Pogańskie korzenie wielkanocnych obrzędów

Ostatnia aktualizacja: 07.04.2020 21:30
Wielki Tydzień i Święta Wielkiej Nocy to przede wszystkim splot różnorodnych tradycji kulturowych. Chrześcijańskie zwyczaje często wywodzą się z tradycji innych kultur poczynając od zaratusztrianizmu (Persja) przez tradycje grecko-rzymskie, tradycje pogańskie do tradycji ludowych. Co łączy wszystkie te kultury?
Audio
  • Wielkanocne zwyczaje i różnorodność kulturowa (Jedynka/ Eureka)
zdj. ilustracyjne
zdj. ilustracyjneFoto: pixabay

Święcenie palm w Niedzielę Palmową symbolicznie nawiązuje do przekazu św. Jana o wjeździe Jezusa do Jerozolimy i przywitaniu Go przez tłumy gałązkami oliwnymi. Źródeł tego zwyczaju możemy szukać w pogańskich kultach rozwijających się wiosną liści.

- Na pamiątkę tego zdarzenia z Ewangelii mówimy o Niedzieli Palmowej, ale niegdyś mówiliśmy o niedzielni wierzbowej, wierzbnej lub kwietnej. Gałązki wierzby czy leszczyny mają bardzo mało wspólnego z palmą. Kiedyś w Polsce i na całej Słowiańszczyźnie w Wielkanocną Niedzielę istniał zwyczaj smagania się tymi poświęconymi witkami wierzbowymi oraz drugi zwyczaj jedzenia bazi wierzbowych. Były to stare praktyki pogańskie - mówi dr Andrzej Krasnowolski, antropolog kultury.

Z kolei Jan Stanisław Bystroń opisał zwyczaj pochodzący z niemieckiej Szwabii, gdzie w dawnych czasach… łapano kota, gotowano go, a następnie zakopywano pod samotnie rosnącym drzewem opodal pól rolnych. - Ofiara kota miała przynosić polom urodzaj - dodaje gość Jedynki.

Zwyczaje na Wielki Czwartek

Mycie nóg wiernym przez kapłana w Wielki Czwartek wywodzi się z ewangelicznego przekazu o geście Chrystusa wobec apostołów, jak i z tradycji pogańskiej, izraelskiej, śródziemnomorskiej mycia zakurzonych nóg gościowi, aby oddać mu cześć. - Myte również były w sadach pnie drzew owocowych, aby zapewnić urodzaj w nadchodzącym roku - tłumaczy dr Andrzej Krasnowolski.

- W wierzeniach słowiańskich Wielki Czwartek był dniem Wielkanocy umarłych (…). Wówczas to palono ognie na pamiątkę dusz zmarłych oraz wierzono, że przychodzą one do ognia, żeby ogrzać się i zapewnić swoim bliskim powodzenie w nadchodzącym roku. To właśnie zmarli byli w wierzeniach słowiańskich opiekunami urodzaju i płodności. Palenie ogni w ramach Wielkanocy umarłych miało zapewnić ich łaskawość. Zwyczaj ten wyginął w XIX wieku - słyszymy.

Jajko, czyli wspólny symbol

Najstarszym symbolem życia w historii ludzkości jest jajko. Obyczaj zdobienia jaj był znany jeszcze w Summerze na terenie Mezopotamii, później był powszechnie praktykowany w Persji, Egipcie i Rzymie.

- Jajko jest symbolem w wielu mitach, legendach czy świętych historiach początku wszechświata i rodzącego życia. M.in. w starożytnej Persji cały świat powstał z gigantycznego jaja, które pękło. W greckiej mitologii niektórzy bogowie czy herosi rodzili się z pękniętego jaja. Było umieszczane w egipskich czy starorzymskich grobowcach i symbolizowało nadzieję na życie w innym wymiarze. Jajko miało magiczną moc zapewnienia ochrony przed wszelki złem. Często zakopywano je w przebudowywanych kościołach czy budowanych domach - opowiada dr Andrzej Krasnowolski.

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadziła: Dorota Truszczak

Gość: dr Andrzej Krasnowolski (antropolog kultury)

Data emisji: 7.04.2020 

Godzina emisji: 19.07

DS

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

"Jest bramą wprowadzającą nas w liturgię Wielkiego Tygodnia". Abp Gądecki o Niedzieli Palmowej

Ostatnia aktualizacja: 05.04.2020 14:56
- Niedziela Palmowa jest bramą wprowadzającą nas w liturgię Wielkiego Tygodnia - podkreślił abp Stanisław Gądecki. Dodał, że pierwszy raz w procesjach nie uczestniczą wierni. - Dzisiaj - ze względu na epidemię - gałązki palmowe niesie tylko "reszta Izraela" - mówił.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Włączajmy się duchowo w modlitwę Kościoła". Sekretarz KEP o Wielkim Tygodniu w czasie pandemii

Ostatnia aktualizacja: 06.04.2020 06:33
- Wielki Tydzień, który rozpoczęliśmy, jest w obecnej sytuacji epidemii szczególną zachętą do ożywienia naszej nadziei i zaufania Bogu. To najważniejszy tydzień w roku, w którym przeżywamy najistotniejsze prawdy wiary - podkreślił sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski bp Artur Miziński.
rozwiń zwiń