Polskość w rozproszeniu: diaspora polska po 1864 roku

Ostatnia aktualizacja: 09.06.2018 15:00
To byli ostatni, jak napisał Jerzy Borejsza, "romantycy wolności na tułaczym szlaku". Uchodźcy po powstaniu styczniowym. Historycy szacują, że na przełomie 1864/65 roku blisko 8 tysięcy osób w obawie o życie opuściło Polskę w kierunku Francji, Szwajcarii, Włoch,  Belgii, Anglii, Ameryki, Turcji i Rumunii.
Audio
  • Polskość w rozproszeniu: diaspora polska po 1864 roku (Historia żywa/Jedynka)
Hotel Lambert
Hotel LambertFoto: Wikipedia/Tangopaso/domena publiczna

Wcześniejsza emigracja po powstaniu listopadowym była wielka pod każdym względem. Wywarła znaczący wpływ na życie polityczne, literackie, naukowe.  Duża w tym zasługa ludzi formatu Czartoryskiego, Lelewela, czy Mochnackiego.

A jaką rolę w Polsce i na świecie odegrała postyczniowa emigracja polityczna? Czy po krwawym i najdłuższym w historii polskich powstań narodowych zrywie była ucieczką przed represjami czy próbą kontynuacji walki o niepodległość? Czy przywódcy postyczniowi: Zygmunt Miłkowski, Józef Hauke-Bosak, Władysław Plater, Jarosław Dąbrowski kontynuowali dzieło wybitnych poprzedników?

Jednak najliczniejszym skupiskiem Polaków, uczestników powstania styczniowego była Syberia - kolonizowana przez Rosję. Miejsce zsyłki wielu tysięcy katorżników. Już w lipcu 1866 roku, w okolicach Bajkału około siedmiuset zesłanych tam Polaków zorganizowało powstanie antycarskie. Czy mieli jakiekolwiek szanse w starciu imperium?

- Ludzie ci znaleźli się 6-7 tys. kilometrów od swoich domów, pracowali bardzo ciężko przy budowie dróg wokół jeziora Bajkał, a perspektywa śmierci wydawała się znacznie bardziej realna niż szansa powrotu. Z takiej perspektywy łatwiej przyjdzie nam zrozumieć desperacką decyzję o powstaniu, które szans powodzenia - dziś wiemy to na pewno - nie miało - mówił w audycji prof. Andrzej Nowak.

Nowym zjawiskiem w drugiej połowie XIX wieku była, liczniejsza niż polityczna, emigracja ekonomiczna. Głównie mieszkańców wsi do Stanów Zjednoczonych. Jak przenosili na amerykański grunt wartości związane z Polską?

Zachęcamy do wysłuchania audycji.

***

Tytuł audycji: "Historia żywa"

Prowadzi: Dorota Truszczak

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk)

Data emisji: 9.06.2018

Godzina emisji: 14.09

mg

Czytaj także

Alfabet syberyjski: W jak Wierszyna

Ostatnia aktualizacja: 01.02.2018 17:20
Ta historia rozpoczyna się w 1910 roku. Na Syberię latem przyjechały pierwsze rodziny - byli to dobrowolni osadnicy, emigranci, którzy poszukiwali swojej ziemi obiecanej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wielka Emigracja – laboratorium duchowej niepodległości

Ostatnia aktualizacja: 31.03.2018 15:12
6 listopada 1831 roku w Paryżu powstał Komitet Tymczasowy Emigracji Polskiej na czele z Bonawenturą Niemojowskim.
rozwiń zwiń