Eugeniusz Lokajski - sportowiec, fotograf, żołnierz

Ostatnia aktualizacja: 06.05.2021 09:19
Bił rekord Polski w rzucie oszczepem. Zdobywał wicemistrzostwo świata w pięcioboju. Brał udział w igrzyskach olimpijskich w Berlinie. A kiedy w roku 1944 wybuchło Powstanie Warszawskie, został fotoreporterem. Bohaterem audycji "Eureka" był Eugeniusz Lokajski.
Eugeniusz Lokajski
Eugeniusz LokajskiFoto: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Czytaj też:
jan ołdakowski 1200.jpg
Jan Ołdakowski: powstańcy uczą młodych, że patriotyzm wymaga zaangażowania

Eugeniusz Lokajski urodził się 14 grudnia 1908 roku, zmarł 25 września 1944 roku. Był lekkoatletą i olimpijczykiem, ale przez całe życie zajmował się również fotografią. Podczas Powstania Warszawskiego był oficerem łącznikowym kompanii "Koszta", a 30 sierpnia został jej dowódcą. Uprawniono go do "noszenia i używania aparatu fotograficznego i filmowego".

W drugiej połowie sierpnia 1944 roku w kinie "Palladium" zaprezentowano film jego autorstwa prezentujący szturm na budynek PAST-y. Zdjęcia, które wykonywał, budziły powszechne uznanie, a dziś są nieocenionym świadectwem tamtych dni. Należą do wystawy stałej w Muzeum Powstania Warszawskiego. Na czym polega ich wyjątkowość?

Posłuchaj
23:04 Eureka 5-05-20221 Eugeniusz Lokajski - sportowiec i fotograf dokumentujący Powstanie Warszawskie

 

Rejestrował powstańczego ducha

Lokajski dokumentował przebieg walk i niemieckie zbrodnie, ale rejestrował przede wszystkim ludzi. Nie interesowały go ruiny czy broń. - Pokazywał poczucie wspólnoty, która towarzyszyła wielu powstańcom, wielu mieszkańcom Śródmieścia. U niego na zdjęciach widać to, że nawet w najtrudniejszych momentach człowieczeństwo jest bardzo ważne, że to człowieczeństwo jest nadrzędnym uczuciem - mówi w "Eurece" Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego.

Fb/Muzeum Powstania Warszawskiego

Gość audycji nie kryje, że bez zdjęć Lokajskiego Muzeum Powstania Warszawskiego byłoby zupełnie innym miejscem. To właśnie wyjątkowe klisze czynią je tak popularnym. - Myśmy je dostali na początku od siostry Eugeniusza Lokajskiego. Te zdjęcia pozwoliły zbudować wystawę, gdzie na pierwszym planie pojawili się ludzie. Nie wydarzenia historyczne, nie proces militarny, ale ludzie. Z tymi spojrzeniami, czasami zmęczonymi, czasami kpiącymi - tłumaczy Ołdakowski.

Czytaj też:
Muzeum Powstania Warszawskiego 1200 free
Muzeum Powstania Warszawskiego w kolejną rocznicę Powstania

Niedokończona misja...

Wobec coraz bardziej realnej kapitulacji powstania, Lokajski opuścił Śródmieście i posłuszny rozkazowi udał się do Komendy Głównej AK. Tam miał odpowiadać za wykonywanie zdjęć do fałszywych dokumentów, umożliwiających walczącym wydostanie się ze stolicy. Tego samego dnia, 25 września zginął pod gruzami kamienicy, w której urządził swoją pracownię. - Negatywy tych wyjątkowych zdjęć wyniosła jego siostra - mówi gość Polskiego Radia.

YouTube/Muzeum Powstania Warszawskiego

Kiedy zdjęcia trafiły do zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, poddano je profesjonalnej obróbce cyfrowej. Zabiegi te przyczyniły się do szczególnych i istotnych odkryć - Znaleźliśmy kilkadziesiąt nowych osób, które są na tych zdjęciach. One były wcześniej ukryte w cieniu, nie było ich widać dokładnie, a teraz można je zidentyfikować. Widać dużo szczegółów - wyjaśnia dyrektor muzeum Jan Ołdakowski.

Wyjątkowy album

Zdjęcia Lokajskiego można kontemplować nie tylko na wystawie stałej. Muzeum Powstania Warszawskiego wydało album "Eugeniusz Lokajski 'Brok' 1908 - 1944 Fotoreporter". Uwagę zwraca nie tylko oddany duch tamtych dni, ale również wysoka jakość materiału. - Trudno uwierzyć, że to są zdjęcia zrobione 77 lat temu. Ma się wrażenie, że to jakaś grupa rekonstrukcyjna i te zdjęcia są dzisiejsze - mówi gość audycji.

W związku ze znoszeniem obostrzeń na terenie całego kraju od środy 5 maja Muzeum Powstania Warszawskiego jest znów dostępne dla zwiedzających. Nowością jest oferta "Tajne komplety". To pięć, dostosowanych do wieku uczestników, tematów dotyczących Powstania Warszawskiego. Grupy mogą liczyć pięć osób. Alternatywą jest samodzielne zwiedzanie z audioprzewodnikiem dostępnym na smartfony.

Zobacz też:

Ponadto w audycji:

Magurski Park Narodowy to jedna z najbogatszych ostoi fauny leśnej w Karpatach. Jednym z ważniejszych zadań na tych terenach jest ochrona przyrody. Celem jest zachowanie zagrożonych lub bardzo rzadkich gatunków roślin i zwierząt oraz charakterystycznych siedlisk przyrodniczych mających znaczenie dla ochrony wartości przyrodniczych całej Europy. Na terenie parku można zaobserwować wszystkie duże drapieżniki żyjące w Polsce, takie jak wilk, ryś czy niedźwiedź.

Z przyrodnikiem z Magurskiego Parku Narodowego, Konradem Krasoniem porozmawiamy o tym, czego potrzebujemy, by skutecznie chronić przyrodę i jakie efekty zmian klimatycznych możemy zaobserwować na terenie parku.

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadząca: Katarzyna Jankowska

Goście: Jan Ołdakowski (dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego), Konrad Krasoń (ornitolog, Magurski Park Narodowy)

Data emisji: 5.05.2021

Godzina emisji: 19:30

mg

Czytaj także

76. rocznica Powstania Warszawskiego: podsumowanie obchodów

Ostatnia aktualizacja: 05.10.2020 13:30
W piątek, w 76. rocznicę upadku Powstania Warszawskiego uczczono powstańców i cywilnych mieszkańców stolicy. Na Kopcu Powstania Warszawskiego zgaszono ogień, który płonął przez 63 dni, od 1 sierpnia. Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego, podsumowuje tegoroczne obchody.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wolontariusze w hołdzie cywilnym ofiarom Powstania Warszawskiego

Ostatnia aktualizacja: 30.10.2020 12:40
Muzeum Powstania Warszawskiego odkąd istnieje, czyli od 2004 roku, zajmuje się renowacją mogił powstańczych. W tym roku po raz pierwszy muzeum podjęło również działania, by ratować groby ofiar cywilnych powstania. – Od kiedy zajmujemy się tematem Powstania Warszawskiego jako instytucja i rozmawiamy z powstańcami, zawsze mówili oni: "Pamiętajcie nie tylko o nas, ale i o naszych kolegach, naszych przyjaciołach z oddziałów, o ludności cywilnej" – wspominał w Trójce dyrektor placówki Jan Ołdakowski.
rozwiń zwiń