Ludzie, którzy tworzyli Konstytucję 3 maja

Ostatnia aktualizacja: 27.04.2021 09:42
Czym była Kuźnica Kołłątajowska? Z czego, poza bardzo dobrym wykształceniem, słynął Ignacy Potocki?
Audio
  • Ludzie którzy tworzyli Konstytucję 3 maja (Eureka/Jedynka)
Konstytucja 3 maja - księga faksymilowo-reprintowa w Sali Chorągwianej Pałacu Prezydenckiego
Konstytucja 3 maja - księga faksymilowo-reprintowa w Sali Chorągwianej Pałacu PrezydenckiegoFoto: prezydent.pl

Posłuchaj
25:11 [ PR1]PR1 (mp3) 2021_04_26 PR1_19_29_26_Eureka.mp3 Ludzie którzy tworzyli Konstytucję 3 maja (Eureka/Jedynka)

 

3 maja 1791 roku obradujący w Warszawie Sejm Czteroletni uchwalił ustawę zasadniczą, pierwszą w Europie i drugą na świecie, po konstytucji Stanów Zjednoczonych. Przeszła ona do historii jako Konstytucja 3 maja. Jej twórcy inspirowali się myślą polityczną i społeczną europejskiego oświecenia oraz amerykańską konstytucją z 1787 roku. 

konstytucja 3 maja fragm 1299.jpg
230. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 maja w audycjach "Eureka"

Dokument zmieniał ustrój państwa na monarchię konstytucyjną, regulował zasady funkcjonowania władz państwowych oraz prawa i obowiązki obywateli Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Wprowadzał trójpodział władzy, znosił wolną elekcję i zasadę liberum veto. Ograniczył znacząco demokrację szlachecką. Gwarantował tolerancję religijną. Brał chłopów pod ochronę państwa.

Próby przeprowadzenia reform zawartych w Konstytucji 3 maja zostały zniweczone w połowie 1792 roku przez konfederację targowicką oraz wkroczenie wojsk rosyjskich do Rzeczypospolitej. Po utracie niepodległości w 1795 roku, przez 123 lata zaborów, konstytucja była niezwykle ważnym symbolem. Do dokumentu odwoływali się twórcy konstytucji polskich w XX wieku.


Czytaj także:


Konstytucja 3 maja została wydrukowana w Warszawie, w drukarni uprzywilejowanej Michała Grölla, Księgarza Nadwornego Jego Królewskiej Mości. Oryginał ustawy rządowej znajduje w Archiwum Akt Dawnych w Warszawie. Za to różne wydania dokumentu, z różnych okresów, m.in. przedruk z czasów II wojny światowej, są przechowywane w Centralnej Bibliotece Wojskowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. 

W rozmowie z zastępcą dyrektora Centralnej Biblioteki Wojskowej Beatą Czekaj-Wiśniewską przypomnieliśmy postacie historyczne związane z konstytucją m.in. marszałka wielkiego litewskiego, poetę, historyka, tłumacza, członka Komisji Edukacji Narodowej Ignacego Potockiego oraz związanego ze Stronnictwem Patriotycznym księdza kanonika Hugona Kołłątaja.

Zapraszamy do wysłuchania całej audycji, w której Beata Czekaj-Wiśniewska opowiedziała o ciekawych dokumentach, które znajdują się w Centralnej Bibliotece Wojskowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego.

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadził: Krzysztof Michalski

Gość: Beata Czekaj-Wiśniewska (zastępca dyrektora Centralnej Biblioteki Wojskowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego)

Data emisji: 26.04.2021

Godzina emisji: 19.30

Jedynka/CBW/kk

Czytaj także

Konfederacja targowicka - symbol zdrady narodowej

Ostatnia aktualizacja: 27.04.2021 05:50
Słowo "targowica" jest w języku polskim synonimem najcięższej zdrady narodu i państwa. Przywódcy konfederacji targowickiej dążyli do podziału państwa na samodzielne prowincje i nie zamierzali poddać się prawom ustanowionym przez Konstytucję 3 Maja.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stanisław August Poniatowski. Ostatni król Polski

Ostatnia aktualizacja: 12.02.2021 06:06
12 lutego 1798 roku zmarł ostatni król Polski Stanisław August Poniatowski. Jednym z największych jego osiągnięć było zwołanie Sejmu Czteroletniego i uchwalenie 3 maja 1791 roku.
rozwiń zwiń