Królestwo Polskie w Rosji - jego sąsiedzi i wrogowie w latach 1815-1830

Ostatnia aktualizacja: 09.11.2021 07:40
Już nie połowę, jak po III rozbiorze Polski, ale aż 82 procent obszaru byłej Rzeczpospolitej zagarnęła Rosja w wyniku postanowień kongresu wiedeńskiego, kończącego burzliwą epokę wojen napoleońskich. Austrii pozostało 11 procent, Prusom 7 procent.
Car Aleksander I
Car Aleksander IFoto: George Dawe/1824 rok/domena publiczna

W 1815 roku ta międzynarodowa konferencja 16 europejskich państw wprowadziła nowy porządek polityczny w Europie po upadku Bonapartego. Karty rozdawał car Aleksander I, ponieważ to on pokonał "boga wojny", cesarza Francuzów. Los Polski znalazł się w jego rękach. Władca Rosji utworzył z ziem Księstwa Warszawskiego twór o dumnie brzmiącej nazwie - Królestwo Polskie. I objął jego tron.

Co to była za Polska? Czy imperator dał Polakom więcej niż Napoleon?

800px-Prima_Pagina_Chronicae_Galli_Anonymi_Polona.jpg
Nowy cykl: "Poczet – odnowa: od Leszka do Leszka"

Państwo na niby, półniepodległość na łasce cara, Królestwo Polskie w Rosji - tak opisują je historycy. Jednocześnie Królestwo otrzymało konstytucję, najbardziej liberalną ze wszystkich w Europie po upadku Napoleona. Głównym autorem aktu był książę Adam Jerzy Czartoryski. Kongresówka miała sejm, wojsko, swoją monetę, szkolnictwo, powstał Uniwersytet Warszawski. Stanisław Staszic myślał o rozbudowie staropolskiego okręgu przemysłowego.


Czytaj także:


Badacze epoki uważają, że Królestwo miało być eksperymentem ustrojowym, poligonem do testowania reform, pomostem między imperium cara a Zachodem. Czy elity polityczne w Petersburgu chciały zaakceptować taką wizję Aleksandra, który odmawiał im tego, co dostali Polacy: konstytucji i parlamentu? Pisarz Mikołaj Karamzin utrwali pogląd, że Polska jest głównym, odwiecznym wrogiem Rosji.

Skoro to było Królestwo Polskie w Rosji - kim byli jego sąsiedzi i wrogowie?

Eksperyment cara Aleksandra I

Posłuchaj
37:38 Jedynka/Historia żywa - 8.11.2021 Królestwo Polskie w Rosji - jego sąsiedzi i wrogowie w latach 1815-1830 (Historia żywa/Jedynka)

 

Jak przypomniał w audycji "Historia żywa" prof. Andrzej Nowak, Królestwo Polskie powstało 3 maja 1815 roku, a swoje funkcjonowanie zakończyło wraz z powstaniem listopadowym - 29 listopada 1830 roku.

- Namiestnikiem cara w Królestwie został gen. Józef Zajączek, zależny w stu procentach od Aleksandra. Do Warszawy został też od razu przysłany Mikołaj Nowosilcow, który stał się jedną z trzech osób tworzących władzę w Królestwie. Pierwszą, najważniejszą był młodszy brat Aleksandra - wielki książę Konstanty - wskazał prof. Nowak.

- Aleksander uważał powstanie Polski, niezależnej od Rosji, a zależnej czy jakoś połączonej z siłą zachodniego imperium, za śmiertelne niebezpieczeństwo dla Rosji. Natomiast odbudowanie Polski w jakiejś formie całkowicie zależnej od Rosji, formalnie nawet szczycącej się nazwą "Polska", było dla niego korzystne. Taka Polska miała być przedmurzem Rosji w starciu z ewentualnym przeciwnikiem z zachodu - zauważył historyk.

Czy był to tylko trik, którym chciał się Aleksander posłużyć, by wejść do środka Europy, rozszerzyć wpływy rosyjskie, czy też liczył na to, że to małe Królestwo przyczepione do Rosji, pod jego zwierzchnictwem, da się wykorzystać jako pole do eksperymentu połączenia władzy carskiej, absolutnej z monarchią konstytucyjną, w dodatku parlamentarną, z własnym sejmem? Zapraszamy do wysłuchania całej audycji.

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 8.11.2021

Godzina emisji: 21.10

kk

Czytaj także

Spory o Polskę w czasach Sejmu Czteroletniego

Ostatnia aktualizacja: 05.10.2021 11:05
Polska, Rzeczpospolita, ojczyzna, patriotyzm, naród - o znaczenie tych słów spierali się uczestnicy życia kulturowo-politycznego I Rzeczpospolitej także w ostatnich dekadach jej istnienia, między pierwszym (1772 rok) a kolejnymi rozbiorami (1793 i 1795) dokonanymi przez Rosję, Austrię i Prusy. Czym był dla nich Sejm Czteroletni, zwany Wielkim (1788-1792), i uchwalona przez niego Konstytucja 3 maja (1791)? 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Insurekcja kościuszkowska: narodziny nowoczesnego narodu i koniec Rzeczpospolitej

Ostatnia aktualizacja: 12.10.2021 07:50
III rozbiór Polski poprzedziła, 16 listopada 1794 roku, po blisko ośmiu miesiącach walk, klęska powstania, które wybuchło za sprawą zwolenników obalonej Konstytucji 3 maja - jak zapisano w akcie insurekcji ogłoszonym przez Tadeusza Kościuszkę w Krakowie - "dla ugruntowania wolności i niepodległości Rzeczpospolitej".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jak "rozpuścić" I Rzeczpospolitą (1795-1806)?

Ostatnia aktualizacja: 19.10.2021 07:30
Rozbiór Polski między 1772 a 1795 rokiem był przełomem nie tylko w historii naszego kraju, ale i wyjątkowym wydarzeniem w historii Europy. 13-milionowe Królestwo było jeszcze do niedawna drugim co do wielkości i znaczenia państwem na kontynencie. Zostało przejęte przez Rosję, Prusy i imperium Habsburgów - trzy z pięciu największych europejskich mocarstw - które dzięki temu przybrały na wielkości i sile. Jak to zmieniło warunki geopolityczne świata? Czym była wówczas dla naszych rodaków polskość? O tym w audycji "Historia żywa".
rozwiń zwiń