Wiosna Ludów, czyli 1848 rok

Ostatnia aktualizacja: 04.01.2022 11:57
Rok szalony, świtu narodów europejskich, zrywu do wolności, pierwsza ogólnoeuropejska rewolucja, zamach na porządek ustalony na kongresie wiedeńskim, strzeżony przez Święte Przymierze - tak historycy nazywają rok 1848 w Europie. Rok wstrząsu politycznego określanego przez Niemców mianem Wiosny Ludów. 
Rewolucja lutowa 1848 roku we Francji
Rewolucja lutowa 1848 roku we FrancjiFoto: Domena publiczna
  • Wiosna Ludów ogarnęła niemal całą Europę. Nie było jej tylko w Rosji i Wielkiej Brytanii
  • W Wielkopolsce liberałowie niemieccy zaczęli dbać o interesy Niemców. Rewolucję zakończyła tam interwencja wojskowa.
  • W Galicji idee niepodległościowe pogrzebała decyzja o uwłaszczeniu chłopów. A Kraków został ostrzelany.

Wiosna Ludów ogarnęła dwa państwa uczestniczące w rozbiorach Polski: imperium Habsburgów i monarchię Hohenzollernów oraz Francję, Węgry, Czechy, Włochy, Danię, Wielkopolskę, Galicję. Niemalże na całym kontynencie wybuchały protesty, demonstracje, wystąpienia przedstawicieli różnych stanów z żądaniami społecznymi, politycznymi, narodowymi, a Karol Marks i Fryderyk Engels ogłosili jednocześnie "Manifest komunistyczny" wydany drukiem w lutym w Londynie. Ciekawe, że nie miały miejsca w Wielkiej Brytanii i w Rosji.

Zaczynają powstawać państwa narodowe

Czy sytuacja początku lat 40. XIX wieku zapowiadała wydarzenia między 1848 a 1849 rokiem? Czy to była taka cisza przed burzą? Profesor Andrzej Nowak, historyk, uważa, że jeśli używać porównań przyrodniczych, to dla Polski 1848 rok to nie była wiosna, ale już lato. - Życie narodowe w Polsce miało znacznie dłuższą i wcześniejszą historię od roku 1848 - mówi. Narodziny nowoczesnego, ponadstanowego narodu można datować przynajmniej od czasów stanisławowskich, Konstytucji 3 Maja i powstania kościuszkowskiego. Wskazuje, że do powstawania państw narodowych bardzo przyczyniła się rewolucja francuska i następnie europejskie podboje Napoleona, który m.in. doprowadził do tego, że w miejsce ponad 200 państewek niemieckich powstało zgromadzenie niespełna 30 państw, co było krokiem w kierunku zjednoczenia.

Wiosna Ludów na ziemiach polskich

Wiosna Ludów najbardziej zaznaczyła się w Wielkopolsce i w Galicji. W zaborze rosyjskim była niemal niezauważalna, a to z uwagi na wcześniejsze powstania i bardzo rozbudowany aparat represji. Nieśmiałe próby wzniecenia powstania kończyły się masowymi aresztowaniami. W Wielkim Księstwie Wielkopolskim, po fali entuzjazmu i niemal braterstwie z liberałami niemieckimi, szybko zaczęły się podziały, gdyż niemieccy deputowani zaczęli wyznawać zasadę "liberalizm tak, ale dla Niemców, musimy dbać o nasze granice, a Wielkopolska jest nasza". Dlatego do Wielkopolski została skierowana armia pruska, a sny o kolebce polskiej niepodległości rozwiały się.

W Galicji niemiłą niespodzianką dla elit polskich, uważających tę prowincję za polską, było objawienie się żywiołu rusińskiego. Zaś nadzieje ruchu niepodległościowego na autonomię pogrzebał ówczesny gubernator Galicji Franz Stadion, który bez porozumienia z Wiedniem, na własną rękę, ogłosił we Lwowie uwłaszczenie chłopstwa. - Wiadomo było, że chłopi, którzy od urzędnika dostają obietnicę i łatwość jej wcielania w życie, a więc zniesienie obowiązku pracy w folwarkach, nie będą zainteresowani konkurencyjnym i niepewnym programem, który ogłaszają ich dotychczasowi panowie, czyli polska szlachta - wyjaśnia historyk. Z kolei Kraków został ostrzelany z armat, zginęło około 30 osób i mieszkańcy zostali sparaliżowani strachem.

Prof. Andrzej Nowak opowiada, jak została stłumiona Wiosna Ludów na Węgrzech, gdzie tamtejsi rewolucjoniści po dowództwem generałów Bema i Dembińskiego zwyciężali wojska Habsburgów. Dopiero interwencja 200-tysięcznej armii rosyjskiej spowodowała upadek powstania.

Posłuchaj
41:35 Jedynka-3-01-2022-historia-żywa.mp3 Wiosna Ludów 1848 roku w Europie i na ziemiach polskich (Historia żywa/Jedynka)

 

Czytaj także:


***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 3.01.2022

Godzina emisji: 21.07

ag


Czytaj także

Powstanie listopadowe – wielki zryw Polaków

Ostatnia aktualizacja: 30.11.2021 07:43
29 listopada 1830 roku, o godz. 18, podporucznik Piotr Wysocki wszedł do Szkoły Podchorążych Piechoty w warszawskich Łazienkach i wyprowadził kadetów przed pomnik Jana III Sobieskiego. Następnie podchorążowie ruszyli w stronę Belwederu, gdzie znajdował się namiestnik cara Wielki Książę Konstanty, aby dokonać na niego zamachu. Książę zbiegł w przebraniu kobiety i niebawem opuścił Warszawę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Powstanie listopadowe. Rosyjskie represje wobec Polaków

Ostatnia aktualizacja: 07.12.2021 07:51
Ponad 150 tys. książek oraz blisko 100 tys. grafik, obrazów, kolekcji medali i zdobytej broni trafiło z Warszawy do muzeów i bibliotek rosyjskich w Petersburgu po klęsce powstania listopadowego. Represje objęły mieszkańców Królestwa Polskiego i tzw. guberni zachodnich, czyli ziem zagrabionych w trzech rozbiorach przez Imperium Rosyjskie. Wyroki śmierci, ciężkie roboty, konfiskaty majątków, likwidacja Instytutu Politechnicznego, Uniwersytetu Wileńskiego, Liceum Krzemienieckiego - to niektóre z wielu decyzji cara Mikołaja I.
rozwiń zwiń