Król Stefan Batory i kanclerz Jan Zamoyski - zgrany polityczny duet

Ostatnia aktualizacja: 09.03.2021 06:40
Bohaterami audycji "Historia żywa" byli: książę Siedmiogrodu, a od 1576 do 1586 roku władca Polski, Stefan Batory oraz kanclerz i hetman Jan Zamoyski.
Portret Stefana Batorego, portret Jana Zamoyskiego
Portret Stefana Batorego, portret Jana Zamoyskiego Foto: Polona/domena publiczna

Posłuchaj
40:21 2021_03_08 21_08_21_PR1_Historia_Zywa.mp3 Król Stefan Batory i kanclerz Jan Zamoyski - zgrany polityczny duet (Historia żywa/Jedynka)

 

Stefan Batory poślubił o 10 lat starszą Annę Jagiellonkę i wstąpił na tron Polski w 1576 roku. Miał wtedy 43 lata. Do wyścigu o koronę Rzeczypospolitej zgłosił się sam.

800px-Prima_Pagina_Chronicae_Galli_Anonymi_Polona.jpg
Nowy cykl: "Poczet – odnowa: od Leszka do Leszka"

Przylgnęło do niego miano króla pogromcy Rosjan. Jego legenda umocniła się w czasie rozbiorów. Zwyciężył przecież strasznego zaborcę w walce o Inflanty. Jego czyny opiewali ludzie pióra: Julian Ursyn Niemcewicz, Adam Mickiewicz, Michał Bobrzyński. Jan Matejko namalował obraz "Batory pod Pskowem". Kampania władcy przeciwko Rosji przyniosła mu nieśmiertelną sławę (a Rzeczypospolitej nowe terytoria w wyniku rozejmu w Jamie Zapolskim z 1582 roku). 

W wolnej elekcji Batory pokonał cesarza Maksymiliana II. Wsparła go część szlachty, przeciwnicy Habsburga. Wśród jego popleczników był Jan Zamoyski.


Czytaj także:


Kanclerz, wychowawca wielu najznakomitszych polityków i dowódców Królestwa, kojarzony jest ze słowami pochodzącymi z aktu fundacyjnego jego Akademii Zamoyskiej z 1595 roku, pierwszej uczelni prywatnej w kraju: "Zawsze takie Rzeczypospolite będą, jakie ich młodzieży chowanie". Ale też z tym, że kiedy królowie się zmieniali, on zachowywał silną pozycję, choć popadł w konflikt z następcą Batorego, Zygmuntem III Wazą.

Jan Zamoyski z przedstawiciela średniej szlachty wspiął się na urząd pierwszego ministra w państwie. Był drugą osobą w kraju i najbliższym doradcą władcy.

Władcy uznawanego za wybitnego reformatora wojska, przeciwko któremu spiskował Samuel Zborowski i jego brat planujący królobójstwo. Zgładzenie Zborowskiego, szlachcica, u schyłku panowania Batorego wywołało niepokoje wśród braci szlacheckiej. Niespełnionym marzeniem króla było zawiązanie unii antytureckiej. W tej sprawie podjął rozmowy z Habsburgami i papiestwem.

Dlaczego jednak wśród krytyków monarchy pojawiają się zarzuty o to, że jego decyzje dały możliwość połączenia Prus i Brandenburgii, że urządził krwawą wyprawę na Gdańsk, że nie scementował związków Polski i Litwy? Zapraszamy do wysłuchania całej audycji.

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 8.03.2021

Godzina emisji: 21.07

 ans/kk

Czytaj także

Władysław III Warneńczyk i Zbigniew Oleśnicki. Król i kardynał - wspólne rządy?

Ostatnia aktualizacja: 26.01.2021 09:15
Bohaterami audycji "Historia żywa" byli: Władysław III Warneńczyk - pierworodny syn założyciela dynastii Jagiellonów, króla Władysława i jego czwartej żony Zofii Holszańskiej, oraz Zbigniew Oleśnicki - od 1439 roku pierwszy kardynał narodowości polskiej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kazimierz IV Jagiellończyk - król, który ostatecznie pokonał Krzyżaków

Ostatnia aktualizacja: 02.02.2021 07:00
Bohaterem audycji "Historia żywa" był Kazimierz IV Jagiellończyk (1427-1492), przez wielu historyków uznawany za jednego z najwybitniejszych lub nawet najwybitniejszego polskiego władcę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czasy panowania Jana Olbrachta i Aleksandra Jagiellończyka

Ostatnia aktualizacja: 09.02.2021 06:30
Bohaterami audycji "Historia żywa" byli: Jan Olbracht i Aleksander Jagiellończyk, dwaj z sześciu synów króla Polski i wielkiego księcia litewskiego Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, o nietypowych dla królów Polski imionach, a także prymas, kanclerz wielki koronny Jan Łaski.
rozwiń zwiń