Ciemna materia genomu, czyli identyfikacja długich niekodujących RNA

Ostatnia aktualizacja: 13.09.2021 20:48
Wstępny opis ludzkiego genomu, zwanego księgą życia, opublikowano już ponad 20 lat temu. W ciągu ostatnich lat uczeni ustalili, że geny kodujące białka stanowią zaledwie do 2 procent ludzkiego genomu. Pozostałą część nazwano jego ciemną materią, z powodu nieznanej roli, jaką odgrywa ona w komórce.
DNA
DNAFoto: qimono/pixabay.com/CC0 Public Domain

pap_20131019_18N.jpg
Badania nad mikroRNA. Jakie wyniki uzyskali naukowcy?

Ludzki genom 

Wielkość genomu człowieka liczona w parach zasad to 3,079 miliarda, długość DNA skręconego w pojedynczym jądrze komórki wynosi ok. 2 metrów, a całkowita długość DNA w organizmie człowieka przekracza kilka milionów kilometrów. 

- Jeżeli chodzi o ludzki genom, to jest on pełen niespodzianek. Kodujące białka, czyli ten podstawowy budulec komórek i organizmów żywych, stanowią niezwykle małą część naszego genomu, czyli ok. 1 proc. - mówi w Programie 1 Polskiego Radia dr hab. Barbara Uszczyńska-Ratajczak z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu. - Pozostała część, chociaż nie koduje białek, ma zdolność do wytwarzania ludzkiego rodzaju cząsteczek RNA - wyjaśnia. 

Posłuchaj
24:19 2021_09_13 19_30_38_PR1_Eureka.mp3 Ciemna materia genomu (Eureka/Jedynka)

 

Niekodujące RNA w genomach kręgowców 

Co skrywa ta część genomu i jaką rolę odgrywa w biologii komórki - to pytania, na które starają się odpowiedzieć badacze prowadzący międzynarodowy projekt GENCODE. Dr hab. Barbara Uszczyńska-Ratajczak opowiada o swoim projekcie "Po ciemnej stronie genomów, czyli identyfikacja długich niekodujących RNA w genomach kręgowców". Projekt ma na celu wykrywanie i analizę niekodujących regionów genomu, co pozwoli na lepsze zrozumienie ich funkcji i znaczenia dla naszego organizmu oraz wpływu na powstawanie i rozwój groźnych chorób, także nowotworów. Poznanie roli niekodującego RNA to szansa na opracowanie nowych terapii wielu schorzeń.

- Moim głównym zadaniem jest tworzenie map opisujących lokalizację w genomie długich, niekodujących RNA, ale przez to, że nie znamy ich funkcji, opisujemy wszystkie, które komórki produkują - tłumaczy ekspert. - Nie wszystkie są funkcjonalne, więc postanowiłam trochę zmienić charakter swoich badań i poszukiwać takich elementów, które pozwolą nam łatwiej wychwytywać te niekodujące RNA, które mogą być potencjalnie funkcjonalne - dodaje. 

Dlaczego poznanie funkcji ciemnej materii genomu jest tak ważne? - Ciągle jesteśmy świadkami medycyny, która uwzględnia genomikę w swoich badaniach, co oznacza, że poznanie tej części naszego DNA, stanowi ważny aspekt w kontekście fizjologicznym i chorobowym, bo niekodujące RNA coraz częściej są łączone ze stanami chorobotwórczymi - mówi dr hab. Barbara Uszczyńska-Ratajczak. - Mam tu na myśli choroby serca, nowotwory, choroby neurodegeneracyjne i kwestie związane z chorobami cywilizacyjnymi - wylicza. 

***

Na realizację swojego projektu młoda badaczka otrzymała stypendium w XX edycji programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki, w kategorii habilitacyjnej.

W audycji również o polskich laureatach Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki.

Już wkrótce poznamy laureatów Nagrody Nobla, która w tym roku obchodzić będzie swoje 120. urodziny. Pierwszym jej laureatem w dziedzinie fizyki, w 1901 roku, został Wilhelm Konrad Roentgen - odkrywca promieni X. Dwa lata później tę najważniejszą nagrodę naukową otrzymała Maria Skłodowska-Curie wraz z mężem Piotrem Curie i Henri Becquerelem. W naszym kraju uznajemy Marię Skłodowską-Curie za polską laureatkę Nagrody Nobla, ale na świecie dość powszechna jest opinia, że w 1903 roku nagrodę w dziedzinie fizyki otrzymało troje uczonych z Francji, a Maria Skłodowska-Curie to badaczka francuska, która urodziła się w Cesarstwie Rosyjskim.

W 120-letniej historii nagrody przyznano ją wielokrotnie badaczom pochodzącym z Rzeczpospolitej i właśnie im i polskim naukowcom nominowanym do tej nagrody poświęcone będą wykłady na Uniwersytecie Warszawskim. Pierwszy z nich wygłosi prof. Andrzej Hennel, który będzie mówił o sześciu medalach noblowskich w rodzinie Curie.

Prof. Andrzej Hennel był gościem "Wieczoru odkrywców". W programie opowiedział o polskich fizykach - laureatach Nagrody Nobla i badaczach do niej nominowanych.

Czytaj również: 

***

Tytuł audycji: "Wieczór odkrywców" w paśmie "Eureka"

Prowadzi: Krzysztof Michalski 

Goście: dr hab. Barbara Uszczyńska-Ratajczak (Instytut Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu), prof. Andrzej Hennel (UW) 

Data emisji: 13.09.2021 r. 

Godzina emisji: 19.30

ans 

Czytaj także

Rodzina Leonarda da Vinci żyje? Naukowcy zidentyfikowali potomków artysty

Ostatnia aktualizacja: 19.07.2021 10:05
"Trwające kilkadziesiąt lat badania nad rzekomymi szczątkami Leonarda da Vinci ujawniły, że 14 żyjących obecnie osób może twierdzić, że jest potomkami rodziny geniusza wszechczasów" - wynika z badań opublikowanych w lipcu w prestiżowym piśmie naukowym "Human Evolution".
rozwiń zwiń