Historyczne początki święta Bożego Ciała

Ostatnia aktualizacja: 03.06.2021 10:00
Dziś uroczystość Bożego Ciała ustanowiona przez papieża Urbana IV. Po raz pierwszy obchodzono ją w Liège, w roku 1246. W Polsce święto zostało wprowadzone przez biskupa Nankera. W procesji uczestniczył król i dostojnicy państwowi. W czasach rozbiorów udział w procesjach był manifestacją przynależności narodowej, zaś po II wojnie światowej władze wielokrotnie wydawały zakaz urządzania procesji.
Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjneFoto: wideonet/shutterstock.com

Posłuchaj
24:21 2021_06_02 19_30_03_PR1_EUREKA.mp3 Historyczne początki święta Bożego Ciała (Eureka/Jedynka)

 

Średniowieczne praktyki chrześcijańskie różniły się od tych, które uznawano w pierwszych wiekach starożytnego Kościoła. Rozwijał się m.in. kult świętych i życie zakonne, ustalano różnego rodzaju święta kościelne. Jaki charakter miała pobożność wieków średnich? 

- W pierwszych wiekach tylko część społeczeństwa była chrześcijańska. Nawet trzy pierwsze wieki, czasy prześladowań, kiedy nie ma jeszcze widocznych na zewnątrz kościołów, nie ma wielkich uroczystości i świąt, chrześcijanie kryją się przed władzami rzymskimi. W późnej starożytności chrześcijaństwo, mówiąc skrótowo, "wychodzi z katakumb" - powiedział w Programie 1 ks. prof. Józef Naumowicz.

- Wtedy, kiedy zaczynają powstawać wielkie kościoły - w Palestynie, Rzymie - nie znano jeszcze m.in. Bożego Narodzenia. Była to epoka pobożna. Ta pobożność przyjmowała różny charakter. W czasach karolińskich funkcjonowała tradycja tzw. podniesienia w czasie mszy świętej, to znaczy kapłan podnosił hostię i kielich z winem. Wierni czasem przychodzili tylko po to, aby na to popatrzeć, adorować. Cechą średniowiecza był rozwinięty kult świętych. W tym czasie następował również rozwój wielkich sanktuariów i pielgrzymek - wskazał.

Religijność i stosunek ludzi średniowiecza do sacrum stworzyły solidną podstawę Kościoła Zachodniego. Rozwijała się nauka Ojców Pustyni, wypierając dawne wierzenia. Niektóre tradycje przedchrześcijańskie, niechrześcijańskie - jak zauważył ks. prof. Józef Naumowicz - były chrystianizowane czy nadawano im sens chrześcijański. Na kolejnych soborach i synodach wskazywano, jak powinna wyglądać wiara chrześcijańska.

Nowe święto - Boże Ciało

nauka_ok.jpg
"Eureka" w Programie 1

Na takim gruncie, w tak ukształtowanym społeczeństwie pojawia się nowe święto. Po raz pierwszy obchodzone je w Liège w 1246 roku. Jego historia rozpoczęła się jednak nieco wcześniej - od początku XIII wieku zwracano bardzo uwagę na tajemnicę Eucharystii, dyskutowano o tym, jak sformułować naukę o prawdziwej obecności Chrystusa pod postacią chleba i wina. 

- W pierwszej połowie XIII wieku objawienia eucharystyczne miała zakonnica augustiańska z z Cornillon, Julianna (obecnie błogosławiona). Jezus jej polecił, by ustanowić święto Bożego Ciała w czwartek po niedzieli Trójcy Świętej. Pod wpływem objawień biskup Liège ustanowił święto w swojej decyzji. Jednocześnie wprowadził procesję Bożego Ciała. To było święto lokalne - zaznaczył gość radiowej Jedynki. 

Kilka lat później zdarzył się cud w Bolsenie - z hostii zaczęła spływać krew na korporał. 30 km od Bolseny znajdował się w tym czasie papież Urban IV. W rok po cudzie Ojciec Święty ustanowił święto Bożego Ciała dla całego Kościoła, poprosił św. Tomasza z Akwinu o napisanie specjalnych pieśni i formularzy mszalnych. Sednem święta Bożego Ciała była msza święta, ale także procesja na zewnątrz kościoła.

Święto Bożego Ciała w Polsce

W Polsce święto Bożego Ciało zaczęto obchodzić od XIV wieku. Jako pierwszy wprowadził je biskup Nanker w 1320 roku w diecezji krakowskiej. - Nanker upowszechnił to święto pisząc specjalny statut, zatwierdzony na zwołanym przez niego synodzie. W 1420 roku na synodzie gnieźnieńskim uznano tę uroczystość za powszechną, a więc obchodzoną we wszystkich kościołach w Polsce - powiedział ks. prof. Józef Naumowicz. 

Jak wskazał gość radiowej Jedynki, procesje były bardzo uroczyste. Brali w nich udział przedstawiciele władz.

Czytaj także:


Poza tym w "Eurece":

Perła II Rzeczpospolitej - tak nazywano nowoczesny Port w Gdyni, którego budowa rozpoczęła się sto lat temu. "Port morski w Gdyni niechaj rozniesie sławę Polskiego Państwa po morzach całego świata" - brzmiał jeden z wpisów w księdze pamiątkowej z budowy portu, i tak też postrzegana była przez Polaków ta niezwykła inwestycja.

W latach 30. gdyński port zaczął stanowić konkurencję dla innych portów leżących nad Bałtykiem i Morzem Północnym. Duże zaplecze i korzystne warunki inwestowania przyniosły sukcesy na światowym rynku. Gdyński port w ramach konkurencji odebrał Hamburgowi przeładunek skór i owoców południowych a Bremie przeładunek bawełny. O historii budowy i działalności portu opowiedział Dariusz Małszycki z Muzeum Miasta Gdyni.

Zapraszamy do wysłuchania całej audycji.

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadziła: Katarzyna Jankowska

Gość: ks. prof. Józef Naumowicz (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Akademia Katolicka w Warszawie)

Data emisji: 2.06.2021 r. 

Godzina emisji: 19.30 

kk

Zobacz więcej na temat: Boże Ciało Katarzyna Kobylecka

Czytaj także

Dziś Boże Ciało. O. Dariusz Piórkowski: chcemy podkreślić stałą obecność Boga w naszym życiu

Ostatnia aktualizacja: 02.06.2021 21:15
- Chodzi o podkreślenie trwałej obecności Pana Jezusa w postaciach eucharystycznych - nie tylko w trakcie eucharystii. Chcemy podkreślić stałą obecność Boga nie tylko w Najświętszym Sakramencie, ale w ogóle w naszym życiu, poza kościołem z murów - mówi w Polskim Radiu 24 jezuita o. Dariusz Piórkowski. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dziś Boże Ciało - uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa

Ostatnia aktualizacja: 03.06.2021 06:42
Dziś przypada uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, znana powszechnie w Polsce jako Boże Ciało. Jest to jedno z najważniejszych świąt katolickich, w czasie którego wierni wyznają wiarę w obecność Jezusa Chrystusa w Najświętszym Sakramencie. Po liturgii eucharystycznej następuje procesja do czterech ołtarzy. Przy każdym z nich odmawia się modlitwy i czyta ewangelię. Na zakończenie procesji kapłan udziela wiernym błogosławieństwa.
rozwiń zwiń