Virtuti Militari - najstarszy na świecie wśród ciągle nadawanych orderów wojskowych

Ostatnia aktualizacja: 28.04.2021 13:06
Słynny polski Order Wojenny Virtuti Militari (łac. Męstwu wojskowemu - (cnocie) dzielności żołnierskiej) to najstarszy order wojskowy na świecie pośród tych, które są nadal nadawane. 22 czerwca minie 229. rocznica jego ustanowienia przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Władca uczcił w ten sposób odniesione cztery dni wcześniej zwycięstwo wojsk polskich w bitwie pod Zieleńcami podczas wojny polsko-rosyjskiej w obronie Konstytucji 3 maja.
(zdjęcie ilustracyjne)
(zdjęcie ilustracyjne) Foto: Robson90/shutterstock

konstytucja 3 maja 1200.jpg
Konstytucja 3 maja. "Początkowo była to tajemnica małego gremium"

W walce wsławili się dowódcy: książę Józef Poniatowski i Tadeusz Kościuszko. To oni byli pierwszymi kawalerami orderu.

Zieleńce to wieś leżąca obecnie na terenie Ukrainy w obwodzie chmielnickim. - Siły obu stron były wyrównane, ok. 5-7 tysięcy - mówi historyk, dr Krzysztof Jabłonka. Przypomina, że najazd armii carskiej rozpoczął się prawie rok po uchwaleniu Konstytucji 3 maja. Bitwa pod Zieleńcami początkowo wydawała się przegrana, ponieważ niedoświadczeni i nieostrzelani polscy żołnierze nie wytrzymywali ataków żołnierzy rosyjskich.


Posłuchaj
08:06 Jedynka-27-04-2021-eureka-virtuti-militari.mp3 Historia orderu Virtuti Militari (Eureka/Jedynka)

 


targowica-663.jpg
Konfederacja targowicka - symbol zdrady narodowej

Jednak manewry polskich oficerów doprowadziły do okrążenia Rosjan, a ci zaczęli w popłochu się wycofywać. Kiedy już wycofali się na pewną odległość i zaczęli świętować, w ich mniemaniu, zwycięstwo, nadciągnął Tadeusz Kościuszko i ostrzelał wroga z armat. - Rosjanie drugi raz musieli się wycofać - podkreśla historyk.

Krzysztof Jabłonka zwraca uwagę, że zwycięstwo pod Zieleńcami nie mogło być wykorzystane, gdyż zdradziły Polskę Prusy. - Cała konstytucja majowa była oparta na sojuszu z Prusami, którzy chcieli zaszkodzić Rosji. I nagle ten sojusz się zawalił - mówi. Bo Prusy zaproponowały Rosji rozbiór Polski.

W czasie rozbiorów noszenie orderu było zakazane, a samo odznaczenie zostało zniesione decyzją Sejmu Grodzieńskiego. - Medal przetrwał, bo był poświęcony męstwu i cnocie wytrwałości, sprawie narodowej, w którą nikt już w Europie nie wierzył oprócz garstki zapaleńców tworzących legiony - zauważa gość Programu 1 Polskiego Radia. I legiony, kiedy w 1807 roku znalazły się w Polsce, zostały odznaczone Virtuti Militari.

Wygląd orderu się zmieniał, a pod koniec powstania listopadowego w 1831 roku sejm powstańczy, który opuszczał Zakroczym, uchwalił Gwiazdę Wytrwałości. - Jakby dodatek do Virtuti Militari - mówi. Odznaczenie przyznawane miało być tym, którzy wykażą szczególne męstwo, nie tylko w walce niepodległościowej, ale także zachowując szeroko rozumianą polskość. 

Medal został przywrócony w odrodzonej Polsce decyzją Naczelnika Józefa Piłsudskiego. Przyznawano go również po 1945 roku. - Chociaż został zhańbiony, bo nadawano go osobom, które najmniej się do tego nadawały, na przykład sowieckim marszałkom i generałom - ocenia historyk. Ale nadawał go też rząd na uchodźstwie, m.in. powstańcom warszawskim. Order dawał przywilej bycia pochowanym w alei odznaczonych tym orderem.

Czytaj także:

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadziła: Dorota Truszczak

Gość: dr Krzysztof Jabłonka (historyk, autor książki "100 polskich bitew na lądzie, morzu i w powietrzu")

Data emisji: 27.04.2021

Godzina emisji: 19.30

ag

Czytaj także

Szkoła Rycerska – wychowanie przez patriotyzm

Ostatnia aktualizacja: 15.03.2021 05:40
- Szkoła Rycerska, druga po Collegium Nobilium uczelnia warszawska, wspominana z szacunkiem przez historię. Jedni z jej wychowanków mieli zostać wojskowymi, inni inżynierami. Wszyscy zaś razem zasługującymi na to miano obywatelami, tzn. ludźmi poczuwającymi się do osobistej odpowiedzialności za kraj – pisał Paweł Jasienica w książce "Rzeczpospolita Obojga Narodów".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ignacy Krasicki. Duchowny władający słowem

Ostatnia aktualizacja: 14.03.2021 05:30
220 lat temu, 14 marca 1881 roku w Berlinie zmarł Ignacy Krasicki, biskup warmiński, publicysta, literat, określony "najwybitniejszym polskim pisarzem XVIII wieku".
rozwiń zwiń