Dmowski i Piłsudski. Dwaj wielcy gracze, dzięki którym Polska odzyskała niepodległość

Ostatnia aktualizacja: 11.11.2017 14:10
Jaka ma być ta Polska po 123 latach niewoli? To pytanie zadawane było chyba przez wszystkich Polaków w 1918 roku. Ojców niepodległości było z pewnością wielu, ale największe zasługi mieli dwaj anatagoniści Roman Dmowski i Józef Piłsudski, którzy dla dobra Polski na ten czas zawiesili spory.
Audio
  • Tak odradzała się Polska (Historia żywa/Jedynka)
Ojcowie niepodległości: Naczelnik Państwa Józef Piłsudski i premier Ignacy Jan Paderewski, 1919
"Ojcowie niepodległości": Naczelnik Państwa Józef Piłsudski i premier Ignacy Jan Paderewski, 1919Foto: zbiory Fundacji Rodziny Józefa Piłsudskiego

11 listopada to umowna data narodzin Niepodległej. Pod kontrolą władzy, którą można nazwać już polską, znajdowały się Małopolska i Kongresówka. Niewielki w sumie obszar. Do Galicji Wschodniej były roszczenia Ukraińców, na Wileńszczyźnie - Litwinów i bolszewików, na Pomorzu i Śląsku - Niemców, na Śląsku Cieszyńskim - Czechów. Zatem jakie ma mieć granice odrodzona Polska? Kto ma nią władać?

Istniało kilka ośrodków politycznych: Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego (nazywana pierwszym rządem Niepodległej); Polska Komisja Likwidacyjna skupiająca różne stronnictwa w Krakowie; Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej - lewicowy, w Lublinie; Rada Regencyjna z konserwatywną arystokracją w  Warszawie; Centralny Komitet Obywatelski skupiający endecję i chadecję w zaborze pruskim; były wreszcie rady Delegatów Robotniczych na wzór Rosji, które też rościły sobie prawo do władzy.

Jednak zwycięskie mocarstwa nie akceptowały żadnej z tych struktur. Uznawały Komitet Narodowy Polski z siedzibą w Paryżu złożony głównie z narodowych demokratów z Romanem Dmowskim na  czele. Zatem jak skleić te trzy połówki? Podobno co światlejsi chłopi, umiejący czytać, mówili, że będzie król... Tymczasem cały świat zjeżdżał do Paryża. Sprawa polska stanęła na konferencji w Wersalu. 

Kto powiedział "nasi kłopotliwi przyjaciele Polacy". Kto był za, kto przeciw niepodległej Polsce? Posłuchaj całej audycji, w której można również usłyszeć archiwalne wypowiedzi z 1918 roku.

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadząca: Dorota Truszczak

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, członek Narodowej Rady Rozwoju, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 11.11.2017

Godzina emisji: 14.09

ag

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Wolność po 123 latach

Ostatnia aktualizacja: 11.11.2019 08:05
– 10 i 11 listopada powiały nad Warszawą sztandary polskie. Kto owych dni nie przeżył w stolicy, ten nie wie, co oznacza radosny szał zwycięstwa i wolności upojonego narodu – wspominał Kajetan Morawski, uczestnik wydarzeń z 1918 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Prezydent Andrzej Duda: 11 listopada to dzień naszej wielkiej dumy

Ostatnia aktualizacja: 11.11.2016 07:50
- Polska jest państwem tworzonym przez naród, który wyrósł na jej wielkiej historii, wielkiej tradycji - tradycji chrześcijańskiej, tradycji obrony Ojczyzny, tradycji kultywowania rodziny - powiedział prezydent Andrzej Duda w wywiadzie dla "Sygnałów dnia".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zastał Polskę drewnianą a zostawił murowaną?

Ostatnia aktualizacja: 21.10.2017 16:11
Kiedy myślimy o czternastowiecznej Polsce to przypominamy sobie powiedzenie: Kazimierz Wielki zastał Polskę drewnianą a zostawił murowaną. Historycy odnotowali, ze powstało tysiąc wiosek i sto miast. Wbrew powiedzeniu długo jeszcze drewnianych...
rozwiń zwiń