Lata 1969-1970. Koniec Władysława Gomułki

Ostatnia aktualizacja: 10.03.2020 08:38
- Władysław Gomułka wierzył, że sukces, jaki osiągnął w polityce zagranicznej ubezpieczy go przed ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami podwyżki cen na podstawowe artykuły. Bardzo się pomylił i głęboko rozczarował - powiedział w Programie 1 Polskiego Radia prof. Andrzej Nowak.
Audio
  • Lata 1969-1970. Koniec Władysława Gomułki (Historia żywa/Jedynka)
Władysław Gomułka
Władysław GomułkaFoto: PAP/Henryk Rosiak

Jak podkreślił prof. Andrzej Nowak, po 1968 roku Władysławowi Gomułce "co prawda udało się utrzymać cugle władzy w swoich rękach, ale widać było, że trzyma je słabiej". Historyk zauważył, że na horyzoncie pojawiły się osoby, które mogły przejąć po nim schedę, przede wszystkim Edward Gierek.

- Gomułka zdawał sobie z tego sprawę, ale w latach 1969-1970 skoncentrowany był nie tylko na grze o utrzymanie absolutnej dominacji w aparacie partyjno-państwowym Polski Ludowej. Był skoncentrowany także na rzeczywistym dziele swojego życia politycznego - na doprowadzeniu do szczęśliwego końca kwestii usankcjonowania granicy zachodniej Polski - wyjaśnił.

Początek końca Gomułki

7 grudnia 1970 roku Polska i RFN podpisały w Warszawie układ o normalizacji stosunków. Niemcy uznały granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej, odrzuciły doktrynę Hallsteina nieuznawania NRD i zrywania stosunków z państwami, które z NRD stosunki nawiązały. To był sukces polityki zagranicznej I sekretarza. Poprzedził jednak klęskę Władysława Gomułki w polityce wewnętrznej.

- Gomułka odbierał uwieńczenie swoich wieloletnich starań o formalne uznanie granicy zachodniej Polski jako sukces tak duży, że pozwoliło mu to osłabić czujność w polityce wewnętrznej i zdecydować się na tak ryzykowny krok, jakim było ogłoszenie przed świętami Bożego Narodzenia podwyżki cen na podstawowe produkty, przede wszystkim spożywcze - powiedział prof. Andrzej Nowak.

grudzień 1970_ok.jpg
Serwis specjalny: GRUDZIEŃ 1970

Na podwyżki robotnicy odpowiedzieli strajkami. Najostrzej zareagowali robotnicy Wybrzeża. Gomułka podjął decyzję o użyciu broni. Podczas masakry w Gdyni strzelano do udających się do pracy stoczniowców, mimo że o powrót do obowiązków zaapelował wicepremier Stanisław Kociołek. Bilans kilkudniowych starć w różnych miastach Polski to ofiary śmiertelne i wielu rannych. Blisko trzy tysiące osób zostało zatrzymanych. 

Wydarzenia grudniowe zmobilizowały przeciwników Gomułki do pozbawienia go władzy. Co poparła Moskwa. I sekretarzem został Edward Gierek, który obsadził najwyższe stanowiska partyjne i państwowe nowymi ludźmi. Wśród nich byli: Edward Babiuch, Piotr Jaroszewicz, Mieczysław Moczar. Józef Cyrankiewicz przestał być premierem, ale został przewodniczącym Rady Państwa.

Wydarzenia 1969-1970

Marzec 1968 1200.jpg
Serwis specjalny: MARZEC 1968

W roku 1969 toczyły się procesy "komandosów", członków studenckiej grupy kontestatorów. W ich wyniku zapadły wyroki więzienia, m.in. 3,5 roku dla Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego, 3 lata dla Michnika, 2,5 roku dla Józefa Dajczgewanda i Jana Lityńskiego. 

Początek 1970 roku to z kolei wyroki w pokazowym "procesie taterników" - Macieja Kozłowskiego, Jakuba Karpińskiego, Krzysztofa Szymborskiego, Małgorzaty Szpakowskiej, Marii Tworkowskiej - grupy oskarżonej o przekazywanie materiałów szkalujących PRL za granicę i kolportaż nielegalnych wydawnictw przemycanych z Zachodu do Polski przez Tatry.

W styczniu 1969 roku prof. Jan Moll, jako pierwszy Polak, przeszczepił serce. Wydarzyło się to 13 miesięcy po tym, jak pierwszy w historii dokonał tego w Kapsztadzie prof. Christiaan Barnard. W lipcu 1969 roku Amerykanin Neil Armstrong stanął na Księżycu. 

Lata 1969 -1970 to także: słynny rejs dookoła świata Leonida Teligi, ukończenie wielotomowego "Słownika Języka Polskiego", drugie miejsce Ryszarda Szurkowskiego w Wyścigu Pokoju, uruchomienie II programu Telewizji Polskiej, premiery filmów "Rejs" i "Pan Wołodyjowski" oraz dyskusja wokół książki poety Mirona Białoszewskiego "Pamiętnik z Powstania Warszawskiego" opisującej życie codzienne mieszkańców stolicy tamtego czasu.

Marek Hłasko pap_19900101_0FZ 1200.jpg
Serwis specjalny: MAREK HŁASKO

Lata 1969-1970 to kumulacja tragicznych wypadków śmiertelnych znaczących postaci świata kultury. Odeszli: językoznawca Zenon Klemensiewicz, muzyk Krzysztof Komeda, pisarz Marek Hłasko i aktor Bogumił Kobiela. Śmiercią naturalną zmarli: skrzypaczka Grażyna Bacewicz, pisarze: Witold Gombrowicz, Paweł Jasienica, poeci: Kazimierz Wierzyński i Julian Przyboś, filozof Roman Ingarden oraz generałowie: Kazimierz Sosnkowski i Władysław Anders.

Zapraszamy do wysłuchania całej audycji. 

***

Tytuł audycji: "Historia żywa"

Prowadzi: Dorota Truszczak

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk)

Data emisji: 9.03.2020

Godzina emisji: 21.08

kk

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Burzliwe lata 1967-1968

Ostatnia aktualizacja: 03.03.2020 07:55
W kwietniu 1967 roku powiało Zachodem. W warszawskiej Sali Kongresowej brawurowo zagrał popularny brytyjski zespół "The Rolling Stones". Ale ten rok zaczął się jak najbardziej po polsku.
rozwiń zwiń