Tak zwany denar Mieszka I nie jest najstarszą polską monetą

Ostatnia aktualizacja: 29.06.2021 00:14
Bohaterem audycji "Po drugiej stronie lustra" jest prof. Stanisław Suchodolski. Nestor polskich numizmatyków, niestrudzony badacz średniowiecznych monet od IV po XIV w. Autor rewolucyjnej tezy, wedle której denar sygnowany imieniem Mieszka nie jest najstarszą polską monetą. 
Mieszko Bolesławowic, denar z napisem MISICO, mennica Giecz? (z dawnej kolekcji Witolda Korskiego)
Mieszko Bolesławowic, denar z napisem MISICO, mennica Giecz? (z dawnej kolekcji Witolda Korskiego)Foto: z artykułu naukowego prof. S. Suchodolskiego w „Slavia Antiqua”

Mieszko I 1200.jpg
Mieszko I i początki państwa polskiego

Współczesne banknoty 10-złotowe niestety do dziś utrwalają ten błąd, zestawiając wizerunek naszego pierwszego władcy z rzeczoną monetą. Okazuje się jednak, że należała ona nie do Mieszka, tylko do jego wnuka, czyli Mieszka II, a najstarszą polską monetą jest ta, wybita przez Bolesława Chrobrego. Po latach wnikliwych analiz do takich właśnie wniosków doszedł prof. Stanisław Suchodolski, obalając bezkrytycznie powtarzany w naszej historiografii "naukowy dogmat" o monecie Mieszka I. Jego teoria zyskała uznanie większości badaczy.


Posłuchaj
39:19 2021_06_29 00_14_29_PR1-po-drugiej-stronie-lustra.mp3 Najstarsze polskie monety (Po drugiej stronie lustra/Jedynka)

Kto bił monetę, której wizerunek jest na banknocie 10-złotowym?

Jaszcze w latach 60. poprzedniego wieku profesor pisał, że moneta należała do Mieszka I. Ale po 30 latach, pod koniec XX wieku zrewidował swój pogląd. - Tutaj przeważyła chronologia skarbów, czyli zespołów, gdzie zachowały się te monety - wyjaśnia. Monety w obiegu nie zachowały się, ale zachowały się w skarbach, czyli zespołach monet, które ludzie z różnych powodów ukrywali w ziemi. I tak przetrwały do naszych czasów. Naukowcy zwrócili uwagę, że monety Mieszka pojawiały się w skarbach ukrywanych w latach 20. XI wieku. - Te monety nie były datowane, ale poprzez kontekst innych monet czeskich, niemieckich, a nawet arabskich można datować monety polskie - mówi. I pojawiła się wątpliwość, jak Mieszko II mógł bić własne monety przed wstąpieniem na tron, co stało się po śmierci Bolesława Chrobrego w 1025 roku.

- Mnie się wydaje, że rozwiązałem tę zagadkę - przyznaje. Naukowiec doszedł do wniosku, że Mieszko II odgrywał dużą rolę już w czasie rządów jego ojca, jako prowadzący wojny. To właśnie dowodzona przez niego armia zwycięsko walczyła z Henrykiem II. Dlatego uznał, że monety bił za czasów Chrobrego, ale nie jako król Mieszko II, ale jako syn Mieszko Bolesławowic. Ta teza była z początku przyjmowana z rezerwą, zwłaszcza przez naukowców patriotów, którzy uważali, że prof. Suchodolski chce pomniejszyć rolę Mieszka I w polskiej historii. Ale z czasem jego teza została zaakceptowana. Archeolog interweniował nawet w Narodowym Banku Polskim, aby został zmieniony banknot 10-złotowy, ale uznano, że to by była zbyt skomplikowana i kosztowna operacja, więc zostało, jak było. - Kto wie, że na banknocie jest błąd, ten wie, a kto nie wie, temu jest wszystko jedno - śmieje się gość Programu 1 Polskiego Radia.


Bolesław Chrobry, denar z legendą PRINCES POLONIE Bolesław Chrobry, denar z legendą PRINCES POLONIE

Która moneta jest najstarsza?

Prof. Stanisław Suchodolski przyznaje, że dobrym Polakom naraził się również z monetą Bolesława Chrobrego, która jest na banknocie 20-złotowym. Patrioci uważali, że ptak na monecie to orzeł biały, symbol polskiej państwowości. - A to nie orzeł, tylko paw, który miał symbolikę religijną, a nie polityczną - mówi. Z tym że ten denar też nie jest najstarszą polską monetą, ponieważ Bolesław Chrobry za swego panowania kazał bić wcześniej inne monety. Po badaniach okazało się, że najstarszą monetą jest denar z wizerunkiem drzewa i napisem Bolizlavo dux , czyli Bolesław książę, wybity jeszcze w X wieku. Naukowiec wyjaśnia, jak bito dawniej monety i jak - mając tę wiedzę - można identyfikować czas wybicia monety.


Bolesław Chrobry, denar z przedstawieniem strzały. Najstarsza polska moneta Bolesław Chrobry, denar z przedstawieniem strzały. Najstarsza polska moneta

Zainteresowanie monetami już w dzieciństwie

Stanisław Suchodolski już w wieku chłopięcym pasjonował się zbieraniem monet i miał do tego duże szczęście. Wspomina dwa wydarzenia, które go ukierunkowały. Na ulicy Elekcyjnej na warszawskiej Woli, w okolicy której, jak sama nazwa wskazuje, odbywały się elekcje królewskie, znalazł szeląg Jana Kazimierza z roku 1666. - Byłem tym ogromnie podekscytowany, bo moneta, która ma 300 lat, wydawała mi się ogromnie cenna, a potem okazało się, że to najpospolitsza moneta z dawnych czasów - mówi. Drugiego odkrycia dokonał w rodzinnym domu, zniszczonym podczas powstania, gdzie znalazł pojemnik wypełniony srebrnymi carskimi monetami. Być może przywiozła go rodzina ojca, uciekając z Rosji do Polski przed rewolucją. Wielkiej wartości monety nie miały, ale stały się zaczątkiem skromnej, uczniowskiej kolekcji.

Czytaj także:

***

Prof. Stanisław Suchodolski z wykształcenia archeolog, uczeń profesorów: Witolda Hensla, Aleksandra Gieysztora i Ryszarda Kiersnowskiego. Autor pond 500 prac naukowych, w tym 8 książek. Emerytowany profesor PAN i UW. Dziś mistrz dla kolejnych pokoleń badaczy polskiego i europejskiego mennictwa.

***

Tytuł audycji: "Po drugiej stronie lustra"

Prowadziła: Katarzyna Kobylecka

Gość: prof. Stanisław Suchodolski (archeolog o specjalności mennictwo)

Data emisji: 29.06.2021 

Godzina emisji: 0.14

ag

Czytaj także

Mieszko I – wprowadził Polskę do Europy

Ostatnia aktualizacja: 25.05.2021 05:55
Przyjmując chrzest Mieszko I wprowadził Polan do świata zachodniej Europy. Ten krok stawiał także samego Mieszka jako równorzędnego innym władcom kontynentu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bitwa pod Cedynią - upokorzona duma teutońska

Ostatnia aktualizacja: 24.06.2021 05:40
W 972 roku wojska margrabiego Hodona bez porozumienia z cesarzem przeprawiły się na ziemie Mieszka I. Szacuje się, że przeciwko polskiemu władcy ruszyło do 3000 pieszych i ponad 1000 konnych rycerzy.
rozwiń zwiń