Skóry i przetworzone rośliny. Kiedy człowiek zaczął się ubierać?

Ostatnia aktualizacja: 01.06.2022 09:12
Choć odpowiedź na pytanie o to, kiedy człowiek zaczął się ubierać, może wydawać się prosta, w rzeczywistości zagadnienie to sprawia dużo problemów badaczom. W swoich badaniach opierają się oni jedynie na poszlakach. 
Teorie dotyczące początków ubioru wciąż opierają się w dużej mierze na poszlakach
Teorie dotyczące początków ubioru wciąż opierają się w dużej mierze na poszlakachFoto: PAP/Michał Walczak

Archeologiczne dowody na noszenie przez człowieka odzienia są stosunkowo młode, ale naukowcy skłaniają się ku tezie, że homo sapiens zaczął zakrywać swoją nagość jeszcze w Afryce, zanim opuścił ten kontynent. Brak jest jednak zachowanych materiałów, które mogłyby pomóc w sformułowaniu konkretnych i niepodważalnych wniosków. - Pozostałości ubiorów nie mają specjalnej szansy przetrwać do dzisiejszych czasów. One są wszystkie pochodzenia organicznego: skóry, jelita, ścięgna czy przetworzone rośliny - tłumaczy dr hab. Agata Ulanowska z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Ubiór a podbój świata

Wśród funkcjonujących dziś na ten temat teorii ważne miejsce zajmuje ta dotycząca wpływu klimatu na decyzję o sprawieniu sobie przyodzienia. Praczłowiek, opuszczając Afrykę i ruszając na podbój nowych ziem, kierował się na północ, gdzie temperatura była zauważalnie niższa. To zrodziło potrzebę wytworzenia ubiorów. - Badania biologiczne współczesnego człowieka dowodzą, że nie będąc ubranym, zaczynamy odczuwać dyskomfort, gdy temperatura spada poniżej 13 stopni Celsjusza - podkreśla gość "Eureki" i dodaje, że wówczas zaczynają się pojawiać dreszcze. W takiej temperaturze nie jesteśmy w stanie przetrwać bez okrycia.

Zdaniem jednego z australijskich badaczy pierwsze zaczęto stosować między 75 tys. a 65 tys. lat temu. To miał być jeden z czynników, który umożliwił człowiekowi skolonizowanie tak ogromnych obszarów. - Dzięki strojowi byliśmy w stanie właściwie natychmiast adaptować się do niekorzystnych warunków i zabezpieczyć swoje ciało - słyszymy. I choć również ta teoria nie jest w stu procentach potwierdzona, to naukowcy opierają się na pewnej wskazówce. W jaskini w Maroku odnaleziono bowiem narzędzia, które mogły służyć do pozyskiwania skóry ze zwierząt.

Wszy na pomoc badaczom?

A to wciąż nie wszystkie poszlaki. Współczesny pogląd na to, kiedy człowiek zaczął się ubierać, rewolucjonizują również badania nad wszami. - Wiadomo, że tzw. wesz ubraniowa to produkt ewolucyjny wszy ludzkiej. Starsze badania naukowców z Instytutu Maxa Plancka zasugerowały, że moment wyodrębnienia się wszy ubraniowej nastąpił ok. 70 tys. lat temu - zwraca uwagę gość audycji. Przyznaje jednocześnie, że margines błędu w tej sprawie jest bardzo duży.

Mimo wszystko wskazany okres w istotny sposób korespondowałby ze wspomnianą teorią klimatyczną. Problem w tym, że dysponujemy również rezultatami nowszych badań, a z nich wynika data dużo bardziej odległa: miało to mieć miejsce około 190 tys. lat temu. - Rozważania zakończyć możemy tylko konkluzją, że ubiór jest zapewne starszy, niż do niedawna myśleliśmy, i że nie jest on koniecznie związany z homo sapiens. Wygląda na to, że również neandertalczyk się ubierał - podsumowuje dr hab. Agata Ulanowska.

Posłuchaj
25:33 _PR1_AAC 2022_05_31-19-30-01.mp3 Kiedy człowiek zaczął okrywać swoje ciało? (Eureka/Jedynka)

 

W audycji również:

Aborygeńskie arcydzieła

Najstarsze aborygeńskie malarstwo naskalne powstało co najmniej 20 tys. lat temu. W ten sposób rdzenni mieszkańcy Australii utrwalali i przekazywali następnym pokoleniom swój świat mitów, legend i historii plemiennej. Dopiero na początku lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku te motywy - nośniki wiedzy tajemnej, dotąd niedostępne dla postronnych - zostały po raz pierwszy utrwalone na płótnie za pomocą farb. Tak narodziło się współczesne malarstwo aborygeńskie, niezwykle cenione na rynku sztuki.
Gościem audycji była Iwona Pruszyńska, kolekcjonerka i znawczyni sztuki Aborygenów, prawniczka mieszkająca w Australii i w Polsce.

Czytaj też:

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadziła: Katarzyna Kobylecka

Goście: Iwona Pruszyńska (kolekcjonerka i znawczyni sztuki Aborygenów, prawniczka mieszkająca w Australii i w Polsce), dr hab. Agata Ulanowska (Wydział Archeologii UW)

Data emisji: 31.05.2022 

Godzina emisji: 19.30

mg

Czytaj także

Nasi przodkowie rośli z zimna. Naukowcy zbadali wpływ klimatu na rozmiary ciał pierwszych Homo sapiens

Ostatnia aktualizacja: 19.07.2021 05:40
Średni rozmiar ciała ludzi zmieniał się znacząco w ciągu ostatnich milionów lat i jest silnie związany z temperaturą otoczenia - twierdzą naukowcy z Cambridge i Tybingi. Surowy klimat napędzał ewolucję w kierunku zwiększenia rozmiarów ciała, czego nie można powiedzieć o cieplejszym środowisku.
rozwiń zwiń