Burzliwy 1956 rok. Niespotykany entuzjazm Polaków w nadziei na lepszą Polskę

Ostatnia aktualizacja: 21.01.2020 07:20
Myślimy: rok 1956 – mówimy: polski październik. Czas politycznego przełomu. Władysław Gomułka, po uchyleniu zarzutów z 1949 roku o odchyleniu prawicowo-nacjonalistycznym, wraca do gry jako I sekretarz PZPR. Jego cel: socjalizm z ludzką twarzą. Gomułkę poparli: naród, prymas i… Wolna Europa.
Audio
Władysław Gomułka
Władysław GomułkaFoto: Shutterstock/Brzostowska

Wydarzenia  października 1956 roku były konsekwencją tego co działo się za naszą wschodnią granicą. W lutym i marcu obradował XX Zjazd  KPZR w Moskwie. Przywódca ZSRR Nikita Chruszczow wygłosił tajny referat "O kulcie jednostki i jego następstwach". Skrytykował  Stalina i  jego system zbrodni, co wywołało  wstrząs w świecie komunistycznym. 

W Warszawie, jeszcze przed zakończeniem Zjazdu, w tygodniku „Po prostu” ukazał  się artykuł  „Na spotkanie  ludziom z AK” o rehabilitacji AK-owców. Tuż po Zjeździe do stolicy dotarła niespodziewana wiadomość, że zmarł Bolesław Bierut, przebywający wówczas w Moskwie. 

W PZPR nasiliły się walki wewnętrzne dwóch frakcji: natolińczyków i puławian. Edward Ochab kompromisowym I sekretarzem. KC zdecydował o upowszechnienie wśród aktywu partyjnego  referatu Chruszczowa. Aresztowano funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. 

W kwietniu Sejm ogłosił amnestię. Rozpoczęły się majowe rozmowy z Władysławem Gomułką.  Z Londynu do kraju wrócił Stanisław Cat-Mackiewicz. Czerwiec przyniósł protest poznańskich robotników, krwawo stłumiony przez wojsko i milicję. Premier Józef Cyrankiewicz wypowiedział  wtedy niezapomniane słowa: „Kto podniesie rękę przeciw władzy ludowej,… tę rękę władza odrąbie”. O  wydarzeniach poznańskich dyskutowano podczas  lipcowego VI Plenum  KC PZPR. Sytuacja w Polsce niepokoiła Moskwę. Do Warszawy przyjechał wtedy radziecki premier Nikołaj Bułganin. Zaś w październiku  zjawiła się specjalna delegacja  z  samym Nikitą Chruszczowem na czele, która wyjechała na drugi dzień, kiedy Gomułka, Ochab i Cyrankiewicz  przekonał I sekretarza KPZR o sojuszu i przyjaźni Polski z ZSRR. VIII Plenum partii przyniosło gruntowne zmiany w najwyższych władzach. Gomułka już jako I sekretarz ,  niedawna ofiara okresu „błędów i wypaczeń” był fetowany w całej Polsce, także podczas  słynnego wiecu na Placu Defilad w Warszawie.

Polska Ludowa miała już nigdy nie być taka jak w czasach stalinowskich. Choć w grudniu 1956 roku zostały utworzone wyposażone w hełmy i pałki Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej ZOMO. Na fali październikowych zmian uchwalono nową ordynację wyborczą, uwolniono Prymasa Stefana Wyszyńskiego, który wcześniej napisał w tajemnicy tekst odnowionych Ślubów Jasnogórskich, powstała Komisja Wspólna Rządu i Episkopatu, odwołany ze stanowiska  ministra obrony narodowej Konstantin Rokossowski wyjechał do ZSRR, polsko-radziecka deklaracja przewidywała umorzenie naszych długów, kredyty na dostawę zboża, zwiększenie repatriacji Polaków ze Związku Radzieckiego. Przywrócono działalność ZHP, dzielił się ruch młodzieżowy kończąc etap scalenia w ZMP, sejm przyjął ustawę o radach robotniczych, uchylono wyrok biskupa Kaczmarka, państwo miało już nie ingerować w obsadę kościelnych stanowisk, rozwiązywano spółdzielnie produkcyjne. W Szczecinie antyradzieckie zajścia. 

Czas odwilży w Polsce, a na Węgrzech zbrojne wystąpienia ludności stłumione przez interwencję Armii Radzieckiej. Polacy zdali egzamin solidarności z rewolucją na Węgrzech masowo oddając krew  dla jej ofiar.

Zapraszamy do wysłuchania całej audycji. 

***

Tytuł audycji: "Historia żywa"

Prowadzi: Dorota Truszczak

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk)

Data emisji: 20.01.2020

Godzina emisji: 21.08

kh

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Rok 1944. Blisko czy daleko Polsce do wolności?

Ostatnia aktualizacja: 29.10.2019 06:30
Z 3 na 4 stycznia 1944 roku Armia Czerwona przekroczyła przedwojenną granicę Rzeczypospolitej na wysokości Sarn, na północnym Wołyniu. 1 stycznia komunistyczna Krajowa Rada Narodowa powołała Armię Ludową. 
rozwiń zwiń