Wielka Wojna 1914-18 na ziemiach polskich i okupacja niemiecko-austriacka

Ostatnia aktualizacja: 09.05.2022 08:20
Zwieńczeniem okresu zabiegów dyplomatycznych i działań militarnych w czasie trwania I wojny światowej, było odbudowanie niepodległego państwa polskiego w 1918 roku, które związane było z upadkiem wszystkich trzech mocarstw zaborczych. 
I wojna światowa, bitwa pod Tannenbergiem (lato 1914 roku)
I wojna światowa, bitwa pod Tannenbergiem (lato 1914 roku)Foto: Andrzej Sidor/Forum
  • Od wybuchu Wielkiej Wojny ziemie polskie stały się jednym z głównych terenów działań militarnych z jednej strony Prus i Austro-Węgier, z drugiej - Rosji. 
  • Postępy i odwroty wojsk to setki i tysiące kilometrów w pierwszych kilkunastu miesiącach.
  • Rosjanie, wycofując się na wschód, podpalili szyby naftowe w Galicji i deportowali setki tysięcy ludzi.

Od Prus Wschodnich po Karpaty ciągnęła się linia frontu I wojny światowej na wschodzie Europy. Polski nie było na mapie świata, ale od wybuchu Wielkiej Wojny ziemie polskie stały się jednym z głównych terenów działań militarnych z jednej strony Prus i Austro-Węgier, z drugiej - Rosji. Postępy i odwroty wojsk to setki i tysiące kilometrów w pierwszych kilkunastu miesiącach. Rosjanie przegrali pod Tannenbergiem w Prusach Wschodnich i nad jeziorami mazurskimi. Ale omal nie doszli do Krakowa. Kontrofensywa niemiecko-austriacko-węgierska przerwała front pod Gorlicami. Nastąpił odwrót rozbitych wojsk rosyjskich. Niemcy i Austriacy odzyskali Przemyśl, Lwów w czerwcu 1915 roku.

To był koniec wojny w Galicji. Przeniosła się głównie do Królestwa Polskiego. 5 sierpnia Niemcy wkroczyli do Warszawy. Ferenc Molnár, korespondent wojenny Austro-Węgier, zaskoczony, pisał, że "…chłopskie pola zostały poorane okopami, rowów takich było tysiące kilometrów". Historycy podkreślają, że to była inna wojna, totalna, wyszła z pól bitewnych, objęła wszystko i wszystkich.  Blisko 3,5 mln Polaków stanęło przeciwko sobie w armiach zaborców. Poorane okopami i podziurawione wybuchami ziemie polskie, rekwizycje na rzecz wojska spowodowały upadek rolnictwa i doprowadziły do głodu.


Posłuchaj
40:52 Jedynka/Historia żywa -9.05.2022.mp3 Wielka Wojna 1914-18 na ziemiach polskich i okupacja niemiecko-austriacka

 

Jaki jest bilans Wielkiej Wojny?

Rosjanie, wycofując się na wschód, podpalili szyby naftowe w Galicji i deportowali setki tysięcy ludzi. Niemcy np. wywozili do Rzeszy wyposażenie łódzkich fabryk. Po wyparciu Rosjan z Królestwa Polskiego na jego obszarze powstały strefy okupacyjne: niemieckie Generalne Gubernatorstwo Warszawskie oraz zajmujące prawie 1/3 Kongresówki austro-węgierskie Generalne Gubernatorstwo Lubelskie. 

Jaki jest bilans Wielkiej Wojny na ziemiach polskich oraz okupacji niemiecko-austriackiej w Królestwie Polskim - nie tylko w sferze militarnej i strat, które za tym szły, ale i w sferze politycznej czy postaw ludności: stosunku do władz zaborczych i idei własnej państwowości polskiej? Jakie znaczenie miały te lata dla budowy niepodległego państwa polskiego w 1918 roku? O tym w audycji. 

Czytaj również: 

*** 

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadziła: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 9.05.2022

Godzina emisji: 21.08

ans

Czytaj także

Trzeci rok Wielkiej Wojny

Ostatnia aktualizacja: 15.09.2018 14:10
Rok 1916 zaczął się zakończeniem jej największej operacji desantowej -  batalii o turecki półwysep Gallipoli. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Początek wojny polsko-bolszewickiej

Ostatnia aktualizacja: 14.02.2020 11:50
Wojna rozpoczęła się 14 lutego 1919 roku starciem koło miasteczka Mosty niedaleko Szczuczyna, gdzie oddziały wojska polskiego powstrzymały dalszy marsz na zachód oddziałów Frontu Zachodniego Armii Czerwonej.
rozwiń zwiń