Między Kurskiem a Teheranem. Przełomowe wydarzenia 1943 roku

Ostatnia aktualizacja: 22.10.2019 06:37
4 lipca 1943 roku. Okolice Gibraltaru. W wypadku lotniczym zginął gen. Władysław Sikorski wracający z inspekcji polskich oddziałów na Bliskim Wschodzie. Niebawem funkcję naczelnego wodza przejął gen. Kazimierz Sosnkowski. Premierem został Stanisław Mikołajczyk.
Audio
  • Przełomowe wydarzenia 1943 roku (Historia żywa/Jedynka)
F. D. Roosevelt (L) i Winston Churchill na pokładzie krążownika HMS Prince of Wales w 1941 roku
F. D. Roosevelt (L) i Winston Churchill na pokładzie krążownika "HMS Prince of Wales w 1941 rokuFoto: audiovis.nac.gov.pl

5 lipca w rejonie Kurska rozpoczęła się największa bitwa pancerna II wojny światowej. Sukces Armii Czerwonej w starciu z Niemcami zmienił losy świata. Jeszcze w lipcu alianci wylądowali na Sycylii. We Włoszech obalono Mussoliniego. Płynąca z Warszawy Odezwa Krajowej Reprezentacji Politycznej do Narodu Ukraińskiego o "braterskie współżycie" została skrytykowana przez OUN. KRP skupiająca partie działające z w podziemiu zapowiedziała utworzenie podziemnego parlamentu i rządu. USA i Wielka Brytania domagała się, aby Stalin przywrócił stosunki dyplomatyczne z Polską. Alianci podzielili strefę działań wojskowych, pozostawiając armii radzieckiej Europę Środkowo-Wschodnią.

Premier Mikołajczyk upominał się o ziemie wschodnie II Rzeczypospolitej i przygotował memorandum na ten temat przed konferencją ministrów spraw zagranicznych ZSRR, USA i Wielkiej Brytanii. Konferencja moskiewska pokazała uległość zachodnich aliantów wobec Stalina nie tylko w tej, dotyczącej Polski, sprawie.

W Warszawie Gestapo aresztowało przywódców PPR: Pawła Findera i Małgorzatę Fornalską. Instrukcja rządu polskiego i naczelnego wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego wobec zbliżającej się do granic przedwojennej Rzeczypospolitej Armii Czerwonej uruchomiła przygotowania do akcji "Burza". Powstała zakonspirowana, kadrowa organizacja "Nie" (Niepodległość). Na czele gen. Emil Fieldorf "Nil". Nie był jeszcze znany rozkaz sowieckiego gen. Ponomarienki o rozbrajaniu polskich partyzantów i likwidowaniu opornych.

Między 28 listopada a 1 grudnia w Teheranie o strategii walki z Niemcami i powojennej Europie rozmawiali Stalin, Roosevelt i Churchill. Według ustaleń "Wielkiej Trójki" powojenna Polska miała znaleźć się w sowieckiej strefie wpływów. To był faktyczny koniec II Rzeczypospolitej. Tym bardziej że Stalin tuż po konferencji podjął decyzję o utworzeniu w Moskwie swego rodzaju sowieckiego rządu dla Polski, o co zabiegała także Wanda Wasilewska. 31 grudnia powołano Krajową Radę Narodową na czele z Bolesławem Bierutem.  

W audycji o przełomowej dla Polski i przebiegu wojny drugiej połowie roku 1943, czyli okresie między Kurskiem a Teheranem. 

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk)

Data emisji: 21.10.2019

Godzina emisji: 21.

ans/kh

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Rok 1941. Starcie dwóch totalitaryzmów

Ostatnia aktualizacja: 15.06.2019 15:00
22 czerwca 1941 roku. Godz. 7.00. Radio niemieckie podało komunikat o trwającym już blisko 4 godziny   ataku III Rzeszy na ZSRR.  Odczytano przemówienie Adolfa Hitlera: "Przytłoczony ogromem zmartwień, skazany na miesiące milczenia, wreszcie mogę mówić swobodnie. Rodacy! W tej chwili trwa ofensywa, która swymi rozmiarami dorównuje największym, jakie widział świat".  
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rok 1942. Co zmienił w historii Polski i świata?

Ostatnia aktualizacja: 08.10.2019 10:29
W lipcu 1942 za pośrednictwem brytyjskiego Foreign Office rząd polski został powiadomiony,  że Stalin zgodził się na przeniesienie kolejnych 3 dywizji Armii Andersa na Bliski Wschód. 
rozwiń zwiń