Życie wśród ubrań i ubiorów. Moda dawniej i dziś

Ostatnia aktualizacja: 22.06.2021 12:38
- Za pomocą strojów i akcesoriów związanych z ciałem możemy przypomnieć bardzo dużo wątków związanych z funkcjonowaniem człowieka w danym okresie i regionie, ale także podważyć pewne istotne kwestie - mówi w Programie 1 Polskiego Radia dr Aleksandra Jatczak, historyk sztuki i mody z Akademii Sztuk Pięknych. Czym różni się moda od ubioru?
Aleksandra Jatczak
Aleksandra JatczakFoto: Katarzyna Jankowska/PR

tencel jedwab kobieta moda 1200.jpg
Jak ubierają się Polki? Projektantka mody: im dalej od dużych miast, tym odważniej

Dr Aleksandra Jatczak to wykładowczyni, kuratorka licznych wystaw, konsultantka merytoryczna projektów z zakresu historii mody, w tym polskiej edycji autobiografii Christiana Diora czy multimedialnego przewodnika Instytutu Adama Mickiewicza o historii polskiej mody. Zajmuje się również trendami w wielkim krawiectwie, czyli haute couture.

Posłuchaj
40:33 2021_06_22 00_13_11_PR1_Po_drugiej_stronie_lustra.mp3 Między modą a samymi ubraniami różnica jest znacząca (Jedynka/Po drugiej stronie lustra)

Malarstwo, grafiki i fotografie

Źródłem historii strojów są dzieła plastyczne, ale także kompendia kostiumologiczne wydawane m.in. na potrzeby malarstwa historycznego. W Polsce prekursorem - jako badacz dawnych ubiorów - był Jan Matejko.

- Ważnym źródłem wiedzy dla osób badających modę na przeróżnych obszarach przez lata były zabytki wizualne, np. malarstwo oraz rzeźba. Bardzo przydatne też są wzorniki artystyczne, których zachowało się sporo. Przed Matejką na świecie powstało dużo takich almanachów. Od początku renesansu często były wykonywane na indywidualne zamówienia i teraz rzeczywiście mają nawet swoje reedycje - opowiada dr Aleksandra Jatczak.

Gość Jedynki zwraca uwagę, że w XV bądź XVI wieku zdarzało się, że dyplomaci zamawiali u znanych artystów ilustrowane księgi swojego życia, które było pokazywane za pomocą ubrań.

Z czasem w świecie mody wykorzystywano grafiki, reprodukcje i fotografie. - Z jednej strony stanowiło to dokumentację, a z drugiej też stymulowało pewne mody. Kiedy wizerunek jakiegoś władcy czy panny na wydaniu trafiał do innego regionu, to on był również nośnikiem informacji o modzie i o tym, co się nosi w innym regionie - wyjaśnia dr Aleksandra Jatczak.

Aleksandra Jatczak (L) i Katarzyna Jankowska (P) Aleksandra Jatczak (L) i Katarzyna Jankowska (P)

Czym się różni moda od ubrania?

Między modą a samymi ubraniami różnica jest znacząca. - Każdy obraz jest przykładem malarstwa, ale nie każdy obraz jest dziełem sztuki. Ubrania mogą być modą, ale nie muszą. Moda jest trochę szerszym pojęciem. Przede wszystkim jest to zjawisko społeczne, które dotyczy szerszej grupy ludzi. To, że jedna osoba założy coś na siebie w jakimś zestawieniu, nie świadczy o tym, że to jest modne lub stanie się modą - tłumaczy dr Aleksandra Jatczak.

- Na modę składa się trochę więcej czynników niż tylko ubrania. To są także akcesoria, ale również to, co się dzieje z naszym ciałem oraz relacja między ubraniem, akcesoriami i ciałem. To są też buty, kapelusze, biżuteria, makijaż oraz pewien ideał ciała, do jakiego dążymy (…). Nie zapominajmy, że ciało w tym całym zestawie poruszało się i pojawiał się repertuar gestów, których uczono się przez lata. Ubiór podążał za tym ciałem - dodaje.

Zobacz także:

***

Tytuł audycji: "Po drugiej stronie lustra"

Prowadziła: Martyna Podolska

Gość: dr Aleksandra Jatczak (historyk mody i sztuki, prowadzi pracownię Historii i Teorii Mody w Katedrze Mody Wydziału Wzornictwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie)

Data emisji: 22.06.2021 

Godzina emisji: 0.13

DS

Czytaj także

Życie niezwykłych kobiet, które wyznaczały trendy

Ostatnia aktualizacja: 01.01.2019 10:56
Niewiasty za pomocą architektury, mody, fotografii czy grafiki kształtowały polską nowoczesność, kreując nowy wizerunek kobiety. W zdominowanych przez mężczyzn czasach dwudziestolecia międzywojennego i w niesprzyjającym sztuce okresie PRL-u musiały być charyzmatyczne, silne, wyjątkowo zdolne i wszechstronne.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bądź trendy - bielizna w roli głównej

Ostatnia aktualizacja: 28.05.2021 17:10
Obecnie nie wiadomo, gdzie kończy się bielizna, a zaczyna ubranie. Wystarczy, że na koronkowy biustonosz nałożymy marynarkę i całkowicie zmieniamy swoją stylówkę.
rozwiń zwiń