Rok 1942. Co zmienił w historii Polski i świata?

Ostatnia aktualizacja: 08.10.2019 10:29
W lipcu 1942 za pośrednictwem brytyjskiego Foreign Office rząd polski został powiadomiony,  że Stalin zgodził się na przeniesienie kolejnych 3 dywizji Armii Andersa na Bliski Wschód. 
Audio
  • Rok 1942. Co zmienił w historii Polski i świata? (Historia żywa/Jedynka)
Marszałek Rzeszy Hermann Goring przechodzi przed frontem kompanii honorowej. 1942 r.
Marszałek Rzeszy Hermann Goring przechodzi przed frontem kompanii honorowej. 1942 r. Foto: NAC

Nasz rząd postawił, odrzucony przez Sowietów warunek, że w Rosji pozostanie ośrodek rekrutacyjny, a ewakuacja obejmie także rodziny, przede wszystkim dzieci. Stalin planował zerwanie stosunków z Polską. Mimo trudności ostatecznie do Iranu dotarło 116 tysięcy osób, w tym ponad 78 tysięcy żołnierzy. Wyjazdu odmówiła część oficerów z płk Zygmuntem Berlingiem. Gen.Sikorski zlikwidował Polskie Siły Zbrojne w ZSRR i ustanowił w ich miejsce  Armię Polską na Wschodzie.

W akcjach zbrojnych na morzu i w powietrzu, w ramach przygotowań do otwarcia  przez aliantów drugiego frontu w Europie, uczestniczyli polscy żołnierze. Rząd Sikorskiego  dysponował czwartą co do liczebności siłą zbrojną w koalicji antyhitlerowskiej. Niebawem na stanowisku ministra spraw wojskowych premiera zastąpił gen. Marian Kukiel. W okupowanej Polsce nowopowstałej Armii Krajowej nie podporządkowała się część Narodowej Organizacji  Wojskowej i powołano Narodowe Siły Zbrojne. Akcja sabotażowa "Wieniec" doprowadziła do zniszczenia 6 linii kolejowych wokół Warszawy. W ramach reorganizacji formacji dywersyjnych AK powstało kierownictwo Dywersji "Kedyw". Akcje zbrojne organizowała także Gwardia Ludowa i Bataliony Chłopskie. Lotnictwo sowieckie pojawiło się nad  stolicą.

Na 31 grudnia Niemcy ustalili termin "ostatecznego rozwiązania" kwestii żydowskiej.  Rozpoczęto akcje wysiedleńcze w gettach. Z inicjatywy Zofii Kossak-Szatkowskiej i Wandy  Filipowiczowej powstała jedyna taka w Europie Rada Pomocy Żydom "Żegota" skupiająca przedstawicieli wielu organizacji podziemnych od lewicy po prawicę wspierana dotacjami rządu londyńskiego i zagranicznych organizacji żydowskich.

Zawiązano Ukraińską Powstańczą Armię, której politycznym zapleczem był OUN Bandery.   Z kolei III Rzesza deklarowała  podtrzymywanie  napięć między Polakami i Ukraińcami.  W październiku  wojska brytyjskie pod dowództwem  Montgomery’ego  rozbiły niemiecki Africa Korps pod El Alamein. W listopadzie we francuskiej Afryce Północnej wylądowały wojska  amerykańskie i brytyjskie, a  Rosjanie zamknęli   oddziały niemieckie w okrążeniu  pod Stalingradem. W Warszawie brutalna  walka o władzę w PPR. Koniec roku przyniósł raport Jana Karskiego o ludobójstwie niemieckim na Żydach przedstawiony Churchillowi i Rooseveltowi  oraz powołanie w getcie warszawskim Żydowskiej Organizacji Bojowej  na czele z Mordechajem Anielewiczem.  Sikorski  bez sukcesów zabiega o amerykańskie gwarancje dla  naszych wschodnich  granic. Rząd polski skierował  do narodów sprzymierzonych notę  o podjęciu wspólnych działań przeciwko eksterminacji Żydów. Pod wpływem nacisków Stalina Czechosłowacja zawiesiła rozmowy z Polską o federacji obu państw.

W audycji o bogatej w ważne i przełomowe dla losów Polski i świata wydarzenia drugiej połowy roku 1942. Zapraszamy do wysłuchania dołączonego nagrania. 

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk)

Data emisji: 07.10.2019

Godzina emisji: 21.09

kh

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Sukces Polaków w Bitwie o Anglię

Ostatnia aktualizacja: 08.06.2019 18:48
- To była kluczowa bitwa II Wojny Światowej. Nie Stalingrad, ale Bitwa o Anglię była najważniejsza. Gdyby Wielka Brytania ją przegrała, Hitler nie miałby już żadnego problemu z pokonaniem kogokolwiek - mówi w audycji radiowej "Historia żywa" prof. Andrzej Nowak.
rozwiń zwiń