Duże rzeki w Polsce – co jest potrzebne, aby ożyły?

Ostatnia aktualizacja: 03.01.2022 21:05
- O sytuacji rzek decydują często ekstremalne sytuacje, czyli kiedy mamy nadmiar wody lub jej niedobór - mówił w radiowej Jedynce prof. Paweł Rowiński. O znaczeniu dużych rzek w naszym kraju i wyzwaniach stojących przed gospodarką wodną dyskutowali naukowcy podczas konferencji zorganizowanej niedawno przez Polską Akademię Nauk i Komitet Gospodarki Wodnej PAN.
Dolna Wisła
Dolna WisłaFoto: Lukasz Dejnarowicz / Forum
  • Bardzo często dużymi rzekami nazwa się takie, których dorzecza przekraczają 50 tys. km2. 
  • 90 proc. cieków wodnych nie spełnia warunków dobrej jakości wody i to jest kłopot na co dzień - powiedział prof. Paweł Rowiński. 
  • W Polsce zdecydowanie wzrosła liczba oczyszczalni ścieków. 
  • Aby żegluga śródlądowa mogła funkcjonować, muszą być drogi wodne, po których statki będą bezpiecznie pływać.

Woda coraz gorszej jakości 

Rzeka to naturalny, powierzchniowy ciek wodny płynący w wyżłobionym przez erozję rzeczną korycie, okresowo zalewający dolinę rzeczną. - Bardzo często dużymi rzekami nazywa się takie, których dorzecza przekraczają 50 tys. km2. W przypadku Polski ten warunek spełniają Wisła, Odra i Warta - tłumaczył prof. Paweł Rowiński, wiceprezes PAN, hydrolog, wieloletni dyrektor Instytutu Geofizyki PAN. 

Gość Jedynki zaznaczył, że woda w rzekach z roku na rok jest coraz gorszej jakości. - Ciągle mamy niedostateczną jakość. 90 proc. cieków wodnych nie spełnia warunków dobrej jakości wody i to jest kłopot na co dzień - ocenił. 


Posłuchaj
24:06 Jedynka/Eureka 3.01.2021.mp3 Duże rzeki w Polsce – co jest potrzebne, by ożyły? (Eureka/Jedynka)

 

Coraz więcej oczyszczalni 

W Polsce zdecydowanie wzrosła liczba oczyszczalni ścieków. Mimo to dalej mamy problem z zanieczyszczeniami, które pochodzą z innych źródeł. - Oczyszczalnie nie wyłapują wszystkiego. Pojawiają się zanieczyszczenia nowego typu, m.in. antybiotyki czy inne środki farmaceutyczne, z którymi musimy sobie poradzić - wyjaśnił ekspert. - Są też kłopoty, problemy związane z samą gospodarką wodną. Wiele zadań stoi nie tylko przed hydrologami, ale również przed interdyscyplinarnymi zespołami takimi jak przyroda, ekonomia, urbanistyka, chemia, humanistyka. Jesteśmy pod tym względem dosyć opóźnieni, a co ciekawe, Wisła jest jedną z najmniej rozpoznawalnych dużych rzek europejskich - podsumował prof. Paweł Rowiński. 

Renaturyzacja polskich rzek - czy jest potrzebna? 

Renaturyzacja rzek oznacza przywrócenie im naturalnego stanu. Rozmówca Krzysztofa Michalskiego wyjaśnił, że nie we wszystkich polskich rzekach ten proces byłby możliwy. - Przykładowo Odra została w bardzo znacznym stopniu przekształcona i powrót do natury byłby bardzo trudny - dodał. 

Żegluga śródlądowa w Polsce 

Aby żegluga śródlądowa mogła funkcjonować, muszą być drogi wodne, po których statki będą bezpiecznie pływać. Choć w Polsce długość tych dróg jest statystycznie bardzo duża, to jednak ich jakość powoduje, że żegluga śródlądowa nie jest wykorzystywana w takim zakresie, w jakim mogłaby być. 

- Na Odrze ta żegluga byłaby możliwa, gdyż jest to rzeka bardzo skanalizowana. (...) Bardzo często rzekami przewozi się towar sypki, np. węgiel. Mam nadzieję, że tego węgla w przyszłości mieć nie będziemy, bo problemy ze zmianami klimatycznymi się nawarstwiają. Inwestycje związane z budowaniem dróg wodnych są wieloletnie i trwają dziesiątki lat. Ekonomicznie nie ma uzasadnienia tego, żebyśmy budowali drogi wodne, ponieważ mamy coraz częstsze okresy suche i będą takie momenty, kiedy nie będziemy mogli tymi rzekami nic przewozić, ze względu na warunki hydrologiczne - dodał ekspert Jedynki. 

***

Prof. Paweł Rowiński urodził się 26 lutego 1965 w Warszawie. W obszarze jego zainteresowań naukowych znajduje się hydrodynamika środowiskowa, fizyka rzek, modelowanie matematyczne oraz badania eksperymentalne procesów hydrologicznych i hydrofizycznych, turbulencja rzeczna i procesy transportowe, metody statystyczne w hydrologii, metody inteligentnej analizy danych oraz zmiany klimatyczne. 

W audycji również:

„Powrót. Rzecz o Janie Czochralskim”

105 lat temu profesor Jan Czochralski opracował metodę otrzymywania monokryształów, dzięki której mogła się rozwinąć elektronika. A w tych dniach ukazało się najnowsze wydanie biografii tego wybitnego polskiego uczonego „Powrót. Rzecz o Janie Czochralskim” - uzupełnione o nowe ustalenia dotyczące biografii, jak i osiągnięć profesora Czochralskiego.

Gościem "Wieczoru odkrywców" był dr Paweł Tomaszewski z Instytutu Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych Polskiej Akademii Nauk - biograf profesora Jana Czochralskiego, który przypomni największe jego osiągnięcia. Przede wszystkim - metodę pomiaru szybkości krystalizacji metali, opracowanie Metalu B – stopu bezcynowego do łożysk kolejowych i radiomikroskopu, który był pierwowzorem współczesnych mikroskopów skaningowych. Przedstawi także najnowsze ustalenia dotyczące życia i działalności naukowej Jana Czochralskiego.

Zobacz też:

***

Tytuł audycji: "Wieczór odkrywców" w paśmie Eureka 

Prowadzi: Krzysztof Michalski 

Goście: prof. Paweł Rowiński (wiceprezes PAN, hydrolog, wieloletni dyrektor Instytutu Geofizyki PAN), dr Paweł Tomaszewski (Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych Polskiej Akademii Nauk)

Data emisji: 3.01.2022 

Godzina emisji: 19.30

ans 

Czytaj także

Dzień Wody. Sprawdź, dlaczego warto ją docenić

Ostatnia aktualizacja: 22.03.2021 14:42
Międzynarodowy Dzień Wody ustanowiono w Rio de Janeiro już 29 lat temu. Tegoroczne święto obchodzimy pod hasłem "Docenić wodę". Skąd bierze się woda w naszych kranach i jaką drogę musi pokonać, zanim do nas trafi?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wody to nie śmietnik! Tylko 10 proc. wód ma stan czystości dobry lub bardzo dobry

Ostatnia aktualizacja: 15.12.2021 09:13
Stan polskich rzek jest bardzo zły. - W Polsce tylko 10 proc. wód ma stan czystości dobry lub bardzo dobry. W porównaniu ze średnią europejską, która wynosi 40 proc., nie wygląda to najlepiej. 60 proc. wód w Polsce jest w stanie dostatecznym. Reszta, 30 proc., ma stan zły i bardzo zły - powiedział w Programie 1 Polskiego Radia prezes Wód Polskich Przemysław Daca.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jak przebiega łamanie pokrywy lodowej na polskich rzekach?

Ostatnia aktualizacja: 17.12.2021 09:06
"Orkan", "Jaguar", "Niedźwiedź", "Puma" i kilkanaście innych lodołamaczy jest  już gotowych do "Akcji zima". Mrozy nie powinny ich zaskoczyć, jak czasem drogowców. Wszystko po to, by mieszkańcom terenów przyrzecznych nie zagrażała powódź zatorowa. Jak przebiega łamanie pokrywy lodowej na polskich rzekach?
rozwiń zwiń