To może być sukces na miarę Nobla. Te badania pomogą zmniejszyć umieralność z powodu zawałów i udarów?

Ostatnia aktualizacja: 07.10.2021 21:16
Szykuje się przełom w zrozumieniu mechanizmów powstawania chorób układu sercowo-naczyniowego. Jeśli potwierdzą się hipotezy naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, to polska nauka ma sporą szansę na Nagrodę Nobla. - Zajmuję się białkiem cytoprotekcyjnym, które chroni nas przed stresem - mówi w Programie 1 Polskiego Radia dr Aleksandra Kopacz, prowadząca badania na Uniwersytecie Jagiellońskim.
zdj. ilustracyjne
zdj. ilustracyjne Foto: Shutterstock/Explode

plaster 1200.jpg
COVID-19. Czy osoby z zaburzeniami krzepnięcia krwi mogą się zaszczepić?

Przedmiotem badań dr. Aleksandry Kopacz jest aorta, którą uczeni traktują poznawczo, jak… oponę w samochodzie. Wymusza ona duże przepływy i naciski na ściany naczynia, podobnie jak w testowanych oponach. Kiedy na oponie, szczególnie na jej brzegach, pojawią się słabe przetarte pola, często wyskakuje tam bąbel, który przy dużych prędkościach pęka, generując tragedię drogową. Podobnie jest z aortą wysłaną od środka komórkami śródbłonka. Naukowcy z UJ twierdzą, że to jego wadliwe działanie prowadzi do zawałów i udarów.

Posłuchaj
23:58 2021_10_07 19_30_04_PR1_Eureka.mp3 Dr Aleksandra Kopacz zauważyła, że komórki śródbłonka ulegają licznym zmianom podczas powstawania tętniaka aorty brzusznej (Jedynka/Eureka)

- Staram się w moich badaniach zrozumieć, jakie białka mogę regulować ten proces i czy są jakieś zmiany, które zachodzą w obrębie ściany aorty. Gównie interesuje mnie ta wewnętrzna część, czyli komórki śródbłonka - wyjaśnia dr Aleksandra Kopacz.

Tętniak aorty brzusznej

Dr Aleksandra Kopacz zauważyła, że komórki śródbłonka ulegają licznym zmianom podczas powstawania tętniaka aorty brzusznej. - Chciałam ten proces zbadać, ponieważ jest mało wiadomo na temat roli komórek śródbłonka w powstawaniu tętniaka aorty brzusznej (…). Zajmuję się białkiem cytoprotekcyjnym, które chroni nas przed stresem. Kiedy komórka zostanie zestresowana, białko daje nam sposób, w jaki może sobie poradzić, żeby nic jej się nie stało. Tym białkiem zajmowałam się od samego początku, od kiedy dołączyłam do laboratorium - twierdzi gość Jedynki.

- W czasie trwania badań wykazaliśmy, że funkcja tego białka związana jest nie tylko z odpowiedzią na stres. Chcieliśmy zrozumieć, w jaki sposób ono działa i jaki ma wpływ na powstawanie tętniaka aorty brzusznej. Wykazaliśmy, że w przypadku braku tego białka dochodzi do nasilonego powstawania tętniaków aorty brzusznej - dodaje.

Jaki jest cel badań?

Poziom białka Nrf2 spada wraz z wiekiem. Jak okazuje się, można to zmienić poprzez zdrową dietę.

- Związki zawarte w owocach i warzywach mogą aktywować Nrf2. To jest właśnie cała nasza filozofia. Z drugiej strony wydaje mi się, że bardzo istotne jest zrozumienie podstaw powstawania tętniaka aorty brzusznej dla metod diagnostycznych, aby osoby, które są do tego predysponowane, mogły być już wcześniej wykryte. Pracujemy nad znalezieniem markerów predysponujących do powstawania tej choroby - tłumaczy dr Aleksandra Kopacz.

Co da poznanie tej tajemnicy? Odpowiedź jest prosta. Będzie wiadomo, jak ustrzec się przed zawałem czy udarem. Właśnie te choroby są przyczynami 48 proc. zgonów Polaków.

Ponadto w audycji: 

Do dziś w światowych laboratoriach naukowcy łamią sobie głowy, aby odkryć przyczynę choroby Alzheimera, która rozwija się przez 15-20 lat, żeby w końcu z osoby sprawnej intelektualnie uformować pacjenta z otępieniem i demencją wymagającą totalnej opieki całodobowej.

Nadzieją na wczesną reakcję zanim pojawią się objawy Alzheimera daje opracowany specjalny algorytm. Matematyka wspierając medycynę, stara się dać przepis na wykonanie jakiegoś określonego zadania, które zahamuje chorobę. A najprostszym przykładem algorytmu w życiu człowieka jest np. przepis, którego używa się podczas gotowania zupy, gdzie trzeba wykonać określone czynności w odstępach czasu: pójść do kuchni, wybrać właściwy garnek, nalać wody, obrać warzywa i gotować je mieszając.

Podobny schemat zastosowano w algorytmie przy badaniu Alzheimera, który diagnozuje zmiany w mózgu i uczy się rozpoznawać pacjentów z rozwijającą się chorobą. Jeśli badania zakończą się sukcesem, to otrzymamy narzędzie do wczesnego wykrycia Alzheimera, co teraz jest niemożliwe. To z kolei pozwoli włączyć terapie naprawcze mózgu i opóźnić demencję oraz otępienie. O tym mówi ekspert: dr hab. n. med. Tomasz Gabryelewicz - psychiatra, wiceprzewodniczący Polskiej Rady Mózgi i Polskiego Towarzystwa Alzheimerowskiego.

Czytaj również: 

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadził: Artur Wolski

Goście: dr Aleksandra Kopacz (prowadzi badania na Uniwersytecie Jagiellońskim), dr hab. n. med. Tomasz Gabryelewicz (psychiatra, wiceprzewodniczący Polskiej Rady Mózgi i Polskiego Towarzystwa Alzheimerowskiego)

Data emisji: 7.10.2021 

Godzina emisji: 19.30

DS

Czytaj także

Choroby serca. Jak rozpoznać zawał?

Ostatnia aktualizacja: 12.02.2020 20:50
Dobrze postawiona diagnoza w oparciu o wcześniej wykonane badania laboratoryjne i mądrze ustawiona terapia są dobrym prognostykiem na powrót chorego do zdrowia. Ważna jest również postawa chorego i jego aktywność w dochodzeniu do zdrowia. Tym razem "Eureka" skupiła się na chorobach serca.
rozwiń zwiń

Czytaj także

O serce trzeba dbać. Szczególnie teraz

Ostatnia aktualizacja: 04.03.2021 19:30
Układ krwionośny to sieć "dróg" o długości około 30 tys. kilometrów. Jedyną częścią ciała gdzie krew nie dociera, jest rogówka oka. Serce jako jeden z najważniejszych narządów przepompowuje dziennie kilka tysięcy litrów krwi, dlatego lekarze zwracają uwagę, abyśmy o nie dbali i chronili je przed niebezpiecznymi chorobami.
rozwiń zwiń