Z Oleandrów w świat... czyli Józef Piłsudski i Legiony

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2022 07:23
Czy ta historia rozpoczęła się dopiero 6 sierpnia 1914 roku, o godz. 3 rano, kiedy z Oleandrów przy krakowskich Błoniach, wyruszyła I Kompania Kadrowa w kierunku Królestwa Polskiego? Dowodził nią wyznaczony przez Józefa Piłsudskiego porucznik Tadeusz Kasprzycki - oficer Związku Strzeleckiego. 
Józef Piłsudski ze współpracownikami
Józef Piłsudski ze współpracownikamiFoto: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Trzy dni wcześniej komendant skierował do 144 (163) żołnierzy I Kompanii Kadrowej słowa: "Odtąd nie ma Strzelców, ani Drużyniaków. Wszyscy co tu jesteście zebrani, jesteście  żołnierzami polskimi. (…) Jedynym waszym znakiem jest odtąd orzeł biały".

Ten oddział bojowy był pierwszym ochotniczym Wojskiem Polskim od wielu dekad. Został utworzony z najlepszych członków Polskich Drużyn Strzeleckich i wspomnianego Związku Strzeleckiego. Już o godz. 9.45 obalili oni słupy graniczne państw zaborczych w Michałowicach.

Ich droga do Kielc, do których wkroczyli 12 sierpnia, nie była usłana różami, przyjmowani byli chłodno, z obojętnością. Tę atmosferę oddają słowa późniejszego majora Romana Starzyńskiego: "To już nie Krakowskie, nie polska Galicja, to Rosja zaludniona szczepem mówiącym po polsku, ale czującym po rosyjsku".

Plan Piłsudskiego


Dlaczego plan Józefa Piłsudskiego, czyli próba przebicia się oddziału do Warszawy, aby wywołać powstanie, nie powiódł się i kompania musiała wrócić do Krakowa? W dniu jej wymarszu na posiedzeniu Komisji Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych Józef Piłsudski oświadczył, że w Warszawie powstał tajny Rząd Narodowy i mianował go komendantem polskich sił zbrojnych. To były słowa bez pokrycia, gra polityczna. Zdaniem prof. Janusza Pajewskiego Piłsudski "powziął myśl powtórzenia sytuacji z powstania styczniowego (…), plan tyle samo prosty, ile nierealny, uniezależnić się od stronnictw politycznych i Austrii, chciał być, wedle własnych słów - swobodnym ptakiem".

Choć wyprawa do Królestwa Polskiego zakończyła się fiaskiem, a Austriacy chcieli rozwiązać formację Piłsudskiego lub wcielić ją do armii Cesarstwa, ostatecznie wyrazili zgodę na powstanie dwóch Legionów: Wschodniego i Zachodniego, niebawem połączonych w Legiony Polskie, które do 1917 roku walczyły po stronie Austro-Węgier i Niemiec.

Od Oleandrów do niepodległości


Ta historia toczyła się krętymi drogami, przez dymisję Piłsudskiego z funkcji dowódcy I Brygady, przez kryzys przysięgowy po Akcie 5 listopada 1916 roku. Ale toczyła się do niepodległości w listopadzie 1918 roku. A wszystko zaczęło się dopiero w krakowskich Oleandrach. Dlaczego? Czego uczyła, uczy nas ta historia Legionów Polskich nazywanych Legionami Piłsudskiego, czy słusznie, skoro Piłsudski był dowódcą tylko I Brygady?

Posłuchaj
41:49 Jedynka/Historia żywa - 2.05.2022 Z Oleandrów w świat... czyli Józef Piłsudski i Legiony (Jedynka/Historia żywa)

Przeczytaj również:

*** 

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadziła: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 2.05.2022

Godzina emisji: 21.08

DS

Czytaj także

Prof. Nowak: diaspora żydowska skupiła się na ziemiach Rzeczypospolitej

Ostatnia aktualizacja: 12.04.2022 09:30
- Z krajów zachodniej Europy, z Anglii, Francji, krajów niemieckich, gdzie dochodziło do pogromu za pogromem, diaspora żydowska była wypychana. Swą przystań, polin - to słowo znaczy w języku żydowskim miejsce, gdzie znajdziesz odpoczynek - znalazła ona właśnie w Polsce. To sprawiło, że na progu wieku XIX od 8 do 10 procent ludności na ziemiach polskich to byli Żydzi - mówił w radiowej Jedynce prof. Andrzej Nowak.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Prof. Nowak: każdy z zaborców chciał Kościół na swój sposób zbiurokratyzować

Ostatnia aktualizacja: 19.04.2022 14:45
- Sytuacja Kościoła katolickiego po trzecim rozbiorze była bardzo złożona. Rozbiorcy mieli wspólny cel: utrzymanie nieistnienia państwa polskiego, ale jednocześnie reprezentowali różne wyznania - mówił w radiowej Jedynce historyk prof. Andrzej Nowak.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polscy wynalazcy, odkrywcy i naukowcy w dobie zaborów. Jak zmieniali świat?

Ostatnia aktualizacja: 22.04.2022 08:56
"Wiek pary i elektryczności" oraz "wiek odkryć i wynalazków" - tak często nazywamy XIX stulecie, na które przypadł szczyt rewolucji przemysłowej i technicznej, zapoczątkowanej w Europie w drugiej połowie poprzedniego wieku. Ujawniła ona potęgę ludzkiego umysłu i przyniosła zmiany cywilizacyjne, które wpłynęły na dzieje i obecny status nie tylko państw europejskich. W jaki sposób zmieniali świat mieszkający na ziemiach polskich odkrywcy, wynalazcy i naukowcy z dziada pradziada identyfikujący się z polskością, ale i tacy, którzy z pochodzenia Polakami nie byli, a wybierali jednak polskość?
rozwiń zwiń