450 lat temu powstał pierwszy polski regulamin służby okrętowej

Ostatnia aktualizacja: 11.05.2021 21:16
W 1571 roku Komisja Morska wydała zbiór przepisów, który stał się pierwszym polskim regulaminem służby okrętowej. Dokumenty spisane zostały po łacinie, a badacze ostatni raz widzieli je w XX wieku. Gościem "Eureki" był dr Marcin Kłodziński z Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, który sprowadził z Brukseli kopię tego zbioru.
zdjęcie ilustracyjne
zdjęcie ilustracyjneFoto: PAP/Piotr Wittman

Czytaj też:
plastik FREE 1200.jpg
Ograniczenie używania plastikowych wyrobów i opakowań. Znamy projekt resortu klimatu

Król Zygmunt II, ostatni męski przedstawiciel dynastii Jagiellonów, w roku 1568 założył Komisję Morską. Władca potrzebował floty, by stać na straży interesów państwa nad Morzem Bałtyckim. Organizację i koordynację działań kaprów zlecono nowo powstałej komisji, pełniącej rolę pierwszej polskiej admiralicji. Flotę króla Zygmunta określa się mianem piratów Jego Królewskiej Mości, gdyż wielu kaprów nierzadko wywodziło się ze środowisk korsarskich. Na siedzibę komisji wyznaczono Gdańsk, a na czele stanął kasztelan gdański Jan Kostka oraz opat oliwski Kasper Geshaw.


Posłuchaj
22:41 2021_05_11 19_30_18_PR1_Eureka.mp3 450 lat temu powstał pierwszy polski regulamin służby okrętowej (Eureka/Jedynka)

 

Dlaczego król nie zbudował regularnych sił morskich, tylko oparł się na piratach? - To był pewien sposób, bardzo popularny, zawsze jest łatwiej wynająć ludzi, niż wyszkolić własnych i zbudować okręty - mówi w Programie 1 Polskiego Radia dr Marcin Kłodziński z Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni. - Przy polskich możliwościach, z punktu widzenia państwa, zawsze były ważniejsze rzeczy niż budowa floty. Dopiero Zygmunt II August jako jedyny miał jakieś plany rozwoju polskiej obecności na morzu. Skupił się na flotach kaperskich, ale też myślał nad rozwojem swojej floty - opowiada gość audycji. 

Jak podkreśla dr Marcin Kłodziński, flota Zygmunta II opierała się na niewielkich statkach handlowych, dostosowanych do funkcji bojowych. - One nie walczyły w bitwach, tylko wypełniały zadania króla polegające na m.in. utrudnianiu handlu statkom moskiewskim - tłumaczy. 

***

Komisja Morska po śmierci Zygmunta II zakończyła działalność, a kontynuacją była Komisja Okrętów Królewskich, utworzona w roku 1626. Wcześniej jednak, w roku 1571, organizacja wydała zbiór przepisów regulujących działanie floty kaperskiej. 

W audycji ponadto:

Do 15 maja potrwa 24. Piknik Naukowy Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik pod hasłem "Klimat i my". Impreza, która rozpoczęła się 8 maja, odbywa się online. O szczegółach pokazów i doświadczeń przygotowanych przez ponad 100 instytucji, kół i uczelni opowiedziała Katarzyna Nowicka z Centrum Nauki Kopernik.

Zobacz też:

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadzi: Dorota Truszczak

Goście: Katarzyna Nowicka (Centrum Nauki Kopernik), dr Marcin Kłodziński (Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni)

Data emisji: 11.05.2021 r. 

Godzina emisji: 

ans 

Czytaj także

"Czyste Powietrze" bardziej dostępne. Banki włączą się do udzielania kredytów

Ostatnia aktualizacja: 14.04.2021 13:57
- Podpisane dziś przez NFOSiGW i WFOŚiGW umowy z bankami pozwolą na zwiększenie dostępności programu "Czyste Powietrze", poprzez uruchomienie kredytów jako uzupełnienie finansowania inwestycji - ocenił minister klimatu i środowiska Michał Kurtyka.
rozwiń zwiń

Czytaj także

24. Piknik Naukowy Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik dobiegł końca

Ostatnia aktualizacja: 14.05.2021 21:37
Największa plenerowa impreza naukowa w Europie dobiegła końca. Młodzi naukowcy i ich rodziny przez niespełna tydzień (10-15 maja) mogli korzystać z atrakcji przygotowanych w ramach niezwykłego wydarzenia online. Na chętnych, w wirtualnych namiotach, czekało ponad trzysta filmów przygotowanych przez sto instytucji. Wśród nich znalazły się m.in. Polska Akademia Nauk, Uniwersytet Warszawski, Narodowe Centrum Badań Jądrowych czy Centrum Badań Kosmicznych. 
rozwiń zwiń