Niezwykły świat fiołków pod lupą polskiego botanika

Ostatnia aktualizacja: 05.08.2021 08:26
Kosmaty, przedziwny, psi, wyniosły, nagi, pierzasty, powabny, rogaty - to tylko niektóre przymiotniki dodawane do nazwy bardzo znanej nam rośliny - fiołka, którego na świecie istnieje 600 gatunków (w Polsce - 25). W audycji "Eureka" wybraliśmy się na Wyspy Kanaryjskie, gdzie dr Błażej Ślązak z Instytutu Botaniki im. Władysława Szafera Polskiej Akademii Nauk w Krakowie oraz naukowcy z Hiszpanii i Szwecji badali tamtejsze fiołki. Co z tych badań wynikło?
Viola cheiranthifolia
Viola cheiranthifoliaFoto: Tamara Kulikova/shutterstock.com

Posłuchaj
21:49 Jedynka/Eureka - 4.08.2021 fiołki Niezwykły świat fiołków pod lupą polskiego botanika (Eureka/Jedynka)

 

Jak podkreślił w Programie 1 dr Błażej Ślązak, choć fiołki uważamy za rośliny bardzo pospolite, wiele gatunków jest pod ochroną. Fiołki z Wysp Kanaryjskich są całkowitymi endemitami, czyli występują tylko w tym miejscu. W latach 90. niemal całkowicie zniknęły z wysp przez... króliki, które przywieźli tu, wieleset lat temu, Europejczycy. Dzięki wpisaniu roślin na czerwoną listę, dbaniu o odrodzenie populacji, udało się je ocalić.

Czym się charakteryzują fiołki z Wysp Kanaryjskich? - Dwa gatunki - Viola palmensis i Viola cheiranthifolia - występują na bardzo dużej wysokości. Ten drugi rośnie na zboczach wulkanu Teide (Teneryfa), nawet powyżej 3000 metrów, gdzie jest właściwie jedynym organizmem żywym. Jest twardym zawodnikiem. O tym, w jaki ciężkich warunkach żyje, sam się przekonałem, zbierając go. Wygląda pięknie - powiedział gość radiowej Jedynki. 


Czytaj także:


Fiołki produkują związki chemiczne zwane cyklotydami. Naukowcy, którzy pracują na Wyspach Kanaryjskich, skupili się na badaniu różnorodności cyklotydów oraz na określeniu roli tych związków w przystosowaniu się roślin do ich środowiska. Zaproponowano metody oparte na spektrometrii masowej pozwalające na powiązanie wzorów produkcji cyklotydów z konkretnymi gatunkami fiołków, pokazując jednocześnie, że wzory te można wykorzystać jako bardzo czułe markery chemotaksonomiczne, do identyfikacji gatunków.

- Bardzo różne aktywności biologiczne są opisywane dla cyklotydów, i przeciwbakteryjne, i przeciwgrzybowe, i przeciwzapalne. W roślinie one mogą służyć jako związki obronne przeciwko różnym patogenom, a my możemy je wykorzystywać w medycynie. Większość naukowców zajmujących się cyklotydami to są farmaceuci lub lekarze - zwrócił uwagę rozmówca Doroty Truszczak.

Preparaty z fiołków mają własności lecznicze, regulują przemianę materii, wzmacniają naczynia krwionośne, pomagają walczyć z chorobami skóry i chorobami nerek. 

Poza tym w audycji:

ogórki kiszone 1200.jpg
Czy jedzenie ogórków kiszonych zmniejsza lęk społeczny?

Jedzenie kiszonych ogórków może zmniejszyć lęk przed otoczeniem i kontaktami z innymi ludźmi - uważają amerykańscy naukowcy z Uniwersytetu w Maryland i College of William & Mary, którzy przebadali 700 studentów i ich dietę.

Gość: dr Piotr Chohura (Katedra Ogrodnictwa Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu)

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: dr Błażej Ślązak (Instytut Botaniki im. Władysława Szafera Polskiej Akademii Nauk w Krakowie)

Data emisji: 4.08.2021 r. 

Godzina emisji: 19.30

Jedynka/Instytut Botaniki im. Władysława Szafera Polskiej Akademii Nauk/kk 

Czytaj także

Domowy ogródek w mieście. Czy to zdrowe rozwiązanie?

Ostatnia aktualizacja: 15.04.2021 10:00
Nareszcie przyszła wiosna, co oznacza, że już niedługo nasze domy wypełni zapach świeżych warzyw, owoców czy kwiatów. Aby jednak tak się stało, nie trzeba wcale jechać do sklepu. Wystarczy jedynie stworzyć swój własny, domowy ogródek i zasadzić w nim swoje ulubione odmiany roślin. Można to zrobić na parapecie w kuchni lub nawet niewielkim balkonie, o czym przekonuje słuchaczy twórca bloga o tematyce ogrodniczej, Wojciech Wardecki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kwiaty w domu. "To świetny czas na malwy i stokrotki"

Ostatnia aktualizacja: 28.06.2021 21:18
Ci z nas, którzy mają taką możliwość chętnie zakładają na działkach, balkonach, a nawet parapetach prawdziwe ogrody. - Początek lata to świetny czas. by sadzić rośliny dwuletnie - mówił ​Łukasz Skop, który na co dzień pasjonuje się ogrodnictwem i prowadzi na ten temat warsztaty.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Modny balkon. Miejsce relaksu i roślin, też tych do jedzenia

Ostatnia aktualizacja: 16.07.2021 17:16
W szare miesiące pandemii nasze mieszkania zazieleniliśmy monsterami, marantami, fikusami czy filodendronami. W ciepłe dni chętniej jednak wychodzimy na balkon, taras czy do ogrodu. Jakie rośliny tam królują? Co jest roślinnym balkonowym hitem 2021 roku?
rozwiń zwiń