Polska XIX wieku. W nowej Europie Wschodniej: wyzwania geopolityki i oświecenia

Ostatnia aktualizacja: 21.09.2021 08:14
Wielki wiek, najdłuższe stulecie, wiek pary i elektryczności, najcudowniejszy wiek - na te miana zasłużyło sobie XIX stulecie. W historii powszechnej przyjmuje się, że rozpoczęło się ono wraz z wybuchem rewolucji francuskiej w 1789 roku, a zakończyło w 1914 roku rozpoczęciem I wojny światowej. W dziejach Polski wyznaczają go jednak: rok 1795 - ostatni rozbiór Rzeczpospolitej - i 1918 - odzyskanie przez Polskę niepodległości. 
Alegoria zniewolonej Polski wyzwalanej z kajdan dzięki powstaniu  cykl Polonia z roku 1863 Artura Grottgera
Alegoria zniewolonej Polski wyzwalanej z kajdan dzięki powstaniu – cykl Polonia z roku 1863 Artura GrottgeraFoto: Domena publiczna

Posłuchaj
38:05 [ PR1]PR1 (mp3) 2021_09_20 PR1_21_09_26_Historia_żywa.mp3 Polska wieku XIX. W nowej Europie Wschodniej: wyzwania geopolityki i oświecenia (Historia żywa/Jedynka)

 

Dla naszego kraju, który przestał istnieć na mapie Europy, było to stulecie zniewolenia. To czas, kiedy karty na politycznej mapie kontynentu rozdawały trzy imperia: Rosja, Austria i Prusy. I dokonywał się w oświeconej Europie wielki postęp, niespotykany dotychczas rozwój nauki i techniki, którego symbolem stały się parowce, kolej żelazna, pierwsze samochody, telegraf, telefon. Także przemiany społeczne, mentalne, nowe idee i prądy polityczne. Wreszcie - belle époque - okres rozkwitu i spokoju od zakończenia wojny francusko-pruskiej w 1871 roku do wybuchu I wojny światowej. 

Podróż do XIX wieku na ziemiach polskich

W najbliższych spotkaniach cyklu "Historia żywa" proponujemy Państwu podróż w przeszłość, właśnie do wieku XIX, ale na ziemie polskie. Dlaczego chcemy prześledzić wydarzenia tego okresu dziejów Polski? Jak wyjaśnił prof. Andrzej Nowak, powodów jest kilka. - Z jednej strony powodem są niezwykłe zmiany, zmiany cywilizacyjne. One przeorały rzeczywistość społeczną, demografię, w tym długim wieku XIX. Obraz życia ludzi na ziemiach polskich zmienił się w sposób nieporównywalny z przemianami w poprzednich wiekach - zauważył historyk.  


Czytaj także:


Gość audycji "Eureka" podkreślił, że XIX wiek to także czas politycznie niezwykle ważny i trudny w historii Polski. - Cały wiek XIX jest wypełniony różnymi formami walki o niepodległość, pracy na rzecz niepodległości. To czas między pierwszą a drugą Rzeczpospolitą - wskazał. - Jest jeszcze trzeci powód: olbrzymia rola, jaką w tym okresie odgrywa kultura polska. Rozkwita wielka kultura romantyczna. Bez niej trudno sobie wyobrazić polskość, nawet tę dzisiejszą. Wiek XIX zredefiniował kulturę polską - zaznaczył.  

800px-Prima_Pagina_Chronicae_Galli_Anonymi_Polona.jpg
Nowy cykl: "Poczet – odnowa: od Leszka do Leszka"

- Czwarty, ostatni powód - wiek XIX to jest pierwszy wiek umiędzynarodowienia nie tylko sprawy polskiej, to jest także czas umiędzynarodowienia, globalizacji, polskości. To czas nie tylko Wielkiej Emigracji, która owocuje najwyższymi wzlotami kultury, emigracji elitarnej, ale również masowej emigracji zarobkowej, która sprawi, zwłaszcza w końcowej części XIX wieku, że może nawet do 20 proc. mieszkańców ziem, które nazywamy etnicznie polskimi, wyjeżdża za granicę, czasami daleko w świat. Pozostają tam kolejne pokolenia, tworząc zjawisko tak ważne dziś - zjawisko Polonii - wyjaśnił.

- Można by tych powodów, przyczyn wymieniać jeszcze bardzo dużo, ale po prostu będziemy o tym rozmawiali w ciągu naszych audycji. Mam nadzieję, że nie będziecie się Państwo nudzili - powiedział prof. Nowak.

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 20.09.2021

Godzina emisji: 21.10

kk

Zobacz więcej na temat: Dorota Truszczak Andrzej Nowak

Czytaj także

Trójca Wieszczów - duchowi przywódcy narodu w czasach niewoli

Ostatnia aktualizacja: 01.06.2021 07:42
Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Zygmunt Krasiński - zyskali miano Trójcy Wieszczów Narodowych, duchowych przywódców narodu oraz kapłanów tożsamości narodowej - przypomnieliśmy ich w audycji "Historia żywa".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Od branki do dyktatury, czyli Aleksander Wielopolski i Romuald Traugutt

Ostatnia aktualizacja: 08.06.2021 08:45
Margrabia Aleksander Wielopolski powstanie listopadowe 1830 roku wspierał, ale powstaniu styczniowemu 1863 roku - już jako rzecznik współpracy z Rosją - chciał zapobiec, organizując brankę. Romuald Traugutt, były oficer armii carskiej, uważał, że o przywrócenie autonomii Królestwa Polskiego trzeba walczyć metodami pokojowymi, a nie z bronią w ręku. Jednak kiedy powstanie styczniowe chyliło się ku upadkowi, zmienił zdanie i został dyktatorem zrywu, aby, jako ostatni jego przywódca, ratować je jesienią 1863 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Franciszek Józef I, cesarz kilku epok, i Henryk Sienkiewicz - pisarz, który "wskazywał narodowi drogę"

Ostatnia aktualizacja: 15.06.2021 07:40
Franciszek Józef I, cesarz, przez 68 lat władca europejskiego kolosa: monarchii austro-węgierskiej, nazywany jej grabarzem, oraz Henryk Sienkiewicz - pisarz, po powstaniu styczniowym krzepiący serca i wychowujący pokolenia Polaków urodzonych w niewoli, który - jak powiedział Ignacy Jan Paderewski - "wskazywał narodowi drogę za pomocą słowa" - oto bohaterowie audycji "Historia żywa".
rozwiń zwiń