W poszukiwaniu greckiej mądrości

Ostatnia aktualizacja: 05.10.2021 00:12
Grecy i ich język wywarli przemożny wpływ na kulturę europejską i chrześcijaństwo, a to antyczne dziedzictwo trwa do dziś, choć często nawet nie zdajemy sobie z tego sprawy. Prof. Krzysztof Bielawski zauważa, że nawet w naszym języku jest wiele greckich słów, a chrześcijaństwo przejęło od Greków zarówno określenia, jak też filozofię i rytuały.
Popiersie Homera na greckiej wyspie Ios
Popiersie Homera na greckiej wyspie IosFoto: shutterstock.com/Thirasia

kleopatra 1200 grafika Jankowska.jpg
"Szekspir ukształtował ją jako femme fatale". Kim naprawdę była Kleopatra?

Prof. Krzysztof Bielawski zwraca uwagę, że badacze antyku, kultury helleńskiej i wczesnego chrześcijaństwa muszą mieć interdyscyplinarne umiejętności. Bo zazwyczaj punktem wyjścia jest tekst, obojętnie czy umieszczony na papirusie czy będący inskrypcją. Żeby go zinterpretować, badacze muszą mieć wiedzę ikonograficzną, archeologiczną, umieć badać DNA. - Te kręgi interdyscyplinarności bardzo się rozszerzają - zauważa.

Posłuchaj
43:16 2021_10_05 00_12_56_PR1_po_drugiej_stronie_lustra.mp3 Greckie mądrości w czasach nam współczesnych (Po drugiej stronie lustra/Jedynka)

Montaigne.jpg
"Prawdziwy człowiek renesansu" - Michel de Montaigne

Nawiązując do sentencji delfickich, zwanych także Przykazaniami siedmiu mędrców, czyli zbioru krótkich przysłów, które miały zostać wyryte na steli stojącej przed świątynią Apollona w Delfach, naukowiec podkreśla, że wyrażają mądrość zamkniętą w języku w sposób niebywale precyzyjny. - Z jednej strony jest to wynikiem refleksji filozoficznej, z drugiej - wyrazem mądrości tradycyjnej - wyjaśnia.

Prof. Krzysztof Bielawski wyjaśnia kolejne sentencje delfickie. Zwraca uwagę, że współcześni są "dziećmi" przeszłej, antycznej cywilizacji, ale stale obecnej w dzisiejszej rzeczywistości. Przykładem jest język grecki, którego udokumentowana obecność liczy trzy tysiące lat. Starszy jest chyba tylko chiński. Dla porównania język polski ma udokumentowaną historię liczącą sobie zaledwie kilkaset lat, a i to w najstarszej wersji jest mało zrozumiały dla współczesnych. - My w połowie mówimy po grecku, choć nie każdy sobie to uświadamia - wskazuje, dając przykład takich słów, jak kalo-ryfer, tele-wizor, elektr-yczny, misterium.

Gość Programu 1 Polskiego Radia wyjaśnia, czym była podróż w kulturze greckiej. Opowiada o podróżniku i historyku Herodocie oraz najstarszej opisanej podróży, czyli "Odysei" Homera. Tłumaczy, że podróże greckie od mniej więcej VII wieku rozszerzały grecki świat. Przy czym w odróżnieniu od Rzymian Grecy nie podbijali terytoriów, tylko się na nich osiedlali. - Do dziś na południu Włoch są greckie parafie - mówi.

Także chrześcijaństwo przejęło grecki aparat pojęciowy, tym bardziej, że przez pierwsze wieki w Italii mówiło się po grecku. I nie tylko pojęcia, ale również greckie postawy religijne i filozoficzne. - Choćby takie, jak procesje, czy misteria - wskazuje.

Czytaj także:

***

Tytuł audycji: "Po drugiej stronie lustra"

Prowadzi: Katarzyna Jankowska.

Gość: prof. Krzysztof Bielawski (Instytut Filologii Klasycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego, badacz antyku, hellenista, znawca patrologii)

Data emisji: 5.10.2021 r. 

Godzina emisji: 0.12

ag


Czytaj także

Ciemna strona internetu jest zaskakująco silna. Prof. Marek Hołyński w "Po drugiej stronie lustra"

Ostatnia aktualizacja: 07.09.2021 12:30
- Ważne jest, by ta cała otoczka w tej chwili związana z komputerami i internetem mogła wrócić do źródeł. Zapominamy, że powstanie komputerów osobistych i internetu było pokłosiem ruchów tzw. kontrkultury. Chodziło o odebranie monopolu na informacje rządom, koncernom medialnym, korporacjom. Danie ludziom do ręki narzędzi bezpośredniej komunikacji, otworzenie demokracji - powiedział w Programie 1 Polskiego Radia prof. Marek Hołyński, specjalista od grafiki komputerowej i popularyzator informatyki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Krzysztof Łoszewski: od zawsze interesowała mnie moda

Ostatnia aktualizacja: 21.09.2021 10:50
Projektant mody, kostiumograf. Pracował przy takich filmach jak "Cicha noc", "Zaćma" czy "Układ zamknięty". Jest autorem książek "Dress code. Tajemnice męskiej elegancji", "Nowy dress code", "Od spódnicy do spodni. Historia mody męskiej". Gościem audycji "Po drugiej stronie lustra" był Krzysztof Łoszewski. 
rozwiń zwiń