuł audycji: "Ludzie Nauki" w ramach audycji "Eureka"

Prowadził: Krzysztof Michalski

Gość: dr Krzysztof Szade (Zakład Biotechnologii Medycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego)

Data emisji: 23.05.2022

Godzina emisji: 19.30

DS

Czytaj także

Poznajcie skrzypłocza z jury. Paleobiologia na Pikniku Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik

Ostatnia aktualizacja: 20.05.2022 21:20
Gwiazdą pokazu Instytutu Paleobiologii PAN podczas 25. Pikniku Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik będzie pochodzący z jury skrzypłocz, a dokładnie skamieniałość przedstawiciela morskich stawonogów, które niemal niezmienione do dziś żyją w oceanach. - Skrzypłocze przetrwały ponad 400 milionów lat - mówi w Programie 1 Polskiego Radia dr hab. Błażej Błażejowski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Nie ma zdrowia bez zdrowia psychicznego". W jaki sposób można zapobiec młodzieńczej depresji?

Ostatnia aktualizacja: 20.05.2022 11:40
Maj to miesiąc poświęcony popularyzacji wiedzy o zdrowiu psychicznym. Psychiatria i psychologia stworzyły sprawdzony w czasie pandemii model zdrowia psychicznego. Na jakich fundamentach wypracowanych przez naukę opiera się tak pojmowane "zdrowie psychiczne" i w jaki sposób można zapobiec młodzieńczej depresji?
rozwiń zwiń