Technologia mRNA do zastosowań terapeutycznych. Badania polskich naukowców

Ostatnia aktualizacja: 13.12.2021 21:45
Technologia mRNA to komórkowy przepis na białko opierający się na najbardziej medialnej cząsteczce ostatnich dwóch lat. To dzięki zastosowaniu w szczepionkach przeciwko SARS-CoV-2 fragmentów informacyjnego kwasu rybonukleinowego naukowcy i lekarze otrzymali narzędzie do walki z koronawirusem.
Widok koronawirusa pod mikroskopem
Widok koronawirusa pod mikroskopemFoto: Andrii Vodolazhskyi/shutterstock
  • mRNA jest naszym przepisem na białka. Pośredniczy on pomiędzy informacją genetyczną zapisaną w postaci olbrzymich cząsteczek DNA a białkami, które są odpowiedzialne za większość funkcji naszego organizmu - mówi prof. Jacek Jemielity.
  • Badania prof. Jacka Jemielitego pokazały, że odpowiednio zaprojektowane mRNA można dostarczyć do komórki, aby organizm mógł wyprodukować na jego podstawie konkretne pożądane białko. 
  • Obecnie prowadzonych jest na świecie kilkaset badań klinicznych z wykorzystaniem mRNA

Czym jest mRNA? 

Jest to rodzaj kwasu rybonukleinowego, którego funkcją jest przenoszenie informacji genetycznej o sekwencji poszczególnych organicznych związków chemicznych (polipeptydów) z genów do aparatu translacyjnego. - Informacyjny kwas rybonukleinowy, czyli mRNA jest naszym przepisem na białka. Pośredniczy on pomiędzy informacją genetyczną zapisaną w postaci olbrzymich cząsteczek DNA a białkami, które są odpowiedzialne za większość funkcji naszego organizmu - mówi na antenie Programu 1 Polskiego Radia profesor Jacek Jemielity z Centrum Nowych Technologii Uniwersytetu Warszawskiego. - Naukowcy od ponad 30 lat zastanawiają się, czy mRNA może być wykorzystywane do celów medycznych, tak aby białko terapeutyczne mogło zostać dostarczone z zewnątrz - tłumaczy. 

Posłuchaj
23:49 Jedynka/Eureka mRNA 13.12.mp3 Technologia mRNA do zastosowań terapeutycznych (Eureka/Jedynka)

 

Prace nad terapiami różnych chorób 

Profesor Jacek Jemielity z Centrum Nowych Technologii Uniwersytetu Warszawskiego jest jednym ze światowych liderów badań dotyczących modyfikowanego mRNA. Jego badania pokazały, że odpowiednio zaprojektowane mRNA można dostarczyć do komórki, aby organizm mógł wyprodukować na jego podstawie konkretne pożądane białko. Otwiera to drogę do prac nad terapiami rozmaitych chorób, dotyczących nie tylko szczepionek.

- Doświadczenie nad szczepionkami przeciwko COVID-19 pokazało, że podejście do technologii mRNA okazało się bezpieczne i skuteczne, jednak potencjał terapeutyczny mRNA jest znacznie większy - tłumaczy prof. Jemielity. - Jest on obecnie wykorzystywany w badaniach nad leczeniem i zapobieganiem chorób wirusowych, nowotworów genetycznych oraz wykorzystywany w medycynie regeneracyjnej i precyzyjnej edycji genu - dodaje ekspert. 

Narzędzia do zastosowań terapeutycznych 

Obecnie prowadzonych jest na świecie kilkaset badań klinicznych z wykorzystaniem mRNA.
Polski badacz otrzymał najważniejsze wyróżnienie naukowe w Polsce - Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w obszarze nauk chemicznych i o materiałach - właśnie za opracowanie chemicznych modyfikacji mRNA jako narzędzi do zastosowań terapeutycznych i badań procesów komórkowych.

- Naszym celem było zwiększenie trwałości mRNA w komórkach - zaznacza gość audycji. Na koniec 5' (czyt. "koniec pięć prim") mRNA znajduje się unikalna struktura zwana "czapeczką". Jest ona odpowiedzialna za wiele ważnych funkcji związanych z metabolizmem mRNA. (...) My postanowiliśmy zmodyfikować koniec 5' tak, aby cząsteczka ta trwała dłużej w komórkach oraz była bardziej konkurencyjna w stosunku do mRNA istniejącego już w komórkach. To się udało z punktu zastosowań terapeutycznych - opisuje badacz. 

Czytaj także:

W audycji również:

Przeciętna długość życia kobiet w Polsce wzrosła w ciągu ostatnich trzech dekad o prawie siedem lat. Ciągle jednak średnia długość życia Polek jest o ok. dwa lata mniejsza niż długość życia statystycznej mieszkanki UE. Jedną z głównych przyczyn zwiększonej umieralności kobiet w Polsce są nowotwory.

Podczas ostatniej debaty Medycznej Racji Stanu przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia i onkolodzy dyskutowali m.in. o możliwościach poprawy diagnostyki i leczenia jednego z najtrudniejszych do rozpoznania i leczenia nowotworów ginekologicznych, raka jajnika. Dzięki diagnostyce genetycznej wiadomo, że jedną z przyczyn jego powstawania są mutacje w genach BRCA1 i BRCA2.
W ostatnim czasie pojawiła się nowa koncepcja leczenia tego nowotworu, która ma spowodować, że rak ten stanie się chorobą przewlekłą.

O nowoczesnym leczeniu i zastosowaniu nowej grupy leków molekularnych - inhibitorów, czyli cząsteczek, które hamują wzrost nowotworów i znacznie opóźniają rozwój choroby, opowiedział prof. Paweł Blecharz, ekspert Medycznej Racji Stanu, kierownik Kliniki Ginekologii Onkologicznej Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Krakowie.
Gościa zapytam także o przewidziane w Narodowej Strategii Onkologicznej centra referencyjne dla raka jajnika, tzw. ovarian cancer units.

Nad Medyczną Racją Stanu "Zdrowie Kobiety - Bezpieczeństwo Rodziny" patronat medialny sprawuje Program 1 Polskiego Radia.

***

Tytuł audycji: "Wieczór odkrywców" w paśmie "Eureka" 

Prowadzi: Krzysztof Michalski 

Goście: prof. Jacek Jemielity (Centrum Nowych Technologii Uniwersytetu Warszawskiego), prof. Paweł Blecharz (ekspert Medycznej Racji Stanu, kierownik Kliniki Ginekologii Onkologicznej Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Krakowie)

Data emisji: 13.12.2021 r. 

Godzina emisji: 19.30

ans 

Czytaj także

"Wprowadzamy Polskę do światowych trendów". Agencja Badań Medycznych inwestuje w technologię RNA

Ostatnia aktualizacja: 30.11.2021 15:10
Agencja Badań Medycznych ogłosiła beneficjentów konkursu na rozwój innowacyjnych rozwiązań terapeutycznych z wykorzystaniem technologii RNA. Na ten cel zostało przeznaczonych 300 mln zł. O znaczeniu i możliwych zastosowaniach tej technologii rozmawialiśmy z Radosławem Sierpińskim, prezesem Agencji Badań Medycznych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Onkologia jest naszym priorytetem". Wiceszef MZ zapowiada wielomiliardowe wsparcie

Ostatnia aktualizacja: 01.12.2021 17:23
Jak przekazał wiceminister zdrowia Sławomir Gadomski, do połowy następnego roku resort chce ogłosić konkurs na dwa miliardy złotych wsparcia infrastrukturalnego w obszarze onkologii. Deklaracja ta padła podczas spotkania w Pałacu Prezydenckim poświęconego m.in. Funduszowi Medycznemu.
rozwiń zwiń