"Rozmowy kontrolowane", czyli pierwszy rok stanu wojennego

Ostatnia aktualizacja: 05.05.2020 05:56
W styczniu 1982 roku władze komunistyczne rozwiązały Niezależne Zrzeszenie Studentów, z kolei wznowiona łączność telefoniczna poddana została kontroli, co  sygnalizował komunikat "rozmowy kontrolowane". Pod koniec stycznia Sejm zalegalizował stan wojenny, a prezydent USA Ronald Reagan   proklamował Dzień Solidarności z narodem polskim. Jak wspominamy lata 1981-1982? 
Audio
  • Od stanu wojennego do aresztowań działaczy "Solidarności" (Historia żywa/Jedynka)
Stan wojenny. Zdjęcie ilustracyjne
Stan wojenny. Zdjęcie ilustracyjneFoto: Shutterstock.com/Marcin Michalczyk

Pierwsze zajścia uliczne po wprowadzeniu stanu wojennego miały miejsce w Gdańsku. W lutym rekordowe, kilkuset procentowe podwyżki cen żywności, opału, energii. Dopiero u progu marca zebrał się Komitet Centralny PZPR. Władze wycofały film Andrzeja Wajdy "Człowiek z żelaza" z ubiegania się o Oskara. Wciąż trwały wersyfikacje pracowników mediów.  Intelektualiści podjęli bojkot PRL-owskich środków przekazu. W ramach protestu społecznego Polacy zaczęli nosić znaczki "Solidarności"  i oporniki, a na ścianach budynków  pojawiły się napisy "Zima wasza, wiosna nasza", "Orła wrona nie pokona". Jak grzyby po deszczu rozwijały się wydawnictwa podziemne, a 12 kwietnia z inicjatywy Zofii i Zbigniewa Romaszewskich zadebiutowało w eterze Radio "Solidarność".

Ukrywający się członkowie Komisji Krajowej "Solidarności" powołali tymczasowe władze zawieszonego  Związku. Komunistyczna ekipa zdecydowała o zmianie konstytucji, powołaniu Trybunału Konstytucyjnego oraz Trybunału Stanu. Kwietniowe "Tezy Prymasowskiej Rady Społecznej w sprawie ugody społecznej" wywołały kontrowersje wśród sympatyków i działaczy "Solidarności" z powodu ich ugodowości wobec władzy.  Pierwszo- i trzeciomajowe kontrmanifestacje opozycji  w obronie zdelegalizowanej "Solidarności" oraz fala protestów społecznych z miesięcznicą stanu wojennego we Wrocławiu i Nowej Hucie, gdzie rannych zostało 60 milicjantów. Ujawniła się "Solidarność Walcząca" - radykalna organizacja polityczna, której założycielem był Kornel Morawiecki.  

W lipcu w Brukseli powołano Biuro Koordynacyjne NSZZ "Solidarność" Za Granicą. W Warszawie PZPR, ZSL i SD uzgodniły powstanie Patriotycznego Ruchu Odrodzenie Narodowego PRON celem zjednoczenia Polaków w dziele wyjścia z kryzysu. Podziemna "Solidarność" wezwała do organizowania manifestacji i uwolnienia internowanych. Bezprecedensowe w historii PRL protesty uliczne w całej Polsce w drugą rocznicę porozumień sierpniowych. Byli zabici, setki rannych i kilka tysięcy aresztowanych. Wrzesień  1982 roku rozpoczął się śmiercią Władysława Gomułki,  aresztowaniem internowanych działaczy KOR z zarzutem przygotowań do obalenia siłą ustroju PRL, zamachem terrorystycznym na ambasadę polską w Bernie.  Kończył się kolejnymi antyrządowymi demonstracjami. 

W październiku został aresztowany Władysław Frasyniuk, jeden z ukrywających się przywódców "Solidarności". Sejm uchwalił nową ustawę o związkach zawodowych, m.in. delegalizującą "Solidarność". W proteście strajki i manifestacje. Od kuli funkcjonariusza SB zginął 19-letni Bogdan Włosik. W Rzymie kanonizowano ojca Maksymiliana Kolbe. Koniec roku przyniósł listopadowy list  internowanego w Arłamowie Lecha Wałęsy do Wojciecha Jaruzelskiego z propozycją spotkania i rozmowy o sprawach Polski. Z Lechem Wałęsą spotkał się jedynie gen. Czesław Kiszczak, który następnie zdecydował o uwolnieniu Wałęsy 12 listopada, co zbiegło się ze śmiercią radzieckiego przywódcy Leonida Breżniewa. W grudniu Sejm uchwalił ustawę dającą komunistycznej władzy  swobodę działań opresyjnych w okresie zawieszenia stanu wojennego. Rada Państwa zawiesiła stan wojenny z dniem 31 grudnia 1982 roku. Zwolniono internowanych, ale czołowych działaczy "Solidarności" natychmiast aresztowano.

Zapraszamy do wysłuchania całej audycji. 

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak

Gość: prof. Andrzej Nowak

Data emisji: 4.05.2020

Godzina emisji: 21.06

ds/kh

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Lata 1969-1970. Koniec Władysława Gomułki

Ostatnia aktualizacja: 10.03.2020 08:38
- Władysław Gomułka wierzył, że sukces, jaki osiągnął w polityce zagranicznej ubezpieczy go przed ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami podwyżki cen na podstawowe artykuły. Bardzo się pomylił i głęboko rozczarował - powiedział w Programie 1 Polskiego Radia prof. Andrzej Nowak.
rozwiń zwiń