Skarby zakopane niegdyś w ziemi. Świadectwo kształtowania się polskiej państwowości?

Ostatnia aktualizacja: 27.08.2021 19:30
Źródła historyczne z czasów kształtowania się państwa polskiego są niestety bardzo skąpe, stąd nadzieje pokładane są w archeologii i zabytkach pozyskanych w trakcie wykopalisk. Dość liczną grupą odkrywaną przez badaczy są tzw. skarby zakopane niegdyś w ziemi. Są to głównie srebrne depozyty składające się z monet i ozdób. Z terenu Polski znamy już około tysiąca takich zespołów.
zdj. ilustracyjne
zdj. ilustracyjneFoto: Daniel Szablewski

Jaskinia Niedźwiedzia 1200
Podziemny świat Jaskini Niedźwiedziej bez tajemnic?

Analiza pochodzenia surowca, z jakiego zostały zrobione oraz technika wytwarzania mogą być pomocne w odtworzeniu kontaktów i wpływów, jakim ulegali mieszkańcy wczesnopiastowskiej monarchii w X-XI wieku.


Posłuchaj
25:11 2021_08_2719_30_38_PR1_eureka.mp3 Skarby ukryte w ziemi mogą rzucić nowe światło na początki polskiej państwowości (Eureka/Jedynka)

 

Dr Ewelina Miśta-Jakubowska, kierująca badaniami fizykochemicznymi, precyzuje, że na każdy skarb może składać się nawet z tysiąca drobnych obiektów. Są to głównie monety, srebrne ozdoby i srebro bezpostaciowe, takie jak sztabki czy siekańce, dlatego trudno jest wnioskować, jaki był ich pierwotny  kształt. - Jesteśmy w stanie określić skąd pochodził surowiec użyty do wytworzenia obiektu, jak też technologię wytwarzania tych obiektów - mówi.

pap_20111107_0XB.jpg
"Celtycka Polska". O śladach dawnych plemion w naszym kraju

Zaznacza, że nie wszystkie znalezione rzeczy nadają się do badań. Wynika to z błędów konserwatorskich. - Konserwatorzy używali odczynników, które wymywały z powierzchni obiektu pierwiastki, które są istotne przy badaniu technologii wytwarzania takiego obiektu - wyjaśnia. Dlatego są kłopoty z badaniami. - Na obecną chwilę mamy zaledwie trzy skarby, które nadają się do badań powierzchniowych - wylicza.

Dr Ewelina Miśta-Jakubowska zaznacza, że chodzi o ozdoby i ich lutowanie. Zła konserwacja powoduje, że przedmiot się świeci, ale z jego powierzchni zostaje usunięty lut. Inaczej przedstawia się sprawa z monetami, bo naukowcy zakładają, że są wykonane z w miarę jednorodnego materiału i do badań można pobrać próbkę z wnętrza monety.

Wstępne wyniki badań wskazują, że technologia produkcji ozdób jest kontynuacją bizantyjskiej sztuki złotniczej, która dotarła na Morawy, została przejęta przez złotników czeskich, a następnie polskich i zawędrowała dalej, aż na Ruś Kijowską. Złotników też przejęli Wikingowie. 

Gość Programu 1 Polskiego Radia podkreśla, że naukowcy nie są w stanie stwierdzić, kto zakopywał skarby - Wikingowie, bo taki zwyczaj przywędrował ze Skandynawii, czy Słowianie. Natomiast nadal czekają na wyniki badań izotopowych, bo tylko takie badania pozwolą stwierdzić, z jakich złóż pochodził surowiec użyty do produkcji ozdób. Jeżeli okaże się, że z terenów obecnej Polski będzie można założyć, że przedmiot wykonał polski rzemieślnik. A to pozwoli na badanie kontaktów gospodarczych kształtującego się w X-XI wieku państwa piastowskiego

Czytaj także:

Poza tym w audycji:

Ile jest egipskich mumii zwierzęcych w Polsce? Jak trafiły do naszych zbiorów? Na te pytania chce odpowiedzieć Kamila Braulińska - archeolog, zooegiptolog, doktorantka na Wydziale Archeologii UW. Projekt finansowany przez NCN - obok części historycznej - zakłada również badania nieinwazyjne owych mumii, tj. analizy tomograficzne i rentgenowskie. Ich celem jest ustalenie, czy wewnątrz rzeczywiście znajduje się jakieś zmumifikowane zwierzę oraz czy zawartość zgadza się z oczekiwaniami po zewnętrznym oglądzie. Opowiadamy również o tym, które gatunki mumifikowano i jakie były powody tych zabiegów.

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadziła: Katarzyna Kobylecka

Goście: dr Ewelina Miśta-Jakubowska (Narodowe Centrum Badań Jądrowych w Otwocku, kierująca badaniami fizykochemicznymi), Kamila Braulińska (archeolog, zooegiptolog, Wydział Archeologii UW)

Data emisji: 27.08.2021

Godzina emisji: 19.30

ag


Czytaj także

Czy starożytni wiedzieli o terenach nad Wisłą?

Ostatnia aktualizacja: 21.05.2021 21:08
Dzieje Polski rozpoczynają się w X wieku, wraz z panowaniem pierwszego historycznego władcy - Mieszka I. Co jednak działo się na naszych ziemiach wcześniej? Czy możliwe, by wiedzieli o nich już starożytni? Dlaczego Rzymianie kojarzyli nasze tereny tylko z Wisłą?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bankiety sakralne w Nea Pafos? Znalezisko polskich archeologów na Cyprze

Ostatnia aktualizacja: 17.07.2021 14:10
Stibadium - to miejsce uczt sakralnych na wolnym powietrzu. Takie biesiady, połączone ze spożywaniem mięsa ofiarnego i piciem wina, były w starożytności powszechnym zwyczajem. Odbywały się one na półkolistych platformach, których centralnym punktem było zagłębienie z odpływem. Służyło ono do dokonywania libacji ku czci bóstwa, czyli wylewania na ziemię cennych płynów. Pierwsze takie miejsce na Cyprze odkryła misja prof. Jolanty Młynarczyk z UW.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polska badaczka odkrywa tajemnice starożytnych greckich... tekstyliów

Ostatnia aktualizacja: 26.08.2021 08:02
Tkaniny i tekstylia z dawnych epok to materiały, które tylko w wyjątkowych warunkach klimatycznych i glebowych zachowują się do naszych czasów - na przykład z terenu Grecji czasów epoki brązu (III-II tys. p.n.e.) znamy jedynie ok. 40 tekstyliów. Dr Agata Ulanowska z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego powiększyła ten katalog o kolejnych 300, choć… nie prowadziła w tym kraju poszukiwań.
rozwiń zwiń