Strzykawka. Jaka jest jej historia?

Ostatnia aktualizacja: 28.01.2021 19:44
Strzykawka. Z pozoru niewinny przedmiot, a są tacy, którzy mdleją na jej widok. W czasach szczepień covidowych stała się symbolem walki z tą chorobą. Podobno już w starożytności stosowano przyrząd, który mógł być pierwowzorem tego podstawowego współczesnego instrumentu medycznego. 
zdj. ilustracyjne
zdj. ilustracyjne Foto: Shutterstock/Mikhail Pankov

Posłuchaj
21:42 2021_01_28 19_07_19_PR1_Eureka.mp3 Strzykawka. Jaka jest jej historia? (Eureka/Jedynka)

 

Jak wyglądały starożytne strzykawki? 

Najstarsze instrumenty przypominające strzykawki znamy ze starożytnego Egiptu. Były to wydrążone, puste w środku rurki, zrobione z drewna lub kości słoniowej z dołączonym u góry pęcherzem zwierzęcym, do którego wlewano płyn. - Zastosowanie miały głównie w zabiegu mumifikacji. Egipscy balsamiści używali ich do oczyszczania czaszki lub przy wlewaniu oleju cedrowego do wnętrzności - mówi w Programie 1 Polskiego Radia historyk Krzysztof Schoeneich z Muzeum Historii Medycyny WUM. - Natomiast jeżeli chodzi o zastosowanie medyczne, to w zbiorach British Museum jest papirus datowany na ok. 1300 r. p.n.e., w którym jest rozdział na temat łagodzenia podrażnień i oczyszczania jelit za pomocą lewatywy robionej strzykawką - dodaje historyk. 

mapa free 1200.jpg
Co starożytni wiedzieli o otaczającym ich świecie?

Takie narzędzia odnaleziono także w innych regionach świata np. w starożytnych Pompejach. - To prawdopodobnie służyło do czyszczenia ucha. Oprócz tego w IX wieku n.e. na Bliskim Wschodzie strzykawki używano podobno do usuwania zaćmy - opowiada gość audycji. 

Odkrycie układu krwionośnego 

Metodę dozowania substancji leczniczych do organizmu zrewolucjonizowało odkrycie w XVII wieku układu krwionośnego. Wtedy to zaczęto stosować strzykawkę, która zbudowana była z pęcherza zwierzęcego zakończonego rurką z gęsiego pióra. Umożliwiało to podjęcie doświadczeń nad dożylnym wstrzykiwaniem leku. - Odkrycia krążenia krwi w układzie zamkniętym dokonał angielski lekarz William Harvey. Wcześniej funkcjonowała teoria Galena, która mówiła, że krew produkowana jest w wątrobie, skąd rozchodzi się do innych części ciała. Harvey udowodnił, że krew krąży między prawą komorą serca a lewą, przechodzi przez płuca, gdzie jest natleniania - opowiada gość audycji. - To odkrycie zainspirowało lekarzy do wykorzystania krążenia krwi do rozprowadzania płynnych lekarstw do różnych części ciała - dodaje. 

Czy ówczesna strzykawka wyglądała jak ta starożytna? - Wyglądała mniej więcej tak samo: pęcherz przymocowany do pustej rurki w środku. Nie stosowano jeszcze wtedy igły, więc jeśli chodzi o wprowadzenie płynnych leków do układu krwionośnego, to trzeba było rozciąć żyłę jakimś ostrym narzędziem. Wprowadzano substytut igły, np. rurkę albo gęsie pióro, przez który wlewano leki - wyjaśnia Krzysztof Schoeneich. 

Nea pafos Cypr 1200x660 .jpg
Trójwymiarowa rekonstrukcja starożytnego miasta Nea Pafos na Cyprze

Instrumenty wymagające sterylizacji 

Do połowy lat 50. XX wieku używane były strzykawki metalowo-szklane i szklane. Były to instrumenty wielokrotnego użytku, wymagające sterylizacji. - Używano do niej autoklawów. To jest taki hermetyczny pojemnik, do którego wkładano strzykawki, igły lub instrumenty chirurgiczne - mówi Krzysztof Schoeneich. 

W 1965 roku wykonano pierwszą jednorazową strzykawkę z tworzywa sztucznego. Patent na nią uzyskał nowozelandzki farmaceuta Colin Murdoch. 

Strzykawki w Muzeum Historii Medycyny WUM 

- Mamy sporo strzykawek z początku XX wieku - informuje Krzysztof Schoeneich. - Są to głównie strzykawki szklane, aczkolwiek mamy trochę starszych typów. Posiadamy również kolekcję sterylizatorów przenośnych, chromowanych - dopowiada rozmówca Katarzyny Kobyleckiej. 

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadzi: Katarzyna Kobylecka

Gość: Krzysztof Schoeneich (historyk, Muzeum Historii Medycyny WUM)

Data emisji: 28.01.2021 r. 

Godzina emisji: 19.07

ans  

Czytaj także

Koronawirus w Polsce. Czy przebycie COVID-19 daje taką samą odporność jak szczepionka?

Ostatnia aktualizacja: 25.01.2021 14:15
Czy szczepienie w danej chwili jest wskazane, jeżeli ktoś przeszedł COVID-19 w grudniu? - pyta Słuchaczka radiowej Jedynki. Jak długo przeciwciała utrzymują się w naszym organizmie? Czy przebycie choroby daje taką samą odporność jak szczepionka? 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Afera ze szczepieniami poza kolejnością. Znany biznesmen otrzymał drugą dawkę

Ostatnia aktualizacja: 25.01.2021 17:11
Właściciel sieci lodziarni Zbigniew Grycan przyznał w rozmowie z portalem "Wirtualna Polska", że wraz z żoną otrzymali drugą dawkę szczepionki przeciwko COVID-19. 
rozwiń zwiń