Spory o piastowską koronę podczas panowania Bolesława V Wstydliwego

Ostatnia aktualizacja: 08.12.2020 07:10
36 lat, między 1243 a 1279 rokiem, Bolesław V Wstydliwy dzierżył władztwo w Krakowie podczas trwającego 200 lat rozbicia dzielnicowego. Był rekordzistą pod tym względem wśród pozostałych książąt piastowskich.
Bolesław V Wstydliwy
Bolesław V WstydliwyFoto: Poczet królów i książąt polskich/Jan Matejko/domena publiczna

800px-Prima_Pagina_Chronicae_Galli_Anonymi_Polona.jpg
Nowy cykl: poczet od nowa. Od Leszka do Leszka

Posłuchaj
41:00 2020_12_07 21_07_07_PR1_Historia_Zywa.mp3 Spory o piastowską koronę podczas panowania Bolesława V Wstydliwego (Historia żywa/Jedynka)

 

Bolesław V Wstydliwy był synem Leszka Białego i księżniczki ruskiej Grzymisławy, wnukiem Kazimierza Sprawiedliwego, ostatnim przedstawicielem małopolskiej linii Piastów. Był księciem krakowskim i sandomierskim. Jego droga na krakowski tron była długa, kręta, wyboista i niebezpieczna.

Miał zaledwie kilkanaście miesięcy, kiedy w Gąsawie, w 1227 roku, zamordowano jego ojca. Wiele osób chciało uzyskać prawo opieki nad Bolesławem, w pierwszej kolejności sojusznicy jego ojca - Henryk Brodaty i Władysław Laskonogi. Wpływ na obsadę dzielnicy chcieli mieć także panowie krakowscy. Toczyła się wojna domowa o tę schedę. Jej zaciekłymi uczestnikami byli m.in. wnuk Mieszka III Starego książę wielkopolski Władysław Odonic oraz Konrad mazowiecki - młodszy brat Leszka Białego. Kraków przechodził z rąk do rąk. Konrad mazowiecki dopuścił się nawet porwania Grzymisławy i jej syna.

Po śmierci Henryka Brodatego schronienia i opieki gnębionym udzielił jego syn - Henryk Pobożny. Doszło też do zawarcia umowy małżeńskiej między 13-letnim Bolesławem i 5-letnią królewną węgierską Kunegundą. Najazd Mongołów w 1241 roku zmusił ich do ucieczki na Węgry. Konrad mazowiecki ponownie zajął Kraków. Bolesław, z pomocą posiłków węgierskich, odzyskał ostatecznie dziedzictwo ojca mając lat 17.

Czytaj także:

Podczas panowania walczył o wpływy wśród Piastów, próbował chrystianizować Jaćwingów, zmagał się z kolejnym najazdem Mongołów. Przyczynił się do rozwoju miast, dokonał lokacji Krakowa, zreformował zarządzanie wydobyciem soli. Doprowadził do kanonizowania biskupa Stanisława. Małżeństwo z Kingą, późniejszą świętą, pozostało bezdzietne z powodu złożonych przez małżonków ślubów czystości. W 1265 roku para adoptowała księcia sieradzkiego Leszka Czarnego, który stał się prawowitym dziedzicem księstwa krakowsko-sandomierskiego w 1279 roku, po śmierci Bolesława.

- Czasy się zmieniają. W połowie wieku XIII dokonuje się przełom. Przełom, od którego zaczyna się już wyraźnie nowa, dojrzewająca z każdą dekadą, koncepcja zjednoczenia Polski - nie w oparciu o Śląsk a o Kraków, w oparciu o kult świętego Stanisława, zorganizowany na nowo pod panowaniem Bolesława V Wstydliwego, w oparciu o trwały związek z Węgrami, w oparciu o przedłużenie linii małopolskiej na Mazowsze, na dziedziców Konrada mazowieckiego, czyli najbliższych krewnych bezdzietnego księcia krakowskiego - powiedział w Programie 1 Polskiego Radia prof. Andrzej Nowak.

- Otwieramy nową kartę dziejów Polski - podkreślił historyk.

W jakim stopniu Bolesław V Wstydliwy i jego małżonka zmienili historię Polski? Co im się udało, a co nie? Jakim następcą Bolesława był Leszek Czarny? Zapraszamy do wysłuchania całej audycji.

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 7.12.2020 

Godzina emisji: 21.07

kk

Czytaj także

Kto sprawował władzę w XI-wiecznej Polsce: książę Władysław Herman czy jego palatyn Sieciech?

Ostatnia aktualizacja: 20.10.2020 08:30
Niemal cała wiedza o Władysławie Hermanie pochodzi z kroniki Galla Anonima, a ten był niechętny temu władcy. Na długi czas utrwaliła się opinia, że książę to nie był rzutki polityk, lecz człowiek nieporadny, o chorobliwym braku woli, marionetka sterowana przez Sieciecha, możnowładcę małopolskiego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bolesław Krzywousty - mąż stanu i... sprawca politycznej katastrofy

Ostatnia aktualizacja: 27.10.2020 07:00
Książę małopolski, śląski i sandomierski w latach 1102-1107, książę Polski w latach 1107-1138. Syn Władysława Hermana i Judyty czeskiej. W audycji "Historia żywa" przyjrzeliśmy się Bolesławowi Krzywoustemu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Władysław Wygnaniec i Bolesław Kędzierzawy. Walka między braćmi o władzę w Polsce

Ostatnia aktualizacja: 03.11.2020 07:00
Książę Bolesław Krzywousty pozostawił po swojej śmierci w 1138 roku grono spadkobierców i monarchię piastowską wkraczającą w okres rozbicia dzielnicowego. Krzywousty miał pięciu synów, między których podzielił swoje dziedzictwo. W "Historii żywej" Dorota Truszczak i prof. Andrzej Nowak mówili o czasach dwóch najstarszych z nich: Władysława Wygnańca i Bolesława Kędzierzawego.
rozwiń zwiń