Władysław IV Waza – król Rzeczypospolitej, który pokonał Lwa Północy

Ostatnia aktualizacja: 22.03.2021 21:07
Władysław IV Waza w wyścigu o polską koronę pokonał szwedzkiego władcę Gustawa II Adolfa zwanego Lwem Północy. Królem Rzeczpospolitej został w wyniku decyzji sejmu elekcyjnego 1632 roku w wieku 37 lat, po śmierci ojca, Zygmunta III Wazy.
Władysław IV sportretowany przez Rubensa, 1624
Władysław IV sportretowany przez Rubensa, 1624Foto: Domena publiczna

800px-Prima_Pagina_Chronicae_Galli_Anonymi_Polona.jpg
Nowy cykl: "Poczet – odnowa: od Leszka do Leszka"

Władysław IV Waza od dzieciństwa był angażowany w sprawy państwowe. Jako 15-latek - w 1610 roku - został wybrany przez bojarów rosyjskich na tron moskiewski. Formalnie carem Rosji był trzy lata. Uczestniczył także w wojnie przeciwko Turkom. Zdobył wszechstronne wykształcenie, odwiedził wiele krajów Europy.


Posłuchaj
41:54 historia 22-03-2021.mp3 Władysław IV Waza (Historia żywa/Jedynka)

 

Tuż po wstąpieniu na tron krakowski musiał odeprzeć ataki: moskiewski - Rosja chciała odzyskać Smoleńsk - i turecki. Zawarł rozejmy. Nie przedłużył wcześniejszego rozejmu ze Szwecją, wciąż mając nadzieję m.in. na odzyskanie korony szwedzkiej, będąc tylko tytularnym monarchą tego państwa. Dążył do wojny ze Szwedami. Panowie polscy zmusili go do porzucenia tego planu. Negocjacje polsko-szwedzkie, w których pośredniczyła Francja, zakończyły się w 1635 roku długoletnim rozejmem podpisanym w Sztumskiej Wsi. Szwedzi oddali porty pruskie i zrezygnowali z ceł.


Czytaj także:


Władysław, mimo zachęt Francji, nie przystąpił do obozu antyhabsburskiego. Wciąż myśląc o koronie szwedzkiej, zawarł tzw. Pakt familijny z Habsburgami. Kardynał Richelieu uwięził z tego powodu jego młodszego brata, królewicza Jana Kazimierza. Monarcha za jego uwolnienie obiecał nie wspierać Habsburgów w wojnie trzydziestoletniej.

Ostatecznie, rozczarowany sojuszem z Austriakami, po śmierci żony Cecylii Renaty Habsburżanki, nawiązał kontakt z Paryżem. Szukając tam wsparcia w zdobyciu korony szwedzkiej, niebawem poślubił francuską księżniczkę Ludwikę Marię Gonzagę (wcześniej nie udało mu się poślubić szwedzkiej królowej Krystyny). W planach miał też wojnę z Turcją, co poparła Francja, a czemu sprzeciwili się polscy magnaci.

Jeszcze za życia swego ojca Władysław, w przeciwieństwie do Zygmunta III Wazy, cieszył się sympatią szlachty. Ale jako król dążący do silnej władzy monarszej, otaczający się wielmożami tracił jej uznanie. Udało mu się przeprowadzić reformy w wojsku. Zarzucano mu jednak życie ponad stan. Jego dwór był jednym z najświetniejszych w Europie. Jaka była jego Rzeczypospolita, jak wpłynął na dzieje Polski?

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 22.03.2021

Godzina emisji: 21.07

ag


Czytaj także

Władysław III Warneńczyk i Zbigniew Oleśnicki. Król i kardynał - wspólne rządy?

Ostatnia aktualizacja: 26.01.2021 09:15
Bohaterami audycji "Historia żywa" byli: Władysław III Warneńczyk - pierworodny syn założyciela dynastii Jagiellonów, króla Władysława i jego czwartej żony Zofii Holszańskiej, oraz Zbigniew Oleśnicki - od 1439 roku pierwszy kardynał narodowości polskiej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kazimierz IV Jagiellończyk - król, który ostatecznie pokonał Krzyżaków

Ostatnia aktualizacja: 02.02.2021 07:00
Bohaterem audycji "Historia żywa" był Kazimierz IV Jagiellończyk (1427-1492), przez wielu historyków uznawany za jednego z najwybitniejszych lub nawet najwybitniejszego polskiego władcę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czasy panowania Jana Olbrachta i Aleksandra Jagiellończyka

Ostatnia aktualizacja: 09.02.2021 06:30
Bohaterami audycji "Historia żywa" byli: Jan Olbracht i Aleksander Jagiellończyk, dwaj z sześciu synów króla Polski i wielkiego księcia litewskiego Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, o nietypowych dla królów Polski imionach, a także prymas, kanclerz wielki koronny Jan Łaski.
rozwiń zwiń