Orawa, czyli Kresy południowe

Ostatnia aktualizacja: 04.11.2017 19:53
Orawa to kraina rozpięta między Polską, Węgrami i Słowacją. Na ziemiach tych przetrwała polska mowa. Często mówi się, że tam właśnie dokonał się czwarty rozbiór Polski, a Węgrzy robili z Polakami to, co trzej inni zaborcy.
Audio
  • Kresy Południowe - Orawa (Świat kresów/jedynka)
Drewniany kościół w Zubrzycy Górnej na Orawie
Drewniany kościół w Zubrzycy Górnej na OrawieFoto: GybasDigiPhoto/shutterstock

- To bardzo interesująca ziemia - mówi prof. Tadeusz Mikołaj Trajdos. Wyjaśnia, że górna, czyli północna część Orawy została zasiedlona na przełomie XVI i XVII wieku przez wieśniaczą ludność polską, głównie Żywiecczyzny, Podhala i przyległych krain. W sumie było to 25 wsi.

Zaś południową część zasiedlili Słowacy, ale wcześniej, około średniowiecza. Do początku XIX wieku w domach i kościołach mówiono po polsku. Ale właśnie w tym czasie władze kościelne diecezji słowackiej nakazały w komunikacji stosować jedynie język słowacki.

Po I wojnie światowej działacze polscy starali się ustanowić granice zgodne z rozkładem etnicznym. Udało się wcielić do Polski jedynie 12 wsi. Polacy na Orawie doznali bardzo dużo krzywd ze strony Słowaków w czasie II wojny światowej, kiedy Słowacja była sojusznikiem hitlerowskich Niemiec.

Pretekstem do powstania audycji była najnowsza publikacja prof. Tadeusza Mikołaja Trajdosa poświęcona kapliczkom i krzyżom kamiennym na Orawie. Z czego powstawały kapliczki i krzyże? Kto je wykonywał i kiedy? Jakie miały funkcje? Na czym polegał czwarty rozbiór?

W audycji mówimy również o historii Orawy, orawskiej tożsamości, związkach z tradycją i kulturą polską, a także współczesności ziem orawskich. Posłuchaj całej audycji wzbogaconej taktami orawskiej muzyki.

***

Tytuł audycji: Świat Kresów

Prowadzi: Krzysztof Renik

Goście: prof. Tadeusz Mikołaj Trajdos (Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk), Łukasz Wiater (z Podwilka na Orawie, historyk, szef "Kuriera orawskiego")

Data emisji: 4.11.2017

Godzina emisji: 18.10

ag/kk

Czytaj także

Masowe wywózki Polaków z Kresów Wschodnich w 1940 roku

Ostatnia aktualizacja: 18.02.2017 19:12
- Plany deportacyjne były gotowe już w 1939 roku. W grudniu zapadła decyzja. Można powiedzieć przewrotnie, że większość tych deportacji Polaków była jak na warunki rosyjskie prowadzona całkiem humanitarnie, ale trzeba podkreślić, że w Rosji nigdy nie było szacunku do życia ludzkiego. Nie tylko dla bolszewików człowiek był nawozem historii - mówił prof. Janusz Odziemkowski. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polacy na rumuńskiej Bukowinie

Ostatnia aktualizacja: 01.10.2017 16:13
Odwiedzamy polskie wioski w tym rejonie Nowy Sołoniec, Pleszę i Pojanę Mikuli. 250 lat temu te tereny były częścią Galicji. Dzięki Polakom te tereny się cywilizowały.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wyprawa do krainy Hucułów

Ostatnia aktualizacja: 22.10.2017 19:00
Pokucie i Huculszczyzna - pogórze wschodnich Karpat, tajemnicza ziemia Hucułów dziś leżąca w granicach Ukrainy. To tu przenieśliśmy się w audycji "Świat Kresów".
rozwiń zwiń