Królewska para: Jan II Kazimierz Waza i Ludwika Maria Gonzaga

Ostatnia aktualizacja: 30.03.2021 06:15
Zrzekł się kapelusza kardynalskiego i zasiadł na tronie Polski. Po 20 latach sprawowania władzy - jako pierwszy władca w historii Polski - abdykował. Czy powodem tej decyzji była śmierć żony, Ludwiki Marii Gonzagi? Bohaterami audycji "Historia żywa" była królewska para: Jan II Kazimierz Waza i Ludwika Maria Gonzaga - jedyna władczyni w historii naszego kraju, która została żoną dwóch panujących po sobie monarchów.
Jan II Kazimierz - portret autorstwa Daniela Schultza i portret królowej Ludwiki Marii Gonzagi de Nevers przypisywany Justusowi van Egmont
Jan II Kazimierz - portret autorstwa Daniela Schultza i portret królowej Ludwiki Marii Gonzagi de Nevers przypisywany Justusowi van Egmont Foto: Domena publiczna

Posłuchaj
42:00 2021_03_29 21_07_25_PR1_Historia_Zywa.mp3 Królewska para: Jan II Kazimierz Waza i Ludwika Maria Gonzaga (Historia żywa/Jedynka)

 

Jan Kazimierz, syn Zygmunta III Wazy, został wybrany na króla Polski w wolnej elekcji, w 1648 roku, po śmierci starszego brata Władysława IV. W tym czasie był tytularnym królem Szwecji. Niebawem 39-latek poślubił swoją bratową - królową Ludwikę Marię, arystokratkę francuską.

W pierwszej dekadzie panowania Jana Kazimierza miały miejsce powstania kozackie pod wodzą Bohdana Chmielnickiego. Królestwo najechały także, siejąc spustoszenie, wojska szwedzkie. Tak zwany potop szwedzki spowodował ucieczkę i czasową nieobecność króla w kraju. W drugim dziesięcioleciu rządów Jana Kazimierza doszło do wojny polsko-rosyjskiej, która zakończyła się utratą części Wielkiego Księstwa Litewskiego.

800px-Prima_Pagina_Chronicae_Galli_Anonymi_Polona.jpg
Nowy cykl: "Poczet – odnowa: od Leszka do Leszka"

Łacińskie inicjały króla ICR (Ioannes Casimirus Rex) już w czasach mu współczesnych, po przetłumaczeniu na język polski, odczytywano jako: początek klęski królestwa. Czy słusznie w pamięci następnych pokoleń zapisał się jako jeden z najgorszych władców i - jak uważa historyk Tadeusz Wasilewski - "postać żałosna"?

Są historycy, którzy dostrzegają talent wojskowy i zdolności polityczne Jana Kazimierza. Wymieniają np. zwycięską bitwę pod Beresteczkiem i ugodę z Kozakami w Białej Cerkwi, czy zawiązanie antyszwedzkiej koalicji Tatarów, Rosji, cesarza Ferdynanda III i Danii, która zapobiegła planom rozbioru Rzeczypospolitej.

Król na pewno nie był ulubieńcem szlachty i możnych, którzy często zrywali sejmy. Zorganizowali też rokosz Lubomirskiego, przeciwstawiając się wzmocnieniu władzy monarchy.


Czytaj także:


Dobrej prasy u obywateli nie miała także królowa.

Ludwika Maria podczas "potopu szwedzkiego" nie opuściła męża, miała doprowadzić do złożenia ślubów lwowskich, oddających Królestwo pod opiekę Matki Boskiej. Zawarła sojusz z Habsburgami przeciwko Szwecji. Stworzyła profrancuską frakcję na Wawelu. Była zwolenniczką reformy państwa zmierzającej do ograniczenia prowadzącej do anarchii "złotej wolności". Założyła pierwszą stałą gazetę tygodniową "Merkuriusz Polski".

Jaki jest bilans rządów Jana II Kazimierza i Ludwiki Marii? Jak zmienili oni dzieje Polski? Zapraszamy do wysłuchania audycji.

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 29.03.2021

Godzina emisji: 21.07

kk

Czytaj także

Król złotego wieku i jego żona - Zygmunt I Stary i Bona Sforza

Ostatnia aktualizacja: 16.02.2021 06:25
Bohaterami audycji "Historia żywa" byli: Zygmunt I Stary, zwany "ojcem pokoju" i "królem złotego wieku" oraz jego druga żona, włoska księżniczka z Barii Bona Sforza. Jak wpłynęli na dzieje XVI-wiecznej Polski i wieki następne?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zygmunt II August i Jan Kochanowski - biografie "złotego wieku"

Ostatnia aktualizacja: 23.02.2021 12:18
Współcześni nazywali go "dojuterkiem", bo wciąż odwlekał swoje decyzje. Czy dlatego niektórzy historycy twierdzą, że był władcą kontrowersyjnym? Bohaterem audycji "Historia żywa" był Zygmunt II August. Mówiliśmy też o urodzonym w roku koronacji króla poecie Janie Kochanowskim.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Henryk Walezy i Anna Jagiellonka - król rekordzista i ostatnia z Jagiellonów

Ostatnia aktualizacja: 02.03.2021 07:00
On jest nazywany królem rekordzistą na tronie Polski, władcą malowanym. Ona to ostatni król z dynastii Jagiellonów. Bohaterami audycji "Historia żywa" są Henryk Walezy i Anna Jagiellonka. Dlaczego losy młodego francuskiego księcia splotły się z losami starszej od niego o 30 lat królewskiej córki i jak to wpłynęło na dzieje Polski?
rozwiń zwiń