Jak "rozpuścić" I Rzeczpospolitą (1795-1806)?

Ostatnia aktualizacja: 19.10.2021 07:30
Rozbiór Polski między 1772 a 1795 rokiem był przełomem nie tylko w historii naszego kraju, ale i wyjątkowym wydarzeniem w historii Europy. 13-milionowe Królestwo było jeszcze do niedawna drugim co do wielkości i znaczenia państwem na kontynencie. Zostało przejęte przez Rosję, Prusy i imperium Habsburgów - trzy z pięciu największych europejskich mocarstw - które dzięki temu przybrały na wielkości i sile. Jak to zmieniło warunki geopolityczne świata? Czym była wówczas dla naszych rodaków polskość? O tym w audycji "Historia żywa".
Obraz Europy w lipcu 1772, satyryczna rycina brytyjska
Obraz Europy w lipcu 1772, satyryczna rycina brytyjskaFoto: POLONA

Posłuchaj
39:14 Jedynka/Historia żywa - 18.10.2021 Jak "rozpuścić" I Rzeczpospolitą (1795-1806)? (Historia żywa/Jedynka)

 

Rzeczpospolita, po ośmiu wiekach budowania swojej potęgi, stała się na przełomie XVIII i XIX wieku tylko wspomnieniem.

- Na pewno przeciwstawiały się temu pewne grupy w społeczeństwie polskim, które protestowały. Od początku, kiedy państwa polskiego nie ma już na mapie, będą się pojawiać spiski i konspiracje niepodległościowe, by Polacy nie zapomnieli, że są narodem, że byli wspólnotą polityczną, która chce swoją podmiotowość odzyskać - powiedział w audycji "Historia żywa" historyk prof. Andrzej Nowak.

Jak zauważył prof. Nowak, napięcie między dwiema postawami - postawą przystosowania się, zgody na ewolucję, która może prowadzić do ostatecznego rozpuszczenia polskiej swoistości, tradycji, tożsamości w systemach trzech państw zaborczych a postawą protestu - było wyjątkowo silne, dramatyczne w latach 1796-1806, zanim pojawi się Księstwo Warszawskie, nowa namiastka państwowości polskiej, utworzona z łaski Napoleona. 


Czytaj także:


800px-Prima_Pagina_Chronicae_Galli_Anonymi_Polona.jpg
Nowy cykl: "Poczet – odnowa: od Leszka do Leszka"

- W ramach tego napięcia można też szukać postaw pośrednich. To przystosowanie, którego celem jednak nie jest "rozpuszczenie", zgoda na porzucenie narodowości polskiej. Zwolennik takiej linii, w ramach istniejących warunków politycznych, stara się o uzyskanie tego, co możliwe, by polski język, tradycje, instytucje trwały i czekały na lepszy czas - dodał historyk i opowiedział, jak wyglądała sytuacja w poszczególnych zaborach.

Zapraszamy do wysłuchania całej audycji.

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 18.10.2021

Godzina emisji: 21.10

kk

Czytaj także

W imię Niepodległej - endek Roman Dmowski i socjalista Józef Piłsudski

Ostatnia aktualizacja: 14.09.2021 08:36
Józef Piłsudski, rocznik 1867, i starszy od niego o trzy lata Roman Dmowski - ojcowie Niepodległości, politycy II Rzeczpospolitej. Ile z nich jest we współczesnej Polsce?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polska XIX wieku. W nowej Europie Wschodniej: wyzwania geopolityki i oświecenia

Ostatnia aktualizacja: 21.09.2021 08:14
Wielki wiek, najdłuższe stulecie, wiek pary i elektryczności, najcudowniejszy wiek - na te miana zasłużyło sobie XIX stulecie. W historii powszechnej przyjmuje się, że rozpoczęło się ono wraz z wybuchem rewolucji francuskiej w 1789 roku, a zakończyło w 1914 roku rozpoczęciem I wojny światowej. W dziejach Polski wyznaczają go jednak: rok 1795 - ostatni rozbiór Rzeczpospolitej - i 1918 - odzyskanie przez Polskę niepodległości. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Słowem i czynem: w odpowiedzi na szok I rozbioru Rzeczpospolitej

Ostatnia aktualizacja: 28.09.2021 07:50
W 1768 roku za broń chwycili polityczni przeciwnicy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Wezwali do powszechnego powstania szlachty w obronie wiary katolickiej, swobód republikańskich i niepodległości Rzeczpospolitej. Blisko stutysięczny zryw trwał cztery lata i zakończył się klęską konfederatów oraz I rozbiorem Polski, którego dokonały: Rosja, Austria i Prusy w 1772 roku. 
rozwiń zwiń